Phụ nữ mang thai nên kiêng và hạn chế những thực phẩm nào?
Trong thai kỳ, một số thực phẩm cần tránh hoặc xử lý kỹ vì nguy cơ nhiễm khuẩn, ký sinh trùng hay chất ô nhiễm; caffeine và một vài nhóm cá có giới hạn riêng. Các mốc dưới đây tóm tắt hướng dẫn NHS của Anh, không thay thế khuyến cáo tại nơi bạn sống.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Phụ nữ mang thai có cần ăn lượng thức ăn gấp đôi cho hai người không?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Tránh sữa chưa tiệt trùng, thịt tái sống, trứng sống và gan động vật để phòng nhiễm khuẩn, ký sinh trùng.
- Ăn cá và hải sản nấu chín, hạn chế cá lớn chứa thủy ngân cao, kiêng hoàn toàn đồ uống có cồn.
- Rửa sạch đất cát trên rau quả, nấu chín kỹ nấm kim châm và hỏi bác sĩ khi dùng thảo mộc hoặc thực phẩm bổ sung.
Sữa và chế phẩm từ sữa chưa tiệt trùng
Phụ nữ mang thai cần tránh sữa chưa tiệt trùng từ bò, cừu hoặc dê. Kem, sữa chua và bơ chưa tiệt trùng cũng thuộc nhóm phải kiêng hoàn toàn. Một số phô mai mềm chín mốc như brie, camembert hoặc phô mai gân xanh như gorgonzola cần được nấu chín kỹ; NHS nêu cách làm nóng đến khi bốc hơi. Vi khuẩn listeria trong sữa chưa tiệt trùng có khả năng gây bệnh listeriosis. Tình trạng nhiễm khuẩn này dẫn đến sẩy thai, thai lưu hoặc nhiễm trùng sơ sinh nặng. Nhóm thực phẩm an toàn gồm sữa tiệt trùng, phô mai cứng và phô mai mềm đã tiệt trùng như mozzarella hoặc phô mai tươi cottage. [S2]
Thịt tái sống, sản phẩm từ gan và thịt thú rừng
Thịt sống hoặc chưa nấu chín có thể chứa ký sinh trùng Toxoplasma; nhiễm toxoplasma trong thai kỳ có thể ảnh hưởng đến thai nhi, nhưng mức độ và hậu quả không giống nhau ở mọi trường hợp. Thai phụ cần nấu chín kỹ thịt, xúc xích và thịt xay cho tới khi không còn vệt hồng hay nước đỏ. Xúc xích khô, thịt muối như salami cần hấp nóng bốc khói trước khi ăn. Gan động vật và sản phẩm gan chứa hàm lượng vitamin A quá cao gây hại sự phát triển của thai nhi. Ví dụ món ăn địa phương cần được chế biến chín kỹ; đây là cách minh họa thực hành, không phải phát hiện của nghiên cứu được trích dẫn. Thịt thú rừng săn bắn cũng phải tránh do nguy cơ nhiễm chì. [S2]
Quy chuẩn an toàn khi dùng trứng gà
Trứng sống hoặc chưa chín kỹ có thể mang vi khuẩn gây bệnh. CDC khuyến nghị người mang thai tránh trứng sống/chưa chín và chọn trứng được nấu chín; làm theo hướng dẫn an toàn thực phẩm khi xử lý trứng và món ăn. Các ngoại lệ của một chương trình kiểm định tại nước khác không thể suy rộng sang trứng lưu thông ở Việt Nam. Khi ăn ngoài, có thể hỏi món dùng trứng đã nấu chín hay chưa. [S3]
Hải sản cần kiêng và hạn mức an toàn
Không nên hiểu “mang thai thì tránh mọi hải sản”. ACOG khuyến khích chọn cá và hải sản nấu chín, đa dạng, ít thủy ngân; tránh một số loài cá lớn có thể chứa thủy ngân cao và cá sống/tái do nguy cơ vi sinh. Danh sách loài và khuyến nghị khẩu phần thay đổi theo quốc gia, loài cá và nguồn đánh bắt; lời khuyên về cá ngừ hoặc cá thu trong hướng dẫn Hoa Kỳ không tự động áp dụng cho mọi sản phẩm bán tại Việt Nam. Ưu tiên cá nấu chín, nguồn cung đáng tin cậy và hướng dẫn địa phương. Nếu không rõ loài cá hoặc đang được theo dõi thai kỳ nguy cơ cao, hỏi bác sĩ sản khoa. [S4]
Đồ uống chứa cồn, caffeine và thảo mộc
Các tổ chức y tế được trích dẫn khuyên tránh rượu trong thai kỳ. NHS nêu mức caffeine dưới 200 mg/ngày trong hướng dẫn tại Anh; đây không phải mức bảo đảm không có rủi ro hay chỉ dẫn riêng cho mọi người. Cộng caffeine từ cà phê, trà, cacao, nước tăng lực, nước ngọt và một số sản phẩm bổ sung; lượng thực tế thay đổi theo cách pha và dung tích. Trà thảo mộc có thành phần và độ đậm khác nhau, còn dữ liệu an toàn thai kỳ không đầy đủ cho mọi loại. Hãy hỏi người theo dõi thai kỳ trước khi dùng thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung. [S2]
Vệ sinh rau củ và nguy cơ từ đất
Rửa kỹ rau quả trước khi ăn để loại bỏ đất và vi khuẩn có thể bám trên bề mặt. Theo NHS, nấm kim châm cần được nấu chín kỹ; một số thực phẩm ăn liền và nấm kim châm có thể mang nguy cơ Listeria. Giữ thực phẩm đóng gói lạnh và dùng trước hạn ghi trên bao bì. Hướng dẫn này không có nghĩa phải tránh mọi rau sống đã được rửa sạch và bảo quản an toàn. [S2]