Chất béo “tốt” và chất béo “xấu” đối với nguy cơ tử vong


Theo một nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học Harvard T.H. Chan Trường Y tế công cộng, nếu 1 người tiêu thụ một lượng cao chất béo không bão hòa thì tỷ lệ tử vong của người đó sẽ thấp hơn. Nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng nếu 1 người tiêu thụ nhiều các chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa sẽ có tỷ lệ tử vong cao hơn.  Do đó thay vì sử dụng các chất béo bão hòa, các chuyên gia khuyên nên nhanh chóng thay thế bằng các chất béo không bão hòa.  Việc thay đổi này sẽ có tác động cực kỳ tích cực lên sức khỏe cơ thể. 

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ngài Dong Wang, một nhà nghiên cứu tại Khoa Dinh dưỡng, để có một cái nhìn rõ nét hơn về nghiên cứu.

1- Hỏi: Hiện nay đã có những nghiên cứu chỉ ra các mối liên hệ rõ ràng giữa chất béo trong chế độ ăn uống sẽ dẫn đến các vấn đề về bệnh tim mạch, tuy nhiên nghiên cứu này đã cho kết quả rất chi tiết và tạo cơ sở cho rất nhiều kết luận. Hãy cho chúng tôi biết thêm về thiết kế nghiên cứu và những gì ngài đã đặt ra để điều tra.

Trả lời: Mục tiêu của chúng tôi là để kiểm tra mối liên hệ của từng loại chất béo trong tổng thể chế độ ăn uống và cũng như trong từng nguyên nhân gây nên tử vong. Chúng tôi khảo sát 126.233 người tham gia từ hai nhóm các sinh viên dinh dưỡng tương lai.  Nhóm thứ 1 là các Sinh Viên Y tá với chuyên ngành sức khỏe và nhóm thứ 2 là các Sinh Viên với chuyên ngành về sức khỏe dinh dưỡng. Trước khi tham gia, những sinh viên này đã được kiểm tra là không mắc các chứng bệnh tim mạch, ung thư và tiểu đường.  Lượng chất béo trong mỗi người đều đã được đo và định lượng trước và sau đó được đo đạc, cập nhật lại mỗi  2-4 năm bên cạnh việc trả lời xác nhận bảng câu hỏi về các thực phẩm đã dùng. Do kích thước mẫu rất lớn này, kết hợp với các phép đo lặp đi lặp lại và xác nhận của chế độ ăn uống và lối sống trong một thời gian dài theo dõi, kéo dài (lên đến 32 năm), nghiên cứu này đến nay là nghiên cứu cho kết quả chi tiết và mạnh mẽ nhất về chủ đề này.

 

2. Hỏi: Nghiên cứu kết luận rằng các loại chất béo khác nhau có "tác dụng khác nhau về tỷ lệ tử vong." Những phát hiện quan trọng về chất béo chuyển hóa, chất béo bão hòa và chất béo không bão hòa là gì?

 

Trả lời: Nghiên cứu của chúng tôi phát hiện ra rằng ăn nhiều chất béo bão hòa (được tìm thấy trong các loại thực phẩm như bơ, mỡ lợn, thịt màu đỏ) và đặc biệt là chất béo chuyển hóa (mà trong các thành phần chúng ta thấy được ghi là trans fat) (chủ yếu là từ dầu thực vật hydro hóa một phần), sẽ cho tỷ lệ tử vong cao hơn. Một con số đáng lưu ý là nếu chúng ta nạp vào cơ thể thêm 5% chất béo bảo hòa  thì nguy cơ tử vong sẽ tăng cao lên thêm 8%, và tương tự với mỗi 2% thêm của chất béo chuyển hóa, nguy cơ tử vong sẽ tăng cao lên 16%.

 

Nghiên cứu chỉ ra rằng chúng ta nên thay dần chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa.  Việc ăn chất béo không bão hòa giúp giảm tỷ lệ tử vong đến 19%. Chất béo không bão hòa bao gồm cả hai loại axit béo là Omega-6 (tìm thấy trong hầu hết các loại dầu thực vật, các loại hạt và hạt giống), và axit béo omega-3 (tìm thấy trong quả óc chó, hạt lanh, dầu đậu nành, và cá), giúp giảm đáng kể nguy cơ tử vong sớm.

