Năm chìa khóa an toàn thực phẩm và cách chọn nguyên liệu
Tổ chức Y tế Thế giới đưa ra năm chìa khóa vàng giúp bảo đảm an toàn thực phẩm tại gia đình. Nhận diện đúng nguy cơ từ vi khuẩn, ký sinh trùng và độc tố hóa học giúp chọn lựa nguyên liệu an toàn.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Mầm bệnh nào vẫn có thể tiếp tục phát triển ngay trong nhiệt độ bảo quản của tủ lạnh?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Áp dụng 5 chìa khóa WHO: giữ sạch, tách riêng sống chín, nấu chín kỹ, giữ nhiệt an toàn, dùng nước và nguyên liệu tươi tốt.
- Thịt tái, sữa chưa tiệt trùng và hải sản sống tiềm ẩn nhiều vi khuẩn, virus tả, viêm gan và ký sinh trùng nguy hiểm.
- Nông sản khô ẩm mốc dễ sinh độc tố mycotoxin gây hại gan; hải sản săn mồi và đồ nhôm tái chế dễ nhiễm kim loại nặng.
Năm chìa khóa an toàn thực phẩm cốt lõi
Tài liệu của Tổ chức Y tế Thế giới công bố năm thông điệp trung tâm để giữ thực phẩm an toàn hơn. Năm nguyên tắc bao gồm: giữ sạch; để riêng thực phẩm sống và chín; nấu chín kỹ; giữ thực phẩm ở nhiệt độ an toàn; sử dụng nước sạch và nguyên liệu tươi tốt. Bản thông điệp này được dịch sang hơn 87 ngôn ngữ trên toàn cầu nhằm phổ biến kiến thức vệ sinh thực phẩm đến mọi gia đình. [S1]
Lựa chọn và xử lý thịt gia súc, gia cầm, sữa
Nguyên liệu tươi sống tiềm ẩn nhiều mầm bệnh nghiêm trọng. Vi khuẩn Campylobacter thường xuất hiện trong thịt gia cầm sống hoặc nấu chưa chín, sữa tươi chưa tiệt trùng và thịt động vật nhai lại. Vi khuẩn STEC liên quan đến thịt sống, thịt nấu tái và sản phẩm bơ sữa chưa tiệt trùng. Vi khuẩn Listeria có thể tồn tại trong sữa chưa tiệt trùng, đồ ăn sẵn và phát triển được ở nhiệt độ tủ lạnh. Hepatitis E lây truyền qua sản phẩm thịt lợn chưa nấu chín kỹ. [S2]
Mối nguy từ rau quả tươi sống và thủy hải sản
Thực phẩm tươi sống không qua chế biến nhiệt đòi hỏi việc lựa chọn cẩn thận. Vi khuẩn ETEC và Shigella thường liên quan đến rau quả tươi sống bị nhiễm bẩn hoặc món rau trộn ăn liền. Vi khuẩn tả Vibrio cholerae có thể lây truyền qua rau sống và hải sản sống hoặc chưa nấu chín. Virus viêm gan A cũng lan truyền qua hải sản sống, quả mọng tươi hoặc đông lạnh nhiễm bẩn. Ăn cá sống còn tạo nguy cơ nhiễm sán lá truyền qua cá gây bệnh đường mật. [S2]
Kiểm soát ký sinh trùng và nấm mốc nông sản
Thực phẩm nhiễm ký sinh trùng như Taenia solium có thể dẫn đến bệnh ấu trùng sán lợn. Nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma gondii trong thai kỳ gây hậu quả bẩm sinh nghiêm trọng cho thai nhi. Bên cạnh mầm bệnh sinh học, nông sản khô tích trữ không đúng cách dễ sinh độc tố vi nấm mycotoxin. Lương thực như ngô, đậu phộng và dầu ăn có thể chứa độc tố aflatoxin, fumonisin hoặc ochratoxin A. Phơi nhiễm lâu dài với aflatoxin B1 gây ung thư gan và còi cọc ở trẻ. [S2]
Cảnh giác kim loại nặng và hóa chất tồn dư
Chất ô nhiễm từ đất, nước và dụng cụ nấu nướng có thể ngấm vào bữa ăn. Kim loại nặng gồm asen, chì, thủy ngân và cadmi gây các bệnh không lây nhiễm. Thủy ngân metyl tích tụ chủ yếu trong hải sản, đặc biệt là các loài cá săn mồi. Cadmi có nguy cơ cao ở cây trồng trên đất núi lửa như hạt ca cao. Dụng cụ nấu nhôm tái chế hoặc gia vị pha trộn có thể giải phóng chì. Dioxin và PCB từ môi trường tích tụ trong chuỗi thức ăn động vật. [S2]