Nhiều người chi khoản tiền lớn tìm kiếm các sản phẩm từ a giao (keo da lừa) với mong muốn duy trì làn da căng bóng và giảm nếp nhăn. Dù vậy, không ít người vẫn hoài nghi đây chỉ là chiêu trò quảng cáo thổi phồng giá trị của dược liệu cổ truyền.

Các nghiên cứu khoa học thực nghiệm công bố gần đây đã làm sáng tỏ cơ chế này. Peptide thủy phân từ a giao thực sự có khả năng kích thích tổng hợp collagen loại I, bảo vệ cấu trúc nền của da trước tác hại từ tia tử ngoại và quá trình oxy hóa tự nhiên.

A giao tác động lên cấu trúc da như thế nào?

Collagen loại I chiếm phần lớn cấu trúc nâng đỡ dưới da, giúp duy trì độ săn chắc và đàn hồi. Khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hoặc do tuổi tác, các men tiêu hủy chất nền (MMP) bị kích hoạt quá mức, làm đứt gãy mạng lưới collagen và tạo thành nếp nhăn sâu.

Các chuỗi peptide trọng lượng phân tử nhỏ trong a giao đóng vai trò như các phân tử truyền tín hiệu sinh học. Chúng không chỉ cung cấp nguyên liệu axit amin mà còn thúc đẩy tế bào nguyên bào sợi da tăng cường tổng hợp collagen mới, đồng thời ức chế các enzyme phá hủy mô đệm.

Bằng chứng khoa học về khả năng chống lão hóa quang học

Một nghiên cứu công bố năm 2025 đã làm sáng tỏ cơ chế phân tử của a giao trong việc điều hòa tái tạo collagen ở chuột bị lão hóa do tia cực tím [1]. Nhóm nghiên cứu thiết lập mô hình chuột quang hóa, kết hợp phân tích trên nguyên bào sợi da người và mô phỏng điện toán AlphaFold3 [1]. Kết quả cho thấy a giao cải thiện cấu trúc bề mặt da, giảm stress oxy hóa và viêm, đồng thời nâng cao mật độ collagen [1].

Phân tích khối phổ nhận diện 98 peptide liên quan chặt chẽ đến quá trình sinh tổng hợp protein [1]. Đáng chú ý, nhóm tác giả phát hiện peptide cốt lõi YYTSASGDEMVSLK liên kết trực tiếp và làm tăng biểu hiện của hai thụ thể TGFBR1, TGFBR2 [1]. Quá trình này kích hoạt con đường tín hiệu TGFbeta-SMAD, tái thiết lập cân bằng giữa các enzyme MMP và chất ức chế mô TIMP để đẩy mạnh tái sinh collagen [1].

Cùng năm 2025, một nghiên cứu khác đánh giá tác dụng bảo vệ của peptide collagen a giao (CCACPs) trên chuột bị gây lão hóa kết hợp giữa tiêm D-galactose và chiếu xạ UVB [2]. Thử nghiệm sử dụng dung dịch uống collagen BY-HEALTH làm đối chứng dương [2]. Kết quả hóa mô miễn dịch và xét nghiệm ELISA ghi nhận CCACPs làm giảm enzyme thoái hóa MMP-1 và MMP-3 ở da, giảm chỉ số men gan ALT, AST và nồng độ AChE ở não [2].

Song song đó, nồng độ collagen loại I trong da chuột và chỉ số chống oxy hóa SOD ở não tăng lên rõ rệt khi dùng peptide a giao [2]. Phân tích RT-qPCR chỉ ra rằng CCACPs ức chế biểu hiện gen lão hóa tế bào gồm p16, p19, p21 ở gan và hồi hải mã, đồng thời giảm cytokine viêm IL-6 tại mô da [2]. Thử nghiệm hành vi cũng cho thấy chuột dùng CCACPs cải thiện khả năng vận động tự chủ, ghi nhớ học tập và độ bền bỉ thể lực [2].

Ngăn ngừa nếp nhăn trên mô hình da người 3D

Một nghiên cứu công bố năm 2020 đã khảo sát tác động của a giao tiêu hóa bằng enzyme tiêu hóa (CCAD) nhằm mô phỏng quá trình hấp thu trong cơ thể [3]. Thí nghiệm thực hiện trên tế bào nguyên bào sợi nướu người (HGF) và mô hình da tương đương 3D chịu tác động của gốc tự do H2O2 (300 microM trong 2 giờ) và tia UVA (3,2 mJ/cm2) [3]. Thử nghiệm sống chết tế bào xác nhận CCAD ngăn chặn tình trạng chết tế bào do các tác nhân này gây ra [3].

Trong thử nghiệm cào xước in vitro, CCAD giúp đảo ngược tình trạng chậm lành vết thương do stress oxy hóa gây ra ở lớp tế bào HGF [3]. Kỹ thuật nhuộm miễn dịch cho thấy CCAD ức chế sự suy giảm collagen loại IV và elastin do tia UVA gây ra trên cả tế bào lẫn mô da 3D [3]. Đáng chú ý, khi dùng hệ thống kéo căng mô để tạo nếp nhăn trên mô hình da 3D chiếu UVA, nhóm có CCAD giảm đáng kể độ sâu của các rãnh nhăn so với nhóm đối chứng [3].

Tiềm năng của đường bôi ngoài và công thức kết hợp

Bên cạnh đường uống, một nghiên cứu công bố năm 2025 đã so sánh hiệu quả thoa ngoài của bột a giao nghiền thô (CCAC) và oligopeptide a giao thủy phân (CCAO) trên tế bào sừng HaCaT và tế bào xơ HSF ở người [4]. Thử nghiệm MTT cho thấy cả hai dạng đều không gây độc tế bào ở nồng độ dưới 2,5 mg/mL, đồng thời kích thích mạnh mẽ sự tăng sinh và di chuyển của tế bào HaCaT [4].