Đồ thị mô tả sự thay đổi trong tỷ lệ tử vong dựa trên tỷ lệ phần trăm calo từ chất béo bão hòa.

Phỏng theo Wang et al., JAMA Intern Med 2016.

 

3. Hỏi: Nhìn chung, các kết quả này phù hợp với chế độ dinh dưỡng để loại bỏ chất béo chuyển hóa (trans fat) và chất béo bão hòa để thay bằng các nguồn chất béo không bão hòa. Tại sao việc thay thế này lại đặc biệt có lợi cho cơ thể?

 

Trả lời: Thật vậy, chất béo chuyển hóa có tác động tiêu cực đáng kể nhất đối với sức khỏe. May mắn thay, chất béo chuyển hóa đang được cắt giảm dần trong nguồn cung cấp thực phẩm chế biến.

Khi nói đến chất béo bão hòa, bạn sẽ thay thế nó bằng cái gì mới là vấn đề. Những người thay thế chất béo bão hòa trong chế độ ăn của họ thành chất béo không bão hòa giảm đáng kể tỷ lệ mắc bệnh về tim mạch, ung thư, bệnh thoái hóa thần kinh, và bệnh hô hấp. Những người thay thế chất béo bão hòa với carbohydrate (đường, tinh bột, chất xơ) thì các tác động tiêu cực lên sức khỏe vẫn còn và giảm rất ít.

 

4. Hỏi: Như vậy tóm lại, về các bệnh và nguy cơ tử vong liên quan đến lượng chất béo trong chế độ ăn uống như thế nào?

 Trả lời: Càng dùng nhiều chất béo chuyển hóa (trans fat) sẽ có nguy cơ cao hơn đáng kể trong việc mắc phải bệnh thoái hóa thần kinh và hô hấp.

Càng dùng nhiều chất béo bão hòa (saturated fat) sẽ có nguy cơ cao hơn đáng kể trong việc mắc phải bệnh đường hô hấp.

Càng dùng nhiều chất béo không bão hòa đơn (monounsaturated fat) và chất béo không bão hòa đa (polyunsaturated fat) sẽ giúp  giảm nguy cơ thoái hóa thần kinh và giảm tỷ lệ tử vong bệnh về đường hô hấp.

Lượng Omega-3 axit béo không bão hòa đa, axit yếu alpha-linolenic (tìm thấy trong các loại dầu thực vật và các loại hạt, đặc biệt là quả óc chó, hạt lanh, dầu hạt lanh, và các loại rau lá), giúp giảm đáng kể việc mắc phải và nguy cơ tử vong do bệnh thoái hóa thần kinh.

Lượng Omega-3 axit béo không bão hòa đa từ cá giúp giảm đáng kể việc mắc phải và tỷ lệ tử vong bệnh hô hấp, đột tử do tim.

Lượng Omega-6 axit béo không bão hòa đa (tìm thấy trong các loại dầu thực vật, các loại hạt và hạt giống) giúp giảm đáng kể việc mắc phải và tỷ lệ tử vong do bệnh tim mạch, ung thư, bệnh về đường hô hấp.

 

5. Dựa trên nghiên cứu này, một số bước đơn giản người tiêu dùng có thể làm để cải thiện chế độ ăn uống của họ là gì?

Nhìn chung, chất béo rất cần thiết cho cơ thể và khi nói đến chế độ ăn uống chất béo, điều quan trọng nhất là bạn ăn loại chất béo nào. Nghiên cứu này làm rõ những lợi ích quan trọng của chất béo không bão hòa, đặc biệt là khi nó thay thế chất béo bão hòa và chất béo chuyển hoa. Trong bữa ăn hàng ngày, bạn nên giảm bớt thịt đỏ để kết hợp nhiều cá, các loại hạt và hạt giống, và thay thế bơ khi nấu ăn với một loạt các loại dầu thực vật lỏng, chẳng hạn như ô liu, dầu canola, dầu hướng dương. Một điều cũng rất quan trọng là hạn chế ngũ cốc đã qua tinh chế, khoai tây, và các thực phẩm có nhiều đường.

Đừng quên bấm Thích nhé!

Bạn nghĩ thế nào về bài viết này?