Astragalus

Astragalus membranaceus

Tên gọi khác: Co nấm mò (Thái), Hoàng kỳ

Các tổng quan khoa học gần đây đánh giá nghiên cứu về hoàng kỳ đối với nhiều bệnh lý khác nhau. Tổng quan năm 2024 từ 20 nghiên cứu (gồm 953 người trưởng thành mắc đái tháo đường típ 2) phát hiện dùng thêm hoàng kỳ bên cạnh thuốc metformin làm giảm đường huyết lúc đói và hemoglobin A1C nhiều hơn so với chỉ dùng metformin. (HbA1C đo mức đường huyết trung bình trong vài tháng trước đó.) Tuy nhiên, phần lớn nghiên cứu có chất lượng thấp và bị xác định có sai lệch. Tổng quan năm 2023 từ 19 nghiên cứu (gồm 1.094 người tham gia) phát hiện hoàng kỳ tăng cường đáp ứng miễn dịch và giảm nồng độ các cytokine tiền viêm. (Cytokine là một loại protein do một số tế bào miễn dịch và không miễn dịch tạo ra, có tác động lên hệ miễn dịch.) Dù vậy, các nghiên cứu này có quy mô nhỏ và có nhiều điểm khác biệt trong cách thức thực hiện. Tổng quan năm 2023 từ 50 nghiên cứu (gồm 3.423 người tham gia) cho thấy việc bổ sung hoàng kỳ vào chăm sóc hỗ trợ hoặc liệu pháp ức chế miễn dịch để điều trị rối loạn thận là bệnh thận màng mang lại cải thiện lớn hơn ở một số chỉ số sức khỏe thận. Các tác giả của bài tổng quan nêu ra một số vấn đề ở các nghiên cứu, bao gồm chất lượng thấp, quy mô nhỏ và giới hạn về vị trí địa lý.

Screening of potential alpha-glucosidase inhibitors from astragalus membranaceus by affinity ultrafiltration screening coupled with UPLC-ESI-Orbitrap-MS method. — pubmed, 2024

Bản đồ mối quan hệ

Dữ liệu thật đã ghi nhận quanh Astragalus — bấm vào 1 nhánh để xem chi tiết bên dưới.

Bằng chứng khoa học

Cách sử dụng trong đời sống

Hoàng kỳ được dùng sống để chữa bệnh đái tháo đường, đái dắt, đái buốt, phù thũng, viêm thận mạn tính, albumin niệu, lở loét, phong thấp, đau xương. Dạng tẩm mật sao chữa suy nhược: lăn ngày, ra nhiều mồ hôi. Ngày dùng 6 – 12g ở dạng sống, 3 – 9g dạng sao tẩm, sắc uống hoặc chế thành cao hoặc viên. Bài thuốc có hoàng kỳ 1. Chữa toàn thân suy nhược, khô thở, ngắn hơi, kém ăn, miệng khô, tâm dập nhanh hồi hộp, mặt xanh vàng, mồ hôi nhiều, có thể sốt âm ỉ. Hoàng kỳ sao mật 6 phần, cam thảo 1 phần (nấu uống sống, nửa sao vàng). Tái cả tán nhỏ, mỗi lần dùng 4 – 8g, ngày 3 lần, sáng, chiều và tối. Có thể sắc uống (Hoàng kỳ lục mật thang). Hoàng kỳ tẩm mật sao 6g, thược dược 5g, quế chi 2g, cam thảo 2g, sinh khương 4g, đại táo 6g, sinh cam 3 lần uống trong ngày. Trước khi uống có thể thêm mạch nha hoặc mật ong (Hoàng kỳ kiên trung thang). Hoàng kỳ 16g, bạch truật, đẳng sâm, đương quy, mỗi vị 12g, sa tiền, trần bì mỗi vị 6g, thăng ma, trích thảo mỗi vị 4g. Có thể thêm sơn dược 10g, trần bì 8g. Thường dùng khi cơ thể hư nhược trong các bệnh mạn tính (Bổ trung ích khí thang). Hoàng kỳ 24g, bạch truật, phòng phong mỗi vị 8g. Tán thành bột mịn, tán đều, mỗi lần 6 – 8g, ngày 2 lần. Uống với nước hoắc hương. (Ngọc bình phong tán). 2. Chữa nhũn não Truyền mỗi ngày 250ml dịch chế từ 4 vị hoàng kỳ, đơn sâm, xuyên khung, xích thước vào tĩnh mạch, mỗi đợt 10 ngày, nghỉ 3 ngày lại truyền đợt khác. Kết hợp uống bài “thông mạch” gồm hoàng kỳ, hồng hoa, xuyên khung, đan sâm, sơn tra, ngưu tất, địa…

Ai nên lưu ý

Hoàng kỳ có thể an toàn khi dùng đường uống. (Dùng tối đa 60 gam mỗi ngày trong thời gian dài tới 4 tháng dường như không gây tác dụng phụ.) Tuy nhiên, việc đánh giá an toàn toàn diện vẫn chưa được thực hiện. Không có đủ thông tin đáng tin cậy để biết việc bôi hoàng kỳ lên da có an toàn hay có tác dụng phụ tiềm ẩn hay không. Vì hoàng kỳ có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng của bệnh tự miễn, người mắc bệnh tự miễn nên tránh sử dụng hoàng kỳ. Ngoài ra, hoàng kỳ có thể tương tác với thuốc ức chế hệ miễn dịch. Nếu đang dùng bất kỳ loại thuốc nào, hãy trao đổi với chuyên viên y tế trước khi dùng hoàng kỳ hoặc các sản phẩm thảo dược khác; một số thảo mộc và thuốc có thể tương tác theo hướng gây hại. Hiện có rất ít thông tin về việc dùng hoàng kỳ khi mang thai hoặc cho con bú có an toàn hay không. Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy trong thai kỳ, hoàng kỳ có thể gây độc cho thai nhi.