Cả CCAO và CCAC đều làm tăng các phân tử bảo vệ hàng rào biểu bì gồm AQP3, FLG và LOR; trong đó CCAO thúc đẩy mạnh FLG và LOR, còn CCAC tăng AQP3 [4]. Tại tế bào HSF, cả hai dạng đều làm tăng biểu hiện của COL-1 (collagen loại I), COL-3, elastin (ELN) và giảm enzyme phá hủy MMP-1, trong đó dạng oligopeptide CCAO đạt hiệu quả vượt trội nhờ trọng lượng phân tử nhỏ, thẩm thấu tốt hơn [4].

Nghiên cứu khác vào năm 2025 cũng chỉ ra a giao (ACC) khi phối hợp với bong bóng cá (FM) tạo ra tác động cộng hưởng chống lão hóa [5]. Công thức liều thấp LAF đạt khả năng dọn gốc tự do ABTS tới 77,60% và tổng năng lực chống oxy hóa 1,47 U/mL [5]. Công thức này thúc đẩy nguyên bào sợi HFF-1 di chuyển 38,50% và đạt mức tiết collagen cực đại 641,58 ng/mL ở nồng độ 5 mg/mL [5]. Trên mô hình chuột in vivo, công thức LAF làm tăng hoạt tính enzyme chống oxy hóa da lên 35,23 U/mg protein, giảm mức peroxide hóa lipid xuống 3,15 mm/mg protein, giúp cải thiện độ đàn hồi và độ dày da [5].

Giá trị thực tế và giới hạn của các bằng chứng hiện tại

Các kết quả nghiên cứu chỉ ra a giao không phải là lời đồn vô căn cứ mà sở hữu hoạt tính sinh học rõ ràng trên nguyên bào sợi và tế bào da. Dược liệu này kích hoạt chuỗi truyền tín hiệu tế bào TGFbeta-SMAD giúp đẩy mạnh sản sinh collagen I, collagen IV và elastin, bảo tồn mạng lưới nền ngoại bào trước tia tử ngoại [3], [1].

Tuy nhiên, người tiêu dùng cần nhìn nhận khách quan về giới hạn dữ liệu. Các kết luận nổi bật hiện nay chủ yếu đến từ mô hình động vật thí nghiệm (chuột), nuôi cấy tế bào người và mô phỏng 3D [2], [3], [1], [4]. Bằng chứng lâm sàng quy mô lớn trên người thật vẫn còn thiếu để khẳng định liều lượng uống tối ưu cũng như tốc độ trẻ hóa da trên thực tế.

Hiểu lầm phổ biến khi sử dụng a giao

Nhiều người lầm tưởng cứ mua a giao đun sắc uống là da sẽ căng mịn tức thì sau vài ngày. Trên thực tế, a giao tự nhiên có cấu trúc keo gelatin phức tạp, cần trải qua quá trình thủy phân hoặc phân cắt enzyme thành các chuỗi peptide ngắn thì cơ thể và tế bào da mới hấp thu và phát huy hoạt tính tốt nhất [3], [4].

Một vấn đề lớn khác là tình trạng gian lận thương mại. Do da lừa ngày càng khan hiếm, sản phẩm a giao thương phẩm đối mặt nguy cơ bị làm giả hoặc pha trộn da trâu, bò, ngựa, heo [6]. Việc dùng phải sản phẩm kém chất lượng không những không mang lại peptide có hoạt tính mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm tạp chất.

Ai nên thận trọng khi sử dụng?

A giao là dược chất giàu đạm động vật và có tính kết dính keo đặc trưng. Người có tiền sử dị ứng với protein từ lừa hoặc các loại da động vật tuyệt đối không nên dùng, tránh nguy cơ kích ứng miễn dịch.

Người có hệ tiêu hóa kém, tỳ vị hư hàn, thường xuyên đầy bụng, tiêu chảy cần tham khảo ý kiến thầy thuốc y học cổ truyền trước khi dùng dạng nguyên bản. Những bệnh nhân mắc bệnh chuyển hóa, suy giảm chức năng gan, thận mạn tính hoặc phụ nữ có thai cần được bác sĩ chuyên khoa tư vấn kỹ về liều lượng và độ an toàn.

Gợi ý cách áp dụng thực tế

Để tối ưu hóa lợi ích, người dùng nên ưu tiên các chế phẩm a giao đã qua chế biến, thủy phân thành dạng peptide hoặc oligopeptide nhằm tăng tỷ lệ hấp thu qua đường tiêu hóa hoặc đường bôi ngoài da [3], [4]. Lựa chọn sản phẩm từ các nhà sản xuất có chứng nhận kiểm định chuỗi peptide rõ ràng nhằm tránh rủi ro hàng giả pha trộn [6].

Khi bổ sung a giao đường uống, người dùng có thể kết hợp cùng chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa tự nhiên và bảo vệ da toàn diện bằng kem chống nắng phổ rộng để hạn chế hoạt tính của enzyme MMP tiêu hủy collagen [2], [1]. Luôn kiểm tra phản ứng trên vùng da nhỏ trước khi thoa bất kỳ chế phẩm a giao mới nào.

A giao thực sự chứa các peptide có khả năng kích hoạt tái tạo collagen loại I và bảo vệ cấu trúc da trước tia tử ngoại. Dù vậy, thảo dược này chỉ nên xem là biện pháp hỗ trợ kết hợp cùng lối sống khoa học, dinh dưỡng lành mạnh và thói quen chống nắng nghiêm ngặt mỗi ngày.