Sức Khỏe Dinh Dưỡng
Mã đề

Ảnh: Duarte Frade — đã đổi kích thước và chuyển WebP (CC-BY 4.0)

Thảo dược

Mã đề

Plantago major
Tên gọi khác: Xu ma, Nhã én dứt (Thái), Su mà (Tày), Xa tiền, Nằng chấy mía (Dao)
Tên tiếng Anh: Buckhorn Plantain, Common Plantain, Great Plantain, Broadleaf Plantain

Mã đề (Plantago major L.) là câ thảo sống lâu năm, thân thấp khoảng 10–15 cm, lá mọc thành cụm ở gốc, hình trứng dài 5–12 cm, rộng 3,5–8 cm, đầu tù có mũi nhọn. Cây thuộc họ Plantaginaceae, có tên gọi khác như mã đề thảo, xa tiền. Theo y học cổ truyền Việt Nam, lá mã đề (Folium plantaginis) được dùng để lợi tiểu, chữa bệnh tiết niệu, cầm máu, phù thũng, ho lâu ngày, tiêu chảy, chảy máu cam. Theo Đông y, mã đề vị ngọt, tính lạnh, đi vào kinh can, thận, bàng quang, tác dụng chữa đái rắt, viêm khí quản, tả, lị, nhức mắt, đau mắt đỏ, nước mắt chảy nhiều. Ấn Độ sử dụng chất nhầy từ vỏ hạt Plantago ovata để bào chế thuốc nhuận tràng. Nghiên cứu lâm sàng (2021) cho thấy công thức bôi từ chiết xuất mã đề có hỗ trợ điều trị vết loét áp lực cấp độ 1. Tuy nhiên, cơ chế điều trị cụ thể và hiệu quả khác nhau giữa các dạng thuốc chưa được chứng minh rõ ràng.

  1. Chuyên gia Đông y hướng dẫn cách sử dụng cây bông mã đề — VOV Sức Khỏe, 2023
  2. Clinical and phytochemical studies of Plantago major in pressure ulcer treatment: A randomized controlled trial. — pubmed, 2021

Cách sử dụng trong đời sống

  • Mã đề dùng chữa ho lâu ngày, viêm khí quản, viêm thận và bàng quang, bí tiểu trên, tiểu tiện ra máu hoặc ra sỏi, phù thũng, đau mắt sung đỏ, tiêu chảy, lỵ, chảy máu cam, ra nhiều mồ hôi. Mỗi ngày uống 10-20g toàn cây hoặc 6-12g hạt dưới dạng thuốc sắc. Khi dùng làm thuốc ho cho trẻ em, mã đề có nhược điểm gây đái dầm. Dùng ngoài, mã đề tươi giã nát đắp làm mụn nhọt chóng vỡ, mau lành. Để chữa bỏng, lấy cao đặc mã đề đắp lên vết thương băng lại, mỗi ngày thay 1 lần Kiêng kỵ: Phụ nữ có thai nên cẩn trọng. Người già thận kém, đái đem nhiều không nên dùng.

Bài viết về Mã đề (82)

Xem tất cả →