Giúp con ăn uống lành mạnh: không khí bữa ăn và đồ ngọt
Bữa ăn tích cực không ép trẻ ăn hết. Người chăm sóc tạo môi trường an toàn, đều đặn và đa dạng; trẻ được khuyến khích nhận biết đói no, khám phá món mới theo nhịp phát triển.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Khi trẻ nhỏ từ chối thử một món mới dọn trên bàn, người chăm sóc nên xử trí thế nào?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Người lớn chọn món và giờ ăn; trẻ tự lắng nghe cơ thể để quyết định có ăn và ăn bao nhiêu.
- Không ép ăn hay dùng đồ ngọt làm thưởng; kiên nhẫn giới thiệu lại món mới nhiều lần bên cạnh món quen.
- Khám bác sĩ nếu trẻ chậm tăng trưởng, ho sặc thường xuyên, nôn lặp lại hoặc danh sách món ăn thu hẹp dần.
Ăn đáp ứng là gì?
Ăn đáp ứng là cách người chăm sóc nhận biết và phản hồi phù hợp với dấu hiệu đói, no và khả năng phát triển của trẻ. WHO khuyến nghị thực hành này cho trẻ 6 đến 23 tháng: giúp trẻ ăn tự chủ và theo nhu cầu sinh lý, đồng thời phù hợp với giai đoạn phát triển. Người lớn vẫn chịu trách nhiệm chọn món phù hợp, bảo đảm an toàn và tổ chức bữa ăn; trẻ được tạo cơ hội tham gia ăn theo khả năng. Đây không phải cách để trẻ tự quyết định toàn bộ chế độ ăn, cũng không phải yêu cầu phải ăn một lượng cố định trong mỗi bữa. [S1]
Người lớn tạo khung bữa ăn, trẻ lắng nghe cơ thể
Với trẻ nhỏ và trẻ mẫu giáo, tài liệu của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến khích giờ ăn và bữa phụ có lịch tương đối đều, ngồi ăn cùng gia đình trong không gian ít xao nhãng. Người lớn có thể chuẩn bị món ăn và một lựa chọn quen thuộc; trẻ được hướng dẫn tự quyết định có ăn và ăn bao nhiêu trong số món đã dọn, phù hợp với tuổi và an toàn. Tránh biến chuyện ăn thành cuộc mặc cả, ép ăn hoặc phạt vì trẻ từ chối. Khuyến nghị này dành cho gia đình có trẻ khỏe mạnh; trẻ có bệnh lý hoặc kế hoạch dinh dưỡng điều trị cần theo hướng dẫn riêng. [S3]
Món mới cần được gặp lại trong không khí nhẹ nhàng
Trẻ có thể từ chối một món vì chưa quen mùi, vị, màu sắc hoặc kết cấu. AAP gợi ý tiếp tục giới thiệu lại món đó vào những dịp khác, đồng thời vẫn có món trẻ quen thuộc trong bữa; trẻ có thể từ chối mà không bị ép. Việc tiếp xúc lặp lại giúp trẻ có cơ hội làm quen, nhưng không bảo đảm trẻ sẽ thích món đó sau một số lần cố định. Người lớn có thể làm mẫu bằng cách cùng ăn, mô tả món ăn trung tính và giữ bữa ăn dễ chịu. Không cần dùng đồ ngọt làm phần thưởng để đổi lấy việc ăn rau. [S3]
Cho trẻ khám phá và tham gia chuẩn bị
Tùy độ tuổi và khả năng, trẻ có thể chọn giữa hai món phù hợp, rửa rau, trộn nguyên liệu hoặc quan sát cách nấu dưới sự giám sát. AAP lưu ý việc trẻ tham gia chọn và chuẩn bị thực phẩm có thể giúp trẻ hào hứng thử món mới; hoạt động này là cơ hội trải nghiệm, không phải cách bảo đảm trẻ ăn đủ chất. Với trẻ nhỏ, người lớn cần chọn dụng cụ, miếng ăn và kết cấu phù hợp để giảm nguy cơ hóc. Tôn trọng việc trẻ chạm, ngửi hoặc nếm từng chút; không cần biến mỗi lần thử thành bài kiểm tra. [S3]
Điều chỉnh cách cho ăn theo độ tuổi
Nhu cầu và khả năng ăn thay đổi theo giai đoạn. WHO khuyến nghị bắt đầu thức ăn bổ sung khoảng 6 tháng bên cạnh sữa mẹ, với độ đặc, đa dạng và số lần ăn tăng dần theo tuổi và khả năng của trẻ. Các mốc dành cho trẻ 6 đến 23 tháng không áp dụng nguyên xi cho trẻ lớn hơn. Hãy để ý khả năng ngồi, nhai và tự đưa thức ăn vào miệng; chọn kết cấu an toàn và theo tư vấn y tế nếu trẻ sinh non, có tình trạng sức khỏe hoặc chậm phát triển. Không dùng lời khuyên trên mạng để tự thay đổi kế hoạch ăn điều trị. [S1]
Khi nào nên trao đổi với nhân viên y tế?
Nếu gia đình lo trẻ tăng trưởng không như dự kiến, thường xuyên ho hoặc sặc khi ăn, đau khi ăn, nôn lặp lại, hoặc danh sách thức ăn ngày càng thu hẹp đến mức ảnh hưởng bữa ăn, hãy ghi lại tình huống và trao đổi với bác sĩ nhi khoa. Những dấu hiệu này không tự xác định nguyên nhân, nhưng đánh giá trực tiếp giúp cân nhắc tăng trưởng, kỹ năng ăn, bệnh lý và nhu cầu hỗ trợ. Đừng tự loại bỏ nhiều nhóm thực phẩm hoặc dùng sản phẩm bổ sung cho trẻ chỉ từ một biểu hiện kén ăn. [S4]