Chế độ ăn MIND và sức khỏe não
Chế độ ăn MIND ghi nhận kết quả không thống nhất với mức chắc chắn trung bình đối với việc giảm nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ. Can thiệp này liên quan đến việc giảm căng thẳng tâm lý ở mức chắc chắn thấp, nhưng không thấy ảnh hưởng đối với béo phì hay hội chứng chuyển hóa.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Chế độ ăn MIND đã được chứng minh giúp giảm béo bụng đúng hay sai?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Hiệu quả giảm sa sút trí tuệ và suy giảm nhận thức chưa thống nhất, bằng chứng ở mức chắc chắn trung bình.
- Chế độ ăn này liên quan đến giảm căng thẳng tâm lý ở mức chắc chắn thấp, nhưng không ảnh hưởng đến béo phì hay mỡ bụng.
- Không thấy ảnh hưởng của chế độ ăn lên huyết áp, đường huyết lúc đói hay mỡ máu ở mức chắc chắn thấp.
Tác động đến suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ
Khi xem xét tác động của chế độ ăn MIND đối với tình trạng suy giảm nhận thức cùng bệnh sa sút trí tuệ bao gồm bệnh Alzheimer, các dữ liệu khoa học cho thấy kết quả không thống nhất với mức chắc chắn trung bình. Nhiều nghiên cứu đoàn hệ ghi nhận can thiệp dinh dưỡng này mang lại hiệu quả bảo vệ và giảm nguy cơ sa sút trí tuệ ở người cao tuổi. Dẫu vậy, các tổng quan hệ thống và phân tích gộp chỉ ra bằng chứng tổng thể giữa nghiên cứu quan sát và can thiệp vẫn chưa đạt được sự nhất quán. Chế độ ăn này khuyến khích tiêu thụ các thực phẩm thực vật bổ dưỡng như rau lá xanh, các loại rau khác, ngũ cốc nguyên hạt, đậu, hạt, cá, thịt gia cầm, dầu ô liu và rượu vang. [S1]
Mối liên quan tới sức khỏe tâm thần và cảm xúc
Bên cạnh các tác động về mặt trí nhớ, nghiên cứu cũng đánh giá ảnh hưởng của chế độ ăn MIND đến trạng thái tâm lý ở nhóm người thừa cân béo phì. Đối với vấn đề căng thẳng tâm lý, lo âu và trầm cảm, dữ liệu ghi nhận hướng kết quả có lợi nhưng mức chắc chắn thấp. Những cá nhân tuân thủ chế độ ăn MIND ở mức độ cao có mối liên quan tích cực với việc giảm bớt mức độ căng thẳng, đồng thời giảm thiểu nguy cơ xuất hiện lo âu hoặc trầm cảm. Để đạt được mô hình dinh dưỡng này, các nguyên tắc thực hành đòi hỏi việc hạn chế tiêu thụ thịt đỏ và cắt giảm đồ ngọt trong bữa ăn hàng ngày. [S2]
Tác động đến cân nặng và tình trạng béo phì
Nhiều người quan tâm liệu việc áp dụng mô hình ăn uống này có hỗ trợ kiểm soát thể trọng hay không. Đối với chỉ số béo phì chung và béo bụng, các đánh giá ghi nhận kết quả không thấy ảnh hưởng với mức chắc chắn thấp. Cụ thể, một nghiên cứu cắt ngang đã chỉ ra rằng không tìm thấy mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa mức độ tuân thủ chế độ ăn MIND nguyên bản và việc giảm nguy cơ béo phì hoặc tình trạng tích tụ mỡ bụng. Trong danh mục thực phẩm được khuyến khích sử dụng, mô hình này chú trọng bổ sung các loại quả mọng tươi, tiêu biểu là quả việt quất nhằm hỗ trợ sức khỏe tổng thể. [S3]
Ảnh hưởng đối với các thành tố hội chứng chuyển hóa
Mối liên hệ giữa chế độ ăn MIND và sức khỏe tim mạch chuyển hóa cũng đã được xem xét chi tiết qua các khảo sát chuyên môn. Về hội chứng chuyển hóa và các thành tố liên quan, kết quả khoa học ghi nhận không thấy ảnh hưởng với mức chắc chắn thấp. Mức độ tuân thủ chế độ ăn không tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê đối với các chỉ số huyết áp, đường huyết lúc đói hay lipid máu sau khi hiệu chỉnh biến gây nhiễu. Tương tự, tình trạng béo phì chung và béo bụng cũng không thấy ảnh hưởng ở mức chắc chắn thấp. Do đó không nên kỳ vọng chế độ này thay đổi nhanh các chỉ số chuyển hóa. [S4]
Nhóm đối tượng cần thận trọng và tư vấn chuyên gia
Mặc dù chế độ ăn MIND khuyến nghị nhiều nhóm thực phẩm tự nhiên, một số thành phần đòi hỏi sự thận trọng đặc biệt trước khi áp dụng. Danh mục khuyến nghị có bao gồm rượu vang, đây là thức uống không phù hợp cho phụ nữ mang thai, trẻ em, người có bệnh lý gan hoặc người kiêng chất cồn. Những người mắc bệnh thận mạn tính hoặc đái tháo đường đang sử dụng thuốc cần lưu ý liều lượng đạm và vi chất khi bổ sung cá, đậu, hạt và ngũ cốc nguyên hạt. Để bảo đảm an toàn, các cá nhân có bệnh nền mạn tính cần tham vấn bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để điều chỉnh thực đơn phù hợp thể trạng. [S1]
Giới hạn của các bằng chứng khoa học hiện tại
Việc đánh giá giá trị thực tế của chế độ ăn MIND đòi hỏi cái nhìn khách quan từ các giới hạn nghiên cứu y khoa. Đối với nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ bao gồm bệnh Alzheimer, kết quả hiện nay vẫn không thống nhất với mức chắc chắn trung bình. Các nghiên cứu đoàn hệ ghi nhận hiệu quả bảo vệ và giảm nguy cơ sa sút trí tuệ, nhưng các tổng quan hệ thống cùng phân tích gộp cho thấy bằng chứng tổng thể giữa nghiên cứu quan sát và nghiên cứu can thiệp vẫn chưa nhất quán. Do đó người dân không nên coi chế độ này là phương pháp điều trị thay thế cho các biện pháp y tế chính thống. [S5]