Phân biệt bệnh viêm ruột và hội chứng ruột kích thích thế nào?
Crohn và viêm loét đại tràng gây tổn thương viêm thực thể tại ruột. Hội chứng ruột kích thích là rối loạn tương tác ruột não không làm tổn thương mô. Dinh dưỡng hợp lý giúp hạn chế thiếu hụt dưỡng chất.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Tình trạng nào dưới đây không gây tổn thương thực thể hay loét niêm mạc ruột?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Crohn và viêm loét đại tràng gây tổn thương thực thể, có thể dẫn tới biến chứng tắc ruột, rò hoặc thiếu máu.
- Hội chứng ruột kích thích là rối loạn tương tác ruột não, không gây tổn thương mô hay loét niêm mạc.
- Chưa có chế độ ăn nào trị khỏi bệnh viêm ruột; dinh dưỡng hợp lý giúp giảm nguy cơ thiếu hụt chất.
Bệnh Crohn và tổn thương đường tiêu hóa
Bệnh Crohn là tình trạng viêm mạn tính của ống tiêu hóa do phản ứng miễn dịch bất thường. Bệnh thường gặp ở ruột non và đoạn đầu ruột già nhưng có thể tác động đến mọi vị trí từ miệng tới hậu môn. Người bệnh trải qua giai đoạn bùng phát triệu chứng xen kẽ các đợt lui bệnh kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều năm. Tổn thương viêm tiến triển chậm hoặc nặng dần theo thời gian. Các biến chứng nguy hiểm gồm tắc ruột, rò, áp xe, nứt hậu môn và vết loét hở. Tình trạng viêm ở ruột già kéo dài làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. [S1]
Đặc điểm bệnh lý của viêm loét đại tràng
Viêm loét đại tràng là một dạng bệnh viêm ruột khác với Crohn, gây phản ứng viêm kèm các vết loét khu trú tại lớp lót bên trong của ruột già. Bệnh có thể khởi phát từ từ hoặc bùng phát đột ngột, gây triệu chứng nhẹ đến nghiêm trọng xen kẽ các đợt lui bệnh. Các biến chứng tiến triển bao gồm thiếu máu thiếu sắt, giảm mật độ xương và tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng khi mắc bệnh kéo dài. Ở thể nặng nguy hiểm, bệnh có thể gây chảy máu trực tràng ồ ạt, thủng thành ruột già hoặc phình đại tràng nhiễm độc cần cấp cứu. [S2]
Bản chất hội chứng ruột kích thích
Hội chứng ruột kích thích, viết tắt là IBS, hoàn toàn khác biệt với bệnh viêm ruột vì không gây ra bất kỳ dấu hiệu tổn thương thực thể nào quan sát được trong đường tiêu hóa. IBS thuộc nhóm rối loạn tương tác giữa não và ruột, làm tăng nhạy cảm đường ruột và thay đổi cách co bóp của cơ thành ruột. Tình trạng này dẫn đến các cơn đau bụng tái diễn kèm thay đổi phân. Bệnh được phân loại theo dạng phân gồm IBS táo bón, IBS tiêu chảy hoặc IBS hỗn hợp. IBS gây khó chịu kéo dài nhưng không gây tổn hại mô hay loét niêm mạc ruột. [S3]
Kém hấp thu và suy dinh dưỡng ở bệnh Crohn
Bệnh Crohn ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng qua nhiều cơ chế khác nhau. Tình trạng viêm niêm mạc tại ruột non làm cho cơ thể giảm khả năng hấp thu các chất dinh dưỡng thiết yếu. Triệu chứng của bệnh xuất hiện khiến một số người mắc chán ăn và ăn ít hơn nhu cầu bình thường. Bên cạnh đó, việc sử dụng một số loại thuốc điều trị bệnh hoặc phẫu thuật đường ruột cũng có thể làm giảm khả năng hấp thu dưỡng chất của cơ thể. Tình trạng thiếu dinh dưỡng kéo dài làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng và ảnh hưởng xấu đến sự tăng trưởng ở trẻ nhỏ. [S4]
Chế độ ăn và vi sinh vật đường ruột
Nghiên cứu khoa học chưa xác định thực phẩm cụ thể nào trực tiếp gây ra bệnh Crohn hay làm triệu chứng bùng phát. Một số chuyên gia cho rằng hệ vi sinh vật đường tiêu hóa có thể góp phần vào quá trình bệnh, nhưng vai trò này chưa được xác lập đầy đủ. Việc dung nạp thực phẩm và đồ uống lành mạnh có thể hỗ trợ sức khỏe tổng thể; người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về thực phẩm phù hợp với khả năng dung nạp và tình trạng dinh dưỡng của mình. [S4]
Ghi chép thực phẩm và trao đổi y tế
Với bệnh Crohn, bác sĩ có thể gợi ý ghi nhật ký ăn uống nếu bạn nghi một món thường đi kèm triệu chứng. Ví dụ, ghi món và lượng đã ăn, thời điểm ăn, thời điểm triệu chứng xuất hiện và lần nào hiện tượng đó lặp lại. Mang ghi chép đến buổi khám để cùng xem xét; nhật ký không xác định nguyên nhân gây viêm. Nếu có nguy cơ kém hấp thu, hãy hỏi bác sĩ về đánh giá dinh dưỡng và việc dùng vitamin hoặc sản phẩm bổ sung. [S4]