Trang chủ/Phương pháp biên tập & kiểm chứng khoa học

Phương pháp biên tập & kiểm chứng khoa học

Trang này mô tả trung thực cách nội dung trên Sức Khỏe Dinh Dưỡng được tạo ra, kiểm chứng và công khai — bao gồm cả phần việc do con người làm và phần việc có hỗ trợ của AI.

1. Nguồn dữ liệu

Toàn bộ dữ kiện khoa học (tên hoạt chất, bệnh lý, loài thực vật, thành phần dinh dưỡng, trích dẫn nghiên cứu) được lấy từ các nguồn công khai, có thể tra cứu ngược lại:

PubMed / NCBI E-utilities — tóm tắt nghiên cứu khoa học.
MeSH (National Library of Medicine) — thuật ngữ bệnh lý/y khoa chuẩn hóa.
ChEBI (EBI) — danh pháp hóa học của hoạt chất.
GBIF — tên khoa học các loài thực vật.
USDA FoodData Central — thành phần dinh dưỡng thực phẩm.
Wikidata — đối chiếu tên gọi tiếng Việt đã được xác lập, ưu tiên trước khi dùng bản dịch AI.

Khi một thuật ngữ khoa học/hóa học không có tên tiếng Việt phổ biến, chúng tôi giữ nguyên tên khoa học gốc thay vì tự đặt ra một bản dịch — đúng với cách các tài liệu y khoa tiếng Việt vẫn làm.

2. Vai trò của AI

Một mô hình ngôn ngữ (LLM) được dùng để: nháp bài viết từ dữ kiện đã có, trích xuất thực thể/mối quan hệ từ tóm tắt nghiên cứu, và dịch các thuật ngữ không có sẵn bản dịch tiếng Việt xác thực từ Wikidata. AI không được dùng để tự bịa số liệu, tên nghiên cứu hay trích dẫn.

Mọi nội dung do AI tạo ra đều ở trạng thái nháp hoặc chưa xác minh cho đến khi qua bước 3 bên dưới — không có gì do AI sinh ra được hiển thị công khai một cách tự động.

3. Con người kiểm duyệt trước khi công khai

Bài viết chỉ hiển thị công khai khi ở trạng thái "đã xuất bản" (không phải nháp).
Mỗi nhận định khoa học (evidence claim) chỉ hiển thị khi được biên tập viên đánh dấu đã xác minh.
Mỗi mối quan hệ trong đồ thị tri thức (vd "hoạt chất X được nghiên cứu cho bệnh Y") chỉ hiển thị công khai khi được quản trị viên hoặc chuyên gia kiểm duyệt y khoa duyệt riêng — kèm trích dẫn nguồn gốc.
Hệ thống phân quyền theo vai trò (quản trị, biên tập viên, chuyên gia kiểm duyệt y khoa, chỉ xem) — không phải ai cũng có quyền công khai nội dung.

4. Đội ngũ kiểm duyệt y khoa

BS. Nguyễn Thị Lan — Bác sĩ Y học cổ truyền

Xem đầy đủ đội ngũ biên tập & kiểm duyệt →

Lưu ý y tế: Nội dung trên trang mang tính chất tham khảo, tổng hợp từ tài liệu khoa học công khai, không thay thế cho tư vấn/chẩn đoán/điều trị của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế có thẩm quyền. Luôn tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi thay đổi chế độ ăn uống hoặc sử dụng dược liệu, đặc biệt nếu đang mang thai, cho con bú, có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc.