Giới thiệu chung về Bìm tía

Bìm tía (Ipomoea purpurea) là dây leo thuộc họ Khoai lang, có hoa trắng hoặc màu đỏ, lá hình bán nguyệt. Cây mọc hoang tại Việt Nam, thường gặp ở khu vực đất bỏ hoang hoặc ven đường. Ở Việt Nam, cây còn gọi là Bìm nắp, Bìm bìm dại, có ghi nhận trong sách thuốc. Hạt khô của cây này được dùng trong y học truyền thống Hàn Quốc nhưng dễ nhầm lẫn với các loài Ipomoea khác do hình dạng giống nhau. Nghiên cứu gen chloroplast chỉ ra sự khó phân biệt này [1].

Cách chuẩn bị và dùng thuốc

Theo một nghiên cứu năm 2021, lá Bìm tía được rửa nước sạch, cắt nhỏ, phơi khô nơi thoáng mát, sau đó dùng máy xay điện nghiền thành bột và bảo quản ở nhiệt độ phòng trước khi chiết xuất [2]. Hai trăm gram bột được chiết xuất bằng các dung môi có tính chất phân cực khác nhau như hexane, chloroform, ethyl-acetate, methanol, và nước destilated. Chiết xuất thực hiện bằng cách khuấy cơ học ở nhiệt độ phòng trong 24 giờ (25°C), ngoại trừ phương pháp chiết xuất bằng nước nóng ở 80°C [2].

Lưu ý khi sử dụng

Một số trường hợp lâm sự ghi nhận ở bệnh nhân cao tuổi với tăng IgE và bạch cầu eosinophil, nhưng chưa rõ liên quan trực tiếp đến dùng thuốc. Nhiều trường hợp báo cáo dị ứng có thể liên quan đến sự nhầm lẫn giữa các loài Ipomoea khác nhau do hình dạng hạt giống nhau [1]. Vì vậy, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dược trước khi sử dụng để tránh nhầm lẫn với các loài thực vật có độc tính cao hơn.

Các nghiên cứu liên quan

Nghiên cứu về gen chloroplast của sáu loài Ipomoea cho thấy sự phức tạp trong việc phân biệt các loài này, đặc biệt là ở hạt giống [1]. Mặc dù phân tích phả hệ học chỉ ra rằng I. triloba và I. lacunosa xa hơn so với I. nil và I. purpurea, nhưng hình dạng hạt giống nhau giữa các loài vẫn tạo thách thức lớn trong việc nhận diện thực phẩm thảo dược chính xác [1]. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng kỹ thuật đánh dấu phân lập (indel markers) để đảm bảo tính xác thựm của sản phẩm [1].

Kết luận

Bìm tía là một loài thực vật có lịch sử sử dụng trong y học truyền thống, nhưng cách dùng cụ thể và liều lượng an toàn chưa được chứng minh khoa học rõ rệt. Người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dược trước khi sử dụng bất kỳ loại thảo dược nào, đặc biệt là khi có tiền sử dị ứng hoặc bệnh nền. Nhận diện chính xác loài cây cũng rất quan trọng để tránh sử dụng nhầm với các loài có độc tính cao hơn.