Đếm calo có phải là cách duy nhất để quản lý cân nặng?
Đếm calo là một cách theo dõi năng lượng, không phải điều kiện bắt buộc để ăn uống lành mạnh hay quản lý cân nặng. Hiểu mục tiêu, chất lượng khẩu phần và hoàn cảnh sức khỏe sẽ giúp bạn chọn cách theo dõi phù hợp.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Thực phẩm có nhãn 'ít calo' có đồng nghĩa với việc luôn tốt cho sức khỏe?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Đếm calo chỉ là công cụ hỗ trợ, không bắt buộc để ăn lành mạnh.
- Calo không phản ánh chất xơ, vi chất hay độ đa dạng bữa ăn.
- Dừng đếm calo nếu thấy lo âu, ám ảnh hoặc muốn bỏ bữa.
Đếm calo và giảm năng lượng là hai việc khác nhau
Calo (kilocalo) là đơn vị năng lượng của thức ăn và đồ uống. Đếm calo là ghi lại năng lượng ăn vào; thâm hụt năng lượng là khi tổng năng lượng nạp vào thấp hơn mức cơ thể tiêu hao trong một thời gian. Muốn giảm cân, các hướng dẫn quản lý cân nặng thường tạo mức thâm hụt, nhưng không nhất thiết phải đạt bằng cách ghi từng món. NICE cho phép cách tiếp cận linh hoạt, phù hợp sở thích, hoàn cảnh và bệnh đi kèm; đếm calo chỉ là một công cụ có thể chọn. [S2]
Con số năng lượng hữu ích nhưng không mô tả toàn bộ bữa ăn
Nhãn năng lượng có thể giúp so sánh khẩu phần và nhận diện nguồn năng lượng dễ bị bỏ sót như đồ uống, dầu, nước xốt hoặc kích cỡ phần ăn. Tuy vậy, con số calo không cho biết đầy đủ chất xơ, protein, vi chất, mức độ chế biến hay sự phù hợp với sở thích và văn hóa. WHO mô tả chế độ ăn lành mạnh dựa trên tính đầy đủ, cân bằng, điều độ và đa dạng. Vì thế không nên xem thực phẩm “ít calo” mặc nhiên tốt hơn mọi lựa chọn khác, hoặc dùng một con số để thay cho đánh giá khẩu phần tổng thể. [S4]
Khi nào việc ghi chép có thể hữu ích?
Một số người thấy ghi lại thực phẩm, khẩu phần, thời điểm và hoàn cảnh ăn giúp nhận ra thói quen cần điều chỉnh. Có thể bắt đầu bằng nhật ký ngắn hoặc theo dõi một khoảng thời gian thay vì cân đo mọi thứ lâu dài. NIDDK lưu ý nhật ký có thể ghi cả ăn gì, khi nào, ở đâu, vì sao và bao nhiêu; không nhất thiết phải đo đếm chính xác tất cả mãi mãi. Nếu mục tiêu của bạn chỉ là ăn đa dạng hơn, có thể theo dõi hành vi như thêm rau, dùng bữa đều hoặc giảm đồ uống có đường mà không tính calo. [S3]
Theo dõi cần phù hợp sức khỏe và tâm lý
Đếm calo có thể không phù hợp nếu việc ghi chép làm tăng lo âu, ám ảnh hoặc quy tắc ăn uống cứng nhắc. NHS khuyên người có bệnh lý, chế độ ăn điều trị hoặc đang/có tiền sử rối loạn ăn uống nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi thay đổi để giảm cân. Trẻ em, người mang thai và người cần điều trị dinh dưỡng không nên lấy mục tiêu của người lớn khỏe mạnh làm chuẩn. Nếu theo dõi khiến bạn muốn bỏ bữa, tập bù hoặc sợ thực phẩm, hãy dừng cách theo dõi đó và tìm hỗ trợ. [S1]
Người lớn tuổi cần cân nhắc riêng khi cắt giảm năng lượng
Bằng chứng về hạn chế calo được nêu trong một tổng quan chủ yếu liên quan người lớn tuổi thừa cân/béo phì tham gia các chương trình có giám sát. Nghiên cứu ghi nhận giảm cân và mỡ ngắn hạn ở một số người, nhưng nguy cơ giảm khối nạc và mật độ xương cùng lợi ích dài hạn còn chưa rõ. Không chuyển những kết quả này thành lời khuyên tự cắt khẩu phần cho mọi người lớn tuổi; mục tiêu cần cân nhắc chức năng vận động, cơ, xương và bệnh nền cùng nhân viên y tế. [S5]
Chọn cách theo dõi có thể duy trì
Nếu muốn thử đếm calo, hãy xem số trên nhãn là ước tính theo khẩu phần ghi trên bao bì; khẩu phần thực tế có thể khác. Có thể dùng nó để tìm hiểu thói quen rồi chuyển sang cách đơn giản hơn như để ý khẩu phần, cấu trúc bữa ăn, thực phẩm giàu dinh dưỡng và mức vận động. Hướng dẫn NICE nhấn mạnh hỗ trợ và theo dõi khi áp dụng thay đổi tạo thâm hụt năng lượng. Mục tiêu phù hợp là cải thiện sức khỏe theo cách bạn duy trì được, không phải tối ưu một con số mỗi ngày. [S2]