Bạch quả (ginkgo) có tốt cho trí nhớ không?
Không có bằng chứng kết luận cho thấy bạch quả có ích cho bất kỳ tình trạng sức khỏe nào. Chiết xuất bạch quả không giúp phòng ngừa hoặc làm chậm tiến triển của chứng sa sút trí tuệ.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Nghiên cứu khoa học quy mô lớn ghi nhận điều gì về hiệu quả của bạch quả với chứng sa sút trí tuệ?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Chiết xuất bạch quả không giúp ngăn ngừa hay làm chậm tiến triển của sa sút trí tuệ và Alzheimer.
- Bạch quả không có lợi ích trong phòng ngừa bệnh tim mạch, điều trị tăng huyết áp hay giảm ù tai.
- Hạt bạch quả tươi chứa độc tố; thảo dược này làm tăng nguy cơ chảy máu khi dùng chung với thuốc chống đông.
Bạch quả có tăng cường trí nhớ không?
Bạch quả chưa được chứng minh giúp cải thiện trí nhớ hay phòng ngừa sa sút trí tuệ. Ba nghiên cứu lớn trên người lớn tuổi có nhận thức bình thường hoặc suy giảm nhận thức nhẹ ghi nhận việc bổ sung chiết xuất bạch quả không làm giảm nguy cơ sa sút trí tuệ. Tiêu biểu là nghiên cứu Đánh giá Trí nhớ của Bạch quả (GEM) do Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp cùng Viện Lão hóa Quốc gia Hoa Kỳ tài trợ. Hơn 3.000 người từ 75 tuổi trở lên dùng bạch quả hoặc giả dược trong thời gian trung vị 6 năm. Kết quả cho thấy không có khác biệt về tỷ lệ tiến triển thành sa sút trí tuệ hoặc bệnh Alzheimer. [S1]
Hiệu quả trên người khỏe mạnh và sa sút trí tuệ
Nhiều sản phẩm bạch quả được quảng cáo hỗ trợ sức khỏe não bộ nhưng chưa có cơ sở khẳng định tác động trên người khỏe mạnh. Phần lớn nghiên cứu về hiệu suất nhận thức ở người khỏe mạnh có chất lượng thấp. Với người có triệu chứng sa sút trí tuệ, chiết xuất bạch quả có thể mang lại lợi ích khiêm tốn ở liều tương đối cao, song bằng chứng không nhất quán. Khả năng hỗ trợ suy giảm nhận thức nhẹ hơn vẫn chưa rõ ràng. Dữ liệu sơ bộ cho thấy bạch quả có thể hỗ trợ phục hồi sau đột quỵ, nhưng bằng chứng tổng thể cho lo âu hay tâm thần phân liệt vẫn không mang tính kết luận. [S1]
Các tình trạng không có lợi ích
Nghiên cứu chỉ ra bạch quả không đem lại lợi ích trong phòng ngừa bệnh tim mạch. Thảo dược này cũng không có tác dụng điều trị tăng huyết áp. Người gặp tình trạng ù tai hoặc mắc bệnh đa xơ cứng cũng không giảm triệu chứng khi dùng bạch quả. Dù một số ghi nhận cho thấy chiết xuất chứa chất chống oxy hóa và hợp chất ginkgolide B, dữ liệu lâm sàng xác thực khả năng chữa bệnh còn rất hạn chế. Người bệnh không tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc được bác sĩ chỉ định để tránh nguy cơ biến chứng tim mạch. [S1]
Giới hạn của các bằng chứng hiện nay
Bằng chứng y khoa về bạch quả hiện tại rất hạn chế và thiếu tính kết luận. Các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn chất lượng cao cho kết quả phủ định về khả năng ngăn ngừa suy giảm trí nhớ. Phần lớn thử nghiệm ghi nhận tác động tích cực trên nhận thức đều có chất lượng phương pháp thấp hoặc cỡ mẫu nhỏ. Các dữ liệu về điều trị thoái hóa thần kinh, ù tai, chóng mặt hoặc ung thư mới dừng ở mức sơ khởi, không đủ nhất quán để tạo thành khuyến cáo y khoa. Cần nhìn nhận đúng mức độ khoa học thay vì tin vào quảng cáo thương mại. [S1]
Tác dụng phụ và độc tính tiềm ẩn
Chiết xuất lá bạch quả đường uống tương đối an toàn khi dùng lượng vừa phải, từng được thử nghiệm an toàn tới 6 năm. Tác dụng phụ thường gặp gồm đau đầu, chóng mặt và khó chịu đường tiêu hóa. Tuy nhiên, hạt bạch quả tươi chứa độc tố nguy hiểm khi ăn qua đường miệng. Ăn hạt bạch quả rang hoặc dùng cây bạch quả thô cũng gây tác dụng phụ nghiêm trọng. Chỉ các chế phẩm chiết xuất lá đã qua xử lý chuẩn hóa mới được xem xét trong nghiên cứu. Tuyệt đối không tự ý thu hái hay chế biến hạt thô để sử dụng. [S1]
Ai cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng?
Người dùng thuốc chống đông máu như warfarin cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng vì bạch quả làm tăng nguy cơ chảy máu nguy hiểm. Bạch quả cũng tương tác bất lợi với nhiều loại thuốc điều trị khác. Phụ nữ mang thai không nên dùng do nguy cơ gây chuyển dạ sớm hoặc băng huyết trong lúc sinh. Phụ nữ đang cho con bú cần tránh vì dữ liệu an toàn chưa đầy đủ. Người chuẩn bị phẫu thuật hoặc có bệnh nền mạn tính phải trao đổi với nhân viên y tế trước khi bổ sung, không tự ý ngừng thuốc kê đơn. [S1]