Bản xem trước, chưa qua rà soát chuyên môn. Tổng hợp có AI hỗ trợ từ các nguồn ở cuối bài, không thay thế tư vấn y khoa.

Chặng 2 · Tuyến giáp

Suy giáp: mệt mỏi, tăng cân và khi nào cần xét nghiệm

Suy giáp xảy ra khi tuyến giáp không sản xuất đủ hormone cho nhu cầu của cơ thể, làm chậm các hoạt động chuyển hóa. Triệu chứng thường gặp gồm mệt mỏi, tăng cân, sợ lạnh và khô da, nhưng các dấu hiệu này rất phổ biến ở nhiều bệnh lý khác nhau. Bác sĩ xác định bệnh thông qua xét nghiệm máu và người bệnh nên kiểm tra khi có mệt mỏi kéo dài, khó thụ thai hoặc có cholesterol máu cao.

Thử sức với câu hỏi

Đoán trước khi đọc

Thấy cơ thể mệt mỏi kéo dài kèm tăng cân, bạn nên làm gì?

Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.

3 điều cần nhớ

  1. Mệt mỏi và tăng cân không khẳng định suy giáp, cần xét nghiệm máu để chẩn đoán chính xác.
  2. Hashimoto là nguyên nhân phổ biến nhất gây suy giáp; phụ nữ và người trên 60 tuổi có nguy cơ cao hơn.
  3. Không tự ý ăn nhiều tảo bẹ hoặc bổ sung iod vì lượng iod quá lớn có thể làm bệnh nặng thêm.

Suy giáp là gì

Tuyến giáp là một tuyến nhỏ có hình bướm nằm ở phía trước cổ. Cơ quan này tạo ra các hormone tuyến giáp có vai trò kiểm soát cách cơ thể sử dụng năng lượng. Theo Viện Quốc gia về Bệnh Tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh Thận Hoa Kỳ NIDDK, hormone tuyến giáp ảnh hưởng tới hầu hết mọi cơ quan, bao gồm cả nhịp đập của tim. Suy giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động kém, không sản xuất đủ lượng hormone cần thiết. Khi thiếu hụt các hormone này, nhiều chức năng trong cơ thể sẽ bị chậm lại. Tại Hoa Kỳ, gần 5 trên 100 người từ 12 tuổi trở lên mắc suy giáp, dù phần lớn các trường hợp ở mức độ nhẹ hoặc ít biểu hiện rõ. Bệnh phát triển âm thầm, khiến người bệnh khó nhận biết trong nhiều tháng hoặc nhiều năm. [S1]

Mệt mỏi và tăng cân có phải luôn do tuyến giáp

Khi chức năng chuyển hóa suy giảm, cơ thể tiêu hao năng lượng chậm hơn bình thường. Điều này dẫn đến cảm giác kiệt sức kéo dài và tăng cân không rõ nguyên nhân. Tuy nhiên, Viện NIDDK Hoa Kỳ lưu ý rằng mệt mỏi và tăng cân là những hiện tượng rất phổ biến trong cuộc sống. Các triệu chứng này không đồng nghĩa với việc bạn chắc chắn có vấn đề ở tuyến giáp. Người làm việc căng thẳng, thiếu ngủ hoặc ăn uống thất thường cũng có thể gặp các dấu hiệu tương tự. Ngoài ra, suy giáp còn có thể đi kèm triệu chứng sợ lạnh, đau khớp, đau cơ, da khô, tóc khô xơ và thưa dần, nhịp tim chậm hoặc trầm cảm. Do triệu chứng trùng lặp với nhiều bệnh khác, bác sĩ không thể chỉ dựa vào dấu hiệu bên ngoài để chẩn đoán. [S1]

Nguyên nhân và cơ chế gây suy giáp

Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến suy giáp là bệnh Hashimoto, một rối loạn tự miễn khiến hệ miễn dịch tấn công nhầm vào mô tuyến giáp. Khi bị viêm, tuyến giáp mất dần khả năng sản xuất hormone. Một nguyên nhân khác là viêm tuyến giáp, khiến lượng hormone dự trữ rò rỉ ồ ạt vào máu gây nhiễm độc giáp tạm thời kéo dài nhiều tháng, sau đó tuyến giáp cạn kiệt và suy giảm vĩnh viễn. Ngoài ra, việc phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp, hay điều trị bằng iod phóng xạ cho bệnh cường giáp, cũng làm suy giảm mô giáp. Trẻ sơ sinh có thể mắc suy giáp bẩm sinh nếu tuyến giáp phát triển không hoàn thiện. Một số loại thuốc điều trị bệnh tim, rối loạn lưỡng cực hoặc ung thư cũng có thể làm gián đoạn quá trình tạo hormone. [S1]

