Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.525 bài, trang 73 trên 77
Bilberry (Vaccinium myrtillus) được dùng trong y học truyền thống nhưng bằng chứng hiện đại chưa khẳng định lợi ích cụ thể. Các nghiên cứu chất lượng cao cho thấy bilberry không cải thiện thị lực ban đêm ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, lá và gân bilberry chứa nhiều chất có lợi hơn quả, đang được khám phá tiềm năng chống dẫn độ béo và hạ lipid.
Nên thận trọng khi dùng việt quất đen ở liều cao hoặc lâu dài ở các nhóm: phụ nữ mang thai, cho con bú, người dùng thuốc và người dùng chiết xuất/lá. Chưa đủ bằng chứng an toàn cho thai kỳ, cho con bú.
Bilberry chưa có bằng chứng khoa học thuyết phục cho các tác dụng như cải thiện thị lực ban đêm hay giảm mỏi cơ; các nghiên cứu chất lượng cao cho thấy không hiệu quả ở người khỏe mạnh.
Bilberry an toàn ở mức thực phẩm nhưng có thể gây tác dụng phụ nếu dùng chiết xuất liều cao, đặc biệt với lá việt quất đen. Cần tham khảo bác sĩ khi dùng thuốc hoặc mang thai.
Biển súc (Polygonum aviculare L.) là cây thảo nhỏ có tác dụng điều trị kiết lị, táo bón, tiểu khó. Một số nghiên cứu tế bào chỉ ra hoạt chất chống un tử nhân, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng đủ để khẳng định công dụng điều trị cụ thể.
Biển súc (Polygonum aviculare L.) là cây thảo nhỏ thuộc họ Rau răm, có tác dụng điều trị kiết lị, táo bón, tiểu khó và tiềm năng chống un tử nhân, nhưng cần nghiên cứu lâm sàng để khẳng định công dụng điều trị cụ thể.
Bí đao (Benincasa hispida) chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học như triterpenoid trong quả và các thành phần hóa học trong hạt, với tiềm năng ức chế tế bào ung thư vú và kiểm soát đường huyết qua ức chế alpha-glucosidase và alpha-amylase, tuy nhiên bằng chứng chủ yếu ở mức độ tế bào và dự đoán, chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả và an toàn.
Bí đao có hỗ trợ một số tính năng sinh học như ức chế tăng trưởng tế bào unig thư và ảnh hưởng đường huyết theo nghiên cứu tế bào và động vật, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng RCT chứng minh lợi ích điều trị cụ thể ở người, nên các quan niệm dân gian như điều trị tiểu đường hay unig thư còn mang tính giả thuyết.
Bằng lăng nước (Lagerstroemia speciosa) chứa nhiều hoạt chất như flavonoid, tannin, axit corosolic và triterpenoids, có tác dụng chống oxy hóa, hạ đường huyết, kháng viêm và tiềm năng chống unico qua liên kết với p53 và Topoisomerase-II, tuy nhiên cơ chế cụ thể cần thêm nghiên cứu lâm sàng.
Bằng lăng nước có thể dùng thử ngắn hạn để hỗ trợ hạ đường huyết nhờ hoạt tính chống oxy hóa và kháng viêm, nhưng chưa có nghiên cứu lâm sàng lớn khẳng định hiệu quả và an toàn lâu dài, nên không nên dùng thường xuyên mà không có chỉ định của bác sĩ.
Bán hạ bắc (Pinellia ternata) là dược liệu có lịch sử dùng khoảng 2000 năm trong y học cổ truyền, tác dụng chính là tiêu viêm, cầm nôm, chống ho, kháng sinh và kháng un, nhưng cần chế với gừng, mật nhĩ để giảm độc.
Bằng lăng nước (Lagerstroemia speciosa) có tác dụng hạ đường huyết, chống oxy hóa, kháng khuẩn, chống viêm, bảo vệ gan và hỗ trợ điều trị tiểm đường, béo phì, bệnh thận, nhưng cần nghiên cứu lâm sàng thêm để khẳng định hiệu quả và an toàn khi dùng thực tế.
Bằng lăng nước là cây thuốc truyền thống hạ đường huyết, chống oxy hóa, kháng viêm; dùng trà lá trước bữa ăn hoặc chia 2–3 lần/ngày, nhưng cần tham khảo bác sĩ khi dùng thuốc hoặc bệnh nền.
Bài viết không nêu liều dùng cụ thể cho bán hạ bắc, chỉ khẳng định có hoạt chất lectin, saponin, tannin và tính độc nhẹ do calcium oxalate. Bảo quản khô cần để khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm và nắng.
Bán hạ bắc (Pinellia ternata) có thể gây tác dụng phụ như kích ứng da, buồn nôm nếu dùng quá liều, và độc tính cục bộ nếu không qua xử lý. Cần lưu ý về chất lượng, nguồn gốc và kiểm soát liều dùng để tránh ô nhiễm kim loại nặng.
Bán hạ chứa sáu hợp chất hoạt chất chính bao gồm stigmast-4-en-3-one, cycloartenol và beta-sitosterol, cùng các hợp chất ức chế TNF-alpha. Cơ chế tác động bao gồm chống ho, giảm nôn, kháng sinh, kháng un, hạ lipid và chống loét dạ dày, nhưng chưa có liều dùng cụ thể.
Không nên dùng bán hạ bắc thường xuyên vì thiếu chỉ định liều dùng cụ thể; chỉ dùng ngắn hạn theo hướng dẫn chuyên gia để tránh nhầm lẫn loài và tác dụng phụ.
Bán hạ bắc (Pinellia ternata) có tác dụng chống ho, giảm nôm, kháng sinh và kháng un nhờ các hoạt chất như Pinellia ternata polysaccharide, nhưng hiệu quả chủ yếu được chứng minh ở mô hình thí nghiệm chưa rõ ở người.
Bán biên kỳ (Pteris semipinnata) chứa nhiều diterpenoid như ent-kaurane và pterosin, trong đó hợp chất 5F tiềm nhiễn có khả năng ức chế VEGF, kiểm soát chu trình tế bào và ức chế NF-kB, gợi ý tiềm năng chống un và chống viêm. Tuy nhiên, công dụng lâm sàng chưa được chứng minh rõ ràng.
Bán biên kỳ (Pteris semipinnata) chứa hợp chất 5F và 4F, có hoạt chất ức chế protein VEGF và ảnh hưởng chu trình tế bào qua NF-kappaB, FAK. Tuy nhiên chưa có bằng chứng lâm sàng, chỉ nên dùng tham khảo sau khi tham khảo bác sĩ.
