Làm thế nào để cải thiện táo bón bằng chế độ ăn và vận động?
Táo bón bắt nguồn từ nhiều yếu tố kết hợp gồm thiếu chất xơ, uống không đủ dịch và lười vận động thể lực. Bổ sung xơ từ từ kèm đủ nước giúp khuôn phân mềm và dễ tống xuất hơn.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Chỉ uống thật nhiều nước có đủ để điều trị táo bón không?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Người trưởng thành cần nạp 22 đến 34 gam chất xơ mỗi ngày, nên bổ sung từ từ để tránh khó chịu đường ruột.
- Chất lỏng hỗ trợ chất xơ làm mềm và xốp phân, giúp quá trình tống xuất phân qua đại tràng dễ dàng hơn.
- Cần hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh nghèo xơ và duy trì thói quen vận động thể chất đều đặn.
Mức tiêu thụ chất xơ khuyến nghị và nguồn thực phẩm
Chất xơ đóng vai trò cốt lõi trong hoạt động của hệ tiêu hóa. Người trưởng thành cần nạp khoảng 22 đến 34 gam chất xơ mỗi ngày tùy độ tuổi và giới tính. Việc tăng lượng xơ vào khẩu phần nên diễn ra từ từ từng chút một để đường ruột thích nghi dần, tránh các triệu chứng khó chịu phát sinh đột ngột. Các nhóm thực phẩm giàu xơ bao gồm ngũ cốc nguyên hạt như bánh mì nguyên cám, yến mạch hoặc ngũ cốc mảnh cám. Các loại đậu như đậu lăng, đậu đen, đậu thận, đậu nành và đậu gà cung cấp nguồn xơ dồi dào. Trái cây tươi nguyên vỏ gồm táo, quả mọng, cam, lê cùng các loại rau củ như cà rốt, bông cải xanh, đậu Hà Lan mang lại lượng xơ tự nhiên đáng kể. Các loại hạt như hạnh nhân, lạc cũng là nguồn cung ứng xơ phù hợp cho khẩu phần hàng ngày. [S1]
Tầm quan trọng của nước và các nhóm chất lỏng
Chất lỏng là yếu tố thiết yếu hỗ trợ chất xơ hoạt động hiệu quả trong ruột. Uống đủ nước lọc cùng các dạng chất lỏng khác như nước ép rau củ quả ngọt tự nhiên hay nước súp trong giúp làm khuôn phân mềm xốp, giảm khô cứng và dễ tống xuất hơn. Ngược lại, tình trạng thiếu hụt dịch lỏng hoặc mất nước trực tiếp làm gia tăng khả năng xuất hiện táo bón. Giữ đủ nước duy trì sức khỏe tổng thể và bảo vệ chức năng đại tiện bình thường. Lượng chất lỏng cần uống mỗi ngày thay đổi tùy theo kích thước cơ thể, tình trạng sức khỏe cá nhân, mức độ hoạt động thể lực cũng như điều kiện khí hậu nơi sinh sống. Cần tham khảo ý kiến chuyên gia y tế hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xác định chuẩn xác lượng dịch uống phù hợp cho từng cá nhân. [S1]
Hạn chế thực phẩm ít xơ và chế biến sẵn
Bên cạnh việc tăng cường thực phẩm nguyên phần giàu dưỡng chất, chế độ ăn cần cắt giảm các nhóm thực phẩm nghèo xơ. Thực phẩm chứa ít hoặc không chứa chất xơ có thể cản trở quá trình phục hồi vận động đại tràng và làm triệu chứng khó đi tiêu thêm nặng. Nhóm đồ ăn cần tránh gồm khoai tây chiên, đồ ăn nhanh nhiều dầu mỡ và các loại thịt. Đồ ăn chế biến sẵn đóng gói như một số suất ăn đông lạnh, đồ ăn nhẹ thương mại cũng chứa lượng xơ rất thấp. Các loại thịt chế biến cao như xúc xích hoặc bữa tối hâm nóng bằng lò vi sóng cần được hạn chế để tránh làm tăng áp lực cho việc bài tiết phân. [S1]
Các nguyên nhân sinh lý và lối sống gây táo bón
Táo bón xảy ra do sự suy giảm tốc độ di chuyển của bã thức ăn qua đại tràng hoặc gián đoạn bài xuất. Các vấn đề lối sống và dinh dưỡng cốt lõi gây nên tình trạng này gồm không ăn đủ chất xơ, không uống đủ chất lỏng dẫn tới mất nước, và không duy trì đủ vận động thể chất thường xuyên. Táo bón cũng xuất hiện khi có thay đổi trong nhịp sinh hoạt hàng ngày, điển hình như mang thai, quá trình lão hóa tự nhiên ở người cao tuổi, thay đổi thói quen khi đi du lịch, việc nhịn hoặc phớt lờ cơn buồn đại tiện, hay thay đổi thành phần và khối lượng bữa ăn thường nhật. [S2]
Ảnh hưởng từ thuốc và bệnh lý nền kèm theo
Nhiều tình trạng bệnh lý và thuốc điều trị có thể dẫn tới hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng táo bón. Rối loạn sàn chậu làm chậm quá trình làm rỗng đại tràng, đặc biệt phổ biến ở phụ nữ, hoặc biến chứng sau phẫu thuật đại tràng. Rối loạn tiêu hóa chức năng như hội chứng ruột kích thích, bệnh celiac, các rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường, suy giáp đều có thể gây táo bón. Một số loại thuốc và vi chất bổ sung làm chậm nhu động ruột gồm thuốc giảm đau opioid, thuốc chống trầm cảm, thuốc kháng axit chứa nhôm hoặc canxi, viên bổ sung sắt, thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn kênh canxi, thuốc trị bệnh Parkinson, thuốc chống co thắt và thuốc chống co giật. [S2]