Ai có nguy cơ cao mắc bệnh

Phụ nữ có nguy cơ mắc suy giáp cao hơn nhiều so với nam giới. Bệnh cũng xuất hiện phổ biến hơn ở những người trên 60 tuổi. Những người từng có tiền sử bệnh tuyến giáp như bướu cổ, người từng phẫu thuật tuyến giáp hoặc xạ trị vùng cổ và ngực có nguy cơ cao hơn rõ rệt. Tiền sử gia đình có người mắc bệnh tuyến giáp hoặc phụ nữ mang thai trong vòng 6 tháng qua cũng nằm trong nhóm nguy cơ. Các hội chứng di truyền như hội chứng Turner ở nữ giới cũng làm tăng khả năng mắc bệnh. Bên cạnh đó, người mắc các bệnh tự miễn khác như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ, đái tháo đường tuýp 1 hoặc tuýp 2, bệnh Celiac hay thiếu máu ác tính do thiếu vitamin B12 cũng dễ bị suy giáp hơn. [S1]

Thực hành dinh dưỡng trong đời sống gia đình

Tuyến giáp cần iod để sản xuất hormone, nhưng việc bổ sung chất này cần hết sức thận trọng. Trong bữa cơm gia đình Việt Nam, người nội trợ đôi khi mua các loại rong biển như tảo bẹ để nấu canh giải nhiệt hoặc dùng các viên uống bổ sung. Theo Viện NIDDK Hoa Kỳ, người mắc bệnh Hashimoto hoặc bệnh tuyến giáp tự miễn rất nhạy cảm với tác hại của iod. Ăn thực phẩm chứa lượng iod quá lớn như tảo bẹ, tảo dulse hoặc dùng thực phẩm bổ sung iod có thể gây ra hoặc làm bệnh suy giáp nặng thêm. Một số loại siro ho cũng có thể chứa iod. Do đó, người bệnh không nên tùy tiện tăng cường rong biển hay uống thuốc bổ chứa iod khi chưa có hướng dẫn y tế rõ ràng từ nhân viên chăm sóc sức khỏe. [S1]

Khi nào cần đi xét nghiệm tuyến giáp

Bác sĩ không thể chẩn đoán suy giáp nếu chỉ dựa vào cảm nhận mệt mỏi hay thể trạng tăng cân của người bệnh. Việc chẩn đoán bắt buộc phải thông qua xét nghiệm máu kiểm tra nồng độ hormone và các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh. Bạn nên đi khám và làm xét nghiệm nếu gặp tình trạng cholesterol trong máu cao, vì suy giáp là một yếu tố góp phần gây tăng cholesterol. Phụ nữ gặp khó khăn khi thụ thai hoặc có chu kỳ kinh nguyệt ra nhiều, không đều cũng thường được chỉ định xét nghiệm kiểm tra tuyến giáp. Trẻ sơ sinh cũng cần được sàng lọc sớm để ngăn ngừa nguy cơ khuyết tật trí tuệ và chậm phát triển chiều cao. Thăm khám sớm giúp phát hiện bệnh trước khi xuất hiện biến chứng nguy hiểm. [S1]

Nguyên tắc theo dõi và dùng thuốc

Suy giáp được điều trị bằng cách bổ sung hormone thay thế mà cơ thể không còn tự sản xuất đủ. Thuốc levothyroxine có cấu trúc tương tự hormone tự nhiên của tuyến giáp, thường ở dạng viên nén, dung dịch hoặc viên nang mềm. Bác sĩ thường khuyên uống thuốc vào buổi sáng trước bữa ăn. Sau khi bắt đầu dùng thuốc khoảng 6 đến 8 tuần, người bệnh sẽ được làm xét nghiệm máu để bác sĩ điều chỉnh liều lượng nếu cần. Mỗi lần chỉnh liều đều cần xét nghiệm lại. Khi đạt được liều ổn định, việc xét nghiệm máu thường được lặp lại sau 6 tháng và sau đó là mỗi năm một lần. Dùng quá liều hormone tuyến giáp có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng như rung nhĩ hoặc loãng xương. [S1]

Giới hạn bằng chứng và nghiên cứu lâm sàng

Y học hiện nay vẫn đang tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về cơ chế tiến triển của suy giáp. Các thử nghiệm lâm sàng do Viện NIDDK Hoa Kỳ thực hiện và hỗ trợ đang nghiên cứu các khía cạnh về di truyền, biểu hiện lâm sàng và cách bệnh diễn tiến theo thời gian. Các nhà khoa học cũng đang thử nghiệm để đánh giá mức độ an toàn và hiệu quả của thuốc levothyroxine đối với nhóm bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính. Mặc dù các thử nghiệm này mở ra hướng điều trị mới, Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ không trực tiếp đánh giá hay bảo đảm tính an toàn của tất cả các nghiên cứu bên ngoài. Người bệnh chỉ nên tham gia nghiên cứu sau khi đã thảo luận kỹ lưỡng với nhân viên y tế phụ trách. [S1]

Thử xếp nhóm

Xếp loại hành vi theo mức độ an toàn cho người nghi ngờ hoặc mắc suy giáp

Chọn nhóm cho từng mục, rồi bấm Kiểm tra.

