Cơ thể cần bao nhiêu nước mỗi ngày và dấu hiệu thiếu nước là gì?
Nước chiếm phần lớn trọng lượng cơ thể và quyết định sự sinh tồn. Thiếu nước gây suy giảm chức năng sinh lý nghiêm trọng, đặc biệt ở người cao tuổi.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Nguồn nào sau đây cung cấp nước cho cơ thể ngoài việc uống trực tiếp?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Viện Y học Hoa Kỳ khuyến nghị tổng lượng nước mỗi ngày là 2700 mL cho nữ và 3700 mL cho nam giới khỏe mạnh.
- Nước đến từ đồ uống, thức ăn hàng ngày và một phần nhỏ sinh ra từ quá trình chuyển hóa dưỡng chất.
- Lão hóa làm giảm khối lượng cơ, suy yếu cảm giác khát và giảm chức năng thận, khiến người già dễ mất nước.
Tỷ lệ nước và vai trò đối với sự sống
Nước là dưỡng chất thiết yếu cho sự sống tế bào và cân bằng nội môi. Con người chỉ có thể sống sót vài ngày nếu thiếu nước hoàn toàn. Tỷ lệ nước chiếm khoảng 75% trọng lượng cơ thể ở trẻ sơ sinh và giảm xuống còn khoảng 55% ở người cao tuổi. Nước tham gia trực tiếp vào việc duy trì cân bằng nội môi tế bào, hỗ trợ các hoạt động chuyển hóa cơ bản. Tuy nhiên, sự hiểu biết về cách thức mức độ hydrat hóa tác động lâu dài đến sức khỏe tổng thể vẫn còn nhiều khoảng trống. Các nghiên cứu hiện nay chưa có đầy đủ thử nghiệm can thiệp ngẫu nhiên có đối chứng dài hạn trên người để đánh giá trọn vẹn toàn bộ các ảnh hưởng này. [S1]
Nguồn cung cấp nước hàng ngày cho cơ thể
Cơ thể tiếp nhận nước từ nhiều nguồn khác nhau chứ không chỉ qua nước uống trực tiếp. Nước uống bao gồm nước mềm, nước cứng, nước khoáng, nước giếng, nước có gas hoặc nước cất. Thực phẩm cũng đóng góp lượng dịch đáng kể, thay đổi tùy theo lượng rau củ và trái cây trong khẩu phần ăn. Tại Mỹ, thực phẩm cung cấp khoảng 22% tổng lượng nước nạp vào, trong khi tỷ lệ này có thể cao hơn ở các quốc gia tiêu thụ nhiều rau quả như Hy Lạp hoặc Hàn Quốc. Ngoài ra, một lượng nhỏ nước chuyển hóa sinh ra từ quá trình oxy hóa các chất dinh dưỡng đa lượng. Hệ thống điều hòa nội tại giúp phối hợp các nguồn này nhằm ngăn ngừa tình trạng thiếu nước. [S1]
Nhu cầu nước khuyến nghị và giới hạn tính toán
Viện Y học Hoa Kỳ xác định mức tiêu thụ tổng lượng nước phù hợp là 2700 mL mỗi ngày đối với nữ giới và 3700 mL mỗi ngày đối với nam giới khỏe mạnh. Lượng nước tổng này bao gồm nước từ đồ uống và toàn bộ thực phẩm tiêu thụ. Việc xác định nhu cầu chính xác cho từng cá nhân, đặc biệt là người lớn tuổi, gặp nhiều thách thức do chưa có tiêu chuẩn hay công cụ đo lường thống nhất. Các công thức lâm sàng thường dựa trên cân nặng hoặc tính toán mức bù trừ dịch mất qua sốt, nôn mửa hoặc tiêu chảy. Những công thức này chưa được xác thực đầy đủ bằng các nghiên cứu cân bằng nước khách quan trên đối tượng thừa cân hoặc béo phì. [S2]
Các yếu tố sinh học làm tăng nguy cơ thiếu nước
Mất nước xảy ra khi tổng lượng nước và chất điện giải trong cơ thể không đủ để duy trì cân bằng dịch và các chức năng sinh lý bình thường. Lão hóa tự nhiên đi kèm tình trạng giảm khối lượng mô mềm nạc so với khối lượng mỡ, làm sụt giảm tổng lượng nước dự trữ. Chức năng thận suy giảm theo tuổi tác khiến khả năng cô đặc nước tiểu và bảo tồn nước kém hiệu quả. Độ nhạy của các thụ thể áp lực suy giảm dẫn đến cảm giác khát bị suy yếu, làm giảm phản xạ uống nước chủ động. Ngoài ra, việc dùng thuốc gây chán ăn hoặc thuốc có áp suất thẩm thấu cao cũng làm tăng bài tiết nước ra khỏi cơ thể. [S2]
Hậu quả lâm sàng khi thiếu hụt lượng nước kéo dài
Thiếu hụt dịch cơ thể không được bù đắp kịp thời dẫn đến hàng loạt rối loạn bệnh lý nguy hiểm. Tình trạng mất nước thường khởi phát từ việc ăn uống không đủ dịch, nôn ói, tiêu chảy, sốt, đổ mồ hôi nhiều hoặc đa niệu. Hậu quả của việc thiếu nước bao gồm táo bón dai dẳng, hạ huyết áp, viêm phổi, co giật, nhiễm trùng đường tiết niệu và suy thận cấp. Mất nước nghiêm trọng còn thúc đẩy sự hình thành loét tì đè, lú lẫn, mê sảng và làm trầm trọng thêm các bệnh lý tim mạch sẵn có. Nếu không được chẩn đoán và xử trí đúng cách, mất nước làm tăng nguy cơ tử vong ở người cao tuổi. [S2]
Giới hạn của các phương pháp đánh giá hydrat hóa
Hiện tại chưa có dấu ấn sinh học đơn lẻ nào được công nhận để đo lường chuẩn xác tình trạng hydrat hóa ở cấp độ quần thể. Nồng độ thẩm thấu huyết thanh được dùng trong một số khảo sát lớn nhưng mối liên hệ không đồng nhất giữa các nhóm tuổi. Chỉ số nước tiểu thường chỉ phản ánh lượng dịch mới tiêu thụ gần đó chứ không đại diện cho trạng thái cân bằng nước tổng thể. Kỹ thuật pha loãng đồng vị deuterium cho phép đo lường tổng lượng nước trong cơ thể nhưng không chỉ ra được tình trạng cân bằng nội môi. Bằng chứng hiện tại về nhu cầu nước phần lớn dựa trên ghi nhận hồi cứu lượng nước nạp vào ở nhóm khỏe mạnh. [S1]
