Chế độ ăn tác động như thế nào đến độ đa dạng của hệ vi sinh đường ruột?
Chế độ ăn uống giải thích tới 20 phần trăm sự khác biệt hệ vi sinh giữa các cá nhân. Bổ sung carbohydrate tiếp cận được bởi vi sinh vật giúp vi khuẩn tạo ra các axit béo chuỗi ngắn thiết yếu.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Khoảng bao nhiêu phần trăm vi sinh vật trên cơ thể người cư trú tại đường tiêu hóa?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Chế độ ăn giải thích tới 20 phần trăm sự khác biệt hệ vi sinh đường ruột và là yếu tố ngoại cảnh thay đổi được linh hoạt.
- Chất xơ không tiêu hóa ở ruột non đi xuống đại tràng, được vi khuẩn lên men thành các axit béo chuỗi ngắn thiết yếu.
- Phản ứng chuyển hóa với thức ăn ở mỗi người khác nhau tùy thuộc vào hệ vi sinh nền tảng ban đầu.
Vai trò của chế độ ăn với hệ vi sinh
Chế độ ăn uống là một trong những yếu tố môi trường chủ đạo tác động đến cộng đồng vi sinh vật đường ruột. Một bài tổng quan khoa học ghi nhận rằng thực phẩm có thể giải thích tới 20 phần trăm sự biến thiên về thành phần vi sinh đường ruột giữa các cá nhân. Bằng chứng hiện tại nhấn mạnh tác động đa chiều của chế độ ăn lên độ phong phú, độ đa dạng và cấu trúc tổng thể của hệ vi sinh. Dù vậy, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng cần thêm các nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ bản chất quan hệ nhân quả giữa mô hình dinh dưỡng và vi sinh vật trước khi ứng dụng rộng rãi. [S1]
Các yếu tố dinh dưỡng định hình vi sinh vật
Nhiều khía cạnh trong thói quen ăn uống ảnh hưởng trực tiếp đến hệ vi sinh đường ruột. Bằng chứng tổng quan chỉ ra các yếu tố chính gồm thói quen ăn uống thường nhật, các can thiệp dinh dưỡng cụ thể, chất lượng thực phẩm và mức độ đa dạng của thức ăn. Bên cạnh đó, việc phân bổ các chất dinh dưỡng đa lượng, thời điểm ăn uống và việc chủ động loại trừ một số nhóm thực phẩm cũng làm thay đổi cấu trúc vi sinh. Người tiêu dùng có thể tiếp cận bằng cách đa dạng các nguồn thực vật trong bữa ăn (ví dụ minh họa biên tập, không thuộc nội dung nghiên cứu) nhằm đáp ứng nguyên lý đa dạng hóa thực phẩm. [S1]
Phân bố vi sinh vật và các yếu tố tác động
Hệ vi sinh vật phân bố ở nhiều khu vực trên cơ thể người, trong đó khoảng 95 phần trăm lượng vi sinh vật cư trú tại đường tiêu hóa. Sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột có mối liên hệ mật thiết với sức khỏe con người. Thành phần của cộng đồng này chịu sự chi phối từ hai nhóm yếu tố. Nhóm nội tại bao gồm giới tính, độ tuổi và chủng tộc. Nhóm ngoại cảnh gồm chế độ ăn uống, điều kiện vệ sinh, tiền sử dùng kháng sinh và phương thức sinh nở. Trong số các yếu tố bên ngoài, chế độ ăn là yếu tố môi trường quan trọng nhất có thể làm thay đổi hệ vi sinh linh hoạt theo thời gian. [S3]
Carbohydrate tiếp cận được bởi vi sinh vật
Carbohydrate là nguồn năng lượng chính cho cơ thể, nhưng có khoảng 2 đến 20 phần trăm lượng carbohydrate không được hấp thu sẽ đi xuống đại tràng. Trong khi đường đơn được hấp thu hoàn toàn tại ruột non, các loại carbohydrate phức hợp như tinh bột kháng, polysaccharide không phải tinh bột và oligosaccharide không tiêu hóa được ở ruột non. Các chất này được gọi là carbohydrate tiếp cận được bởi vi sinh vật, thường gọi chung là chất xơ tiêu hóa. Nhờ sở hữu các enzyme đặc thù như glycoside hydrolase, vi khuẩn đường ruột có thể lên men những cơ chất này, từ đó làm gia tăng độ đa dạng và mật độ vi sinh. [S3]
Vai trò sinh học của axit béo chuỗi ngắn
Sản phẩm chuyển hóa chính thu được từ quá trình vi khuẩn lên men chất xơ là các axit béo chuỗi ngắn. Ba loại axit béo chuỗi ngắn chủ yếu bao gồm axetat, butyrat và propionat. Nhóm chất này đóng vai trò cung cấp năng lượng thiết yếu cho các tế bào biểu mô đại tràng. Ngoài chức năng cung cấp năng lượng, axit béo chuỗi ngắn còn điều hòa biểu hiện gen của vật chủ bằng cơ chế ức chế enzyme histone deacetylase. Chúng cũng liên kết với các thụ thể bắt cặp protein G để hỗ trợ điều hòa chuyển hóa năng lượng, duy trì cân bằng nội môi đường ruột và tham gia đáp ứng miễn dịch của cơ thể. [S3]
Dinh dưỡng cá nhân hóa và giới hạn nghiên cứu
Các thành phần dinh dưỡng không tạo ra phản ứng chuyển hóa đồng nhất ở mọi cá thể mà phụ thuộc vào hệ vi sinh nền tảng ban đầu. Hướng tiếp cận dinh dưỡng cá nhân hóa đang được phát triển nhằm xây dựng khuyến nghị phù hợp cho từng cá nhân thay vì một chế độ chung cho tất cả. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại vẫn còn giới hạn. Chẳng hạn, một thử nghiệm đánh giá tác động của dinh dưỡng cá nhân hóa trên hệ vi sinh được tiến hành trên nhóm mẫu nhỏ gồm bảy tình nguyện viên (bốn nữ, ba nam, tuổi trung bình 40.9 tuổi). Các tác giả nhấn mạnh cần có thêm nghiên cứu dọc quy mô lớn để xác định hiệu quả lâu dài. [S2]