  • Xét nghiệm máu khi cholesterol cao
  • Ăn nhiều tảo bẹ, tảo dulse
  • Uống levothyroxine trước bữa ăn sáng
  • Uống thực phẩm bổ sung iod
  • Kiểm tra tuyến giáp khi khó thụ thai
  • Dùng siro ho chứa iod kéo dài

Hiểu đúng về suy giáp và chế độ ăn uống

Lật từng thẻ để xem góc nhìn khoa học từ cơ quan y tế.

Mệt mỏi và tăng cân nghĩa là chắc chắn bị suy giápĐúng, sai hay chưa rõ? Mở giải thích

Sai. Viện NIDDK giải thích mệt mỏi và tăng cân rất phổ biến, có thể do nhiều nguyên nhân khác ngoài tuyến giáp.

Nguồn S1
Bị suy giáp thì nên ăn thật nhiều rong biển chứa iodĐúng, sai hay chưa rõ? Mở giải thích

Sai. Nạp quá nhiều iod từ tảo bẹ có thể gây hại và làm bệnh suy giáp nặng thêm ở người viêm tuyến giáp tự miễn.

Nguồn S1
Bác sĩ có thể chẩn đoán bệnh chỉ qua việc nhìn triệu chứngĐúng, sai hay chưa rõ? Mở giải thích

Sai. Dấu hiệu suy giáp trùng lặp với nhiều bệnh nên bắt buộc phải dùng xét nghiệm máu và hình ảnh để chẩn đoán.

Nguồn S1
Đọc bản văn bản
Mệt mỏi và tăng cân nghĩa là chắc chắn bị suy giáp
Sai. Viện NIDDK giải thích mệt mỏi và tăng cân rất phổ biến, có thể do nhiều nguyên nhân khác ngoài tuyến giáp. Nguồn S1
Bị suy giáp thì nên ăn thật nhiều rong biển chứa iod
Sai. Nạp quá nhiều iod từ tảo bẹ có thể gây hại và làm bệnh suy giáp nặng thêm ở người viêm tuyến giáp tự miễn. Nguồn S1
Bác sĩ có thể chẩn đoán bệnh chỉ qua việc nhìn triệu chứng
Sai. Dấu hiệu suy giáp trùng lặp với nhiều bệnh nên bắt buộc phải dùng xét nghiệm máu và hình ảnh để chẩn đoán. Nguồn S1

Quy trình theo dõi xét nghiệm máu khi dùng thuốc

Các mốc thời gian làm xét nghiệm máu theo hướng dẫn của Viện NIDDK Hoa Kỳ.

Khởi đầu dùng thuốc

Người bệnh bắt đầu dùng levothyroxine theo đơn chỉ định của bác sĩ.

Nguồn S1
Đọc bản văn bản
Khởi đầu dùng thuốc
Người bệnh bắt đầu dùng levothyroxine theo đơn chỉ định của bác sĩ. Nguồn S1
Sau 6 đến 8 tuần
Bác sĩ làm xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ hormone và điều chỉnh liều nếu cần. Nguồn S1
Sau 6 tháng ổn định
Khi đã tìm được mức liều phù hợp, xét nghiệm máu thường được lặp lại sau 6 tháng. Nguồn S1
Định kỳ mỗi năm một lần
Xét nghiệm máu được tiến hành hàng năm để duy trì khả năng kiểm soát bệnh. Nguồn S1

Gỡ rối một quan niệm

Quay lại câu hỏi đầu bài

Thấy cơ thể mệt mỏi kéo dài kèm tăng cân, bạn nên làm gì?

Đáp án: Đi khám để làm xét nghiệm máu

Mệt mỏi và tăng cân là biểu hiện chung của nhiều bệnh. Bác sĩ chỉ có thể xác định suy giáp qua xét nghiệm máu.

Thử xem bạn nhớ gì

Đọc giải thích và đối chiếu nguồn sau mỗi câu. Câu hỏi tự đánh giá không chấm điểm sức khỏe.

Câu 1/6

Nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng suy giáp là gì?

Làm ngay hôm nay

Nếu mệt mỏi kéo dài kèm cholesterol cao, hãy đến cơ sở y tế làm xét nghiệm máu kiểm tra chức năng tuyến giáp.

Tra cứu bệnh lý

Nguồn để bạn đối chiếu

Ngày đối chiếu được ghi theo từng nguồn. Hướng dẫn của Anh, Mỹ hay EU được ghi rõ là khuyến nghị của cơ quan đó.

  1. S1NIDDK (NIH, Hoa Kỳ): Hypothyroidism (Underactive Thyroid) · 21/11/2026

Nội dung tổng hợp có AI hỗ trợ từ nguồn của cơ quan y tế và an toàn thực phẩm, phục vụ học tập. Không thay thế chẩn đoán, điều trị hoặc tư vấn y khoa.