Xạ đen Hòa Bình

Cách sử dụng trong đời sống

• Đã tra cứu trên 40 sách xuất bản ở trong và ngoài nước, chưa thấy có sách nào đề cập đến việc dùng xạ đen để làm thuốc. Trong một điều tra các thầy lang và những người có sử dụng thuốc cho bản thân và gia đình dùng cây xạ đen ở một số vùng thuộc miền Bắc Việt Nam như Hà Nội (huyện Ba Vì), tỉnh Hoà Bình (huyện Kim Bôi), tỉnh Ninh Bình, Thanh Hoá (huyện Thạch Thành, tỉnh Nghệ An (huyện Quỳ Hợp và Con Cuông) cho thấy, về dụng chữa bệnh, xạ đen được dùng chữa u bướu (74% số người được phỏng vấn), chữa bệnh gan (22%) và chữa đau bụng sau khi sinh (26%) Về bộ phận dùng, 43% dùng toàn bộ cây bỏ rễ, số còn lại dùng lá. Về cách dùng để chữa u bướu và chữa bệnh gan, đa số dùng cách sắc với các uống; một số (khoảng 30%) ngâm rượu uống. Để chữa phụ nữ đau bụng sau khi sinh, lá xạ đen được sắc lên lấy nước tắm. Một số người không đau bụng cũng vẫn lấy lá xạ đen sắc lấy nước ấm sau khi đẻ (Hoàng Quỳnh Hoa 2010). Vào cuối những năm 90 của thế kỷ XX, ở Học viện Quân y (Hà Nội) có chế ra một dạng thuốc phối hợp của Phylamin và dịch chiết của cây xạ đen để hỗ trợ dự phòng và hỗ trợ điều trị ung thư (Lê Thế Trung et al., 1998). Trong những năm gần đây, một bà mế ở tỉnh Hoà Bình đã tổ chức trồng cây xạ đen, thu hái là phơi khô, đóng gói trong túi nilông, mỗi gói 0,5kg để bán với công dụng hỗ trợ điều trị ung thư, chữa bệnh gan, vàng da, đau bụng, phụ nữ đau kinh. Ngày 10 – 15g sắc lấy nước uống. Để chữa bệnh gan và hỗ trợ điều trị ung thư, cần dùng dài ngày, uống nước sắc xạ đen thay nước dùng…