Bỏ bữa có thực sự gây hại và ai dễ bỏ bữa nhất?
Nghiên cứu ghi nhận bỏ bữa sáng liên hệ nghịch với chất lượng chế độ ăn ở người trưởng thành. Bằng chứng hiện có phần lớn là quan sát cắt ngang nên chưa thể khẳng định quan hệ nhân quả.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Bữa ăn nào thường bị người trẻ từ 18 đến 30 tuổi bỏ qua nhiều nhất?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Người bỏ bữa sáng thường có chất lượng chế độ ăn thấp hơn so với người duy trì ăn sáng.
- Nam giới có xu hướng bỏ bữa sáng nhiều hơn, trong khi nữ giới có xu hướng bỏ bữa trưa hoặc bữa tối cao hơn.
- Bằng chứng hiện có chủ yếu là quan sát cắt ngang, chưa thể kết luận bỏ bữa trực tiếp gây tăng cân hay đổi chu kỳ kinh.
Khái niệm mô hình bữa ăn trong nghiên cứu dinh dưỡng
Nghiên cứu dinh dưỡng trước đây tập trung vào từng chất riêng lẻ, gần đây chuyển sang mô hình chế độ ăn. Tuy vậy, lượng tiêu thụ ở cấp độ bữa ăn chưa được chú trọng nhiều. Con người ăn kết hợp thực phẩm dưới dạng bữa chính và bữa phụ thay vì từng dưỡng chất đơn lẻ. Hiểu thành phần và mô hình bữa ăn giúp làm rõ mối liên hệ giữa chế độ ăn và bệnh mạn tính. Mô hình bữa ăn mô tả hành vi ăn uống qua ba cấu trúc: cấu trúc thời gian như tần suất, tính đều đặn, bỏ bữa, thời điểm ăn; hình thức phối hợp thực phẩm và hồ sơ dưỡng chất; bối cảnh ăn uống như ăn cùng người thân hoặc ăn ngoài gia đình. [S2]
Bỏ bữa sáng và mối liên hệ với chất lượng chế độ ăn
Tổng quan y văn trên người trưởng thành từ 19 tuổi trở lên ghi nhận nhiều cách định nghĩa bữa ăn khác nhau. Kết quả đồng nhất nhất là mối liên hệ nghịch giữa bỏ bữa sáng và chất lượng chế độ ăn. Người bỏ bữa sáng thường có chất lượng ăn uống thấp hơn nhóm duy trì bữa sáng. Ngược lại, các mô hình bỏ bữa khác không cho thấy mối liên hệ nhất quán. Rất ít nghiên cứu xem xét thời điểm ăn liên quan thế nào tới chất lượng khẩu phần. Đa số nghiên cứu trước đây chỉ tập trung vào cân bằng năng lượng và cân nặng nhưng thiếu thống nhất về định nghĩa thao tác. [S2]
Hiện tượng bỏ bữa ở người trưởng thành trẻ tuổi
Tổng quan hệ thống ở người trưởng thành 18 đến 30 tuổi cho thấy bữa sáng là bữa bị bỏ qua phổ biến nhất. Cảm giác thiếu thời gian là yếu tố tương quan quan trọng liên quan đến việc bỏ bữa ở người trẻ. Nghiên cứu dịch tễ học coi bỏ bữa là một hành vi ăn uống không lành mạnh, chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố nội tại và môi trường sống. Can thiệp cải thiện kỹ năng quản lý thời gian có thể là hướng tiếp cận cần được điều tra thêm nhằm hỗ trợ người trẻ duy trì việc ăn uống đều đặn. [S1]
Sự khác biệt giới tính trong thói quen bỏ bữa
Giới tính là yếu tố tương quan quan trọng với hành vi bỏ bữa ở nhóm tuổi thanh niên. Tổng quan ghi nhận nam giới có xu hướng bỏ bữa sáng nhiều hơn nữ giới. Ngược lại, nữ giới có xu hướng bỏ bữa trưa hoặc bữa tối cao hơn nam giới. Điều này phản ánh các yếu tố thúc đẩy bỏ bữa có sự khác biệt giữa từng bữa ăn và giới tính. Các can thiệp dinh dưỡng tương lai cần thiết kế riêng theo giới tính và bữa ăn cụ thể để tăng tính khả thi khi áp dụng vào thực tế. [S1]
Giới hạn bằng chứng và tính đại diện của nghiên cứu
Phần lớn nghiên cứu được tổng hợp là thiết kế quan sát cắt ngang nên không thể kết luận quan hệ nhân quả. Chiều hướng tác động qua lại giữa bỏ bữa với chỉ số khối cơ thể BMI hoặc điều hòa kinh nguyệt vẫn chưa rõ ràng. Dữ liệu khó khái quát hóa do đa số người tham gia là nữ, kèm theo khác biệt lớn về văn hóa, tôn giáo và kinh tế giữa các quốc gia. Ngoài ra, việc thu thập dữ liệu thiếu chi tiết về việc câu hỏi khảo sát là dạng mở hay phân loại, hoặc đo lường bỏ bữa chung hay từng bữa cụ thể. [S1]
Chất lượng phương pháp và định hướng nghiên cứu tương lai
Đánh giá nguy cơ sai lệch trên 35 nghiên cứu ở người trẻ cho thấy chỉ 4 nghiên cứu đạt đánh giá tích cực với nguy cơ sai lệch thấp. Có 28 nghiên cứu bị đánh giá tiêu cực với nguy cơ sai lệch cao và 3 nghiên cứu ở mức trung tính. Định nghĩa và phương pháp đo lường bỏ bữa hiện còn rất thiếu nhất quán giữa các nghiên cứu. Việc áp dụng hướng dẫn báo cáo Strobe-NUT trong các nghiên cứu dịch tễ dinh dưỡng tương lai là cần thiết để chuẩn hóa phương pháp và tăng tính minh bạch của bằng chứng. [S1]