Cỏ thánh John (St. John’s wort) và nguy cơ tương tác thuốc
Cây ban âu (St. John’s wort) dường như có hiệu quả tương đương thuốc chống trầm cảm tiêu chuẩn cho trầm cảm nhẹ hoặc vừa, nhưng tiềm ẩn nguy cơ tương tác nghiêm trọng với nhiều loại thuốc thiết yếu.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Uống cây ban âu (St. John’s wort) cùng thuốc điều trị có thể dẫn đến nguy cơ nào?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Cây ban âu hỗ trợ trầm cảm nhẹ hoặc vừa, nhưng chưa có bằng chứng rõ ràng đối với trầm cảm nặng hay dùng trên 12 tuần.
- Thảo dược làm giảm hiệu lực của thuốc chống đào thải tạng, thuốc chống đông máu, thuốc tránh thai, thuốc tim mạch và ung thư.
- Phụ nữ mang thai, người cho con bú và người đang dùng thuốc điều trị bắt buộc phải hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Hiệu quả ghi nhận trên tâm trạng và một số tình trạng
Dữ liệu từ NCCIH thuộc NIH Hoa Kỳ ghi nhận cây ban âu dường như hiệu quả hơn giả dược và có hiệu quả tương đương thuốc chống trầm cảm tiêu chuẩn đối với tình trạng trầm cảm nhẹ hoặc vừa. Nghiên cứu quy mô nhỏ cũng gợi ý thảo dược này có thể hữu ích cho chứng bốc hỏa thời kỳ mãn kinh và rối loạn triệu chứng cơ thể khi người bệnh lo âu quá mức về thể chất. Thảo dược từng được thử nghiệm cho chứng tăng động giảm chú ý, ruột kích thích, ám ảnh cưỡng chế, tiền kinh nguyệt và cai thuốc lá, nhưng số lượng nghiên cứu rất nhỏ và chưa chứng minh rõ hiệu quả. [S1]
Nguy cơ làm suy giảm tác dụng của các thuốc thiết yếu
Cây ban âu gây lo ngại lớn nhất về khả năng làm giảm nồng độ và suy giảm hiệu lực của nhiều loại thuốc quan trọng. Thảo dược này có thể làm giảm tác dụng của thuốc chống đào thải nội tạng ghép cyclosporine, các thuốc chống đông máu như warfarin và thuốc tránh thai. Ngoài ra, cây ban âu còn làm giảm hiệu quả của thuốc tim mạch như digoxin và ivabradine, thuốc điều trị HIV như indinavir và nevirapine, thuốc chống co giật như phenytoin và carbamazepine, thuốc hạ mỡ máu simvastatin, cũng như các thuốc điều trị ung thư gồm irinotecan, imatinib và docetaxel. Người bệnh không tự ý bỏ thuốc hoặc dùng chung khi chưa tham vấn chuyên môn. [S1]
Nguy cơ gia tăng tác dụng phụ nghiêm trọng liên quan serotonin
Khi sử dụng cây ban âu kết hợp với một số thuốc chống trầm cảm nhất định hoặc những dược phẩm có tác động đến chất dẫn truyền thần kinh serotonin, người dùng có thể gặp nguy hiểm. Sự kết hợp này dẫn tới nguy cơ gia tăng các tác dụng phụ liên quan đến serotonin ở mức độ nghiêm trọng. Nguồn tin cũng chỉ ra cây ban âu làm suy giảm tác dụng của một số thuốc chống trầm cảm khác như amitriptyline và bupropion. Do đó, việc phối hợp bừa bãi giữa thảo dược này với bất kỳ nhóm thuốc tác động lên hệ thần kinh đều có thể dẫn đến những biến cố khó lường cho sức khỏe. [S1]
Các tác dụng phụ phổ biến và nhạy cảm ánh sáng
Đối với người trưởng thành không dùng bất kỳ loại thuốc nào, cây ban âu dường như an toàn khi sử dụng tối đa 12 tuần và một vài nghiên cứu cho thấy có thể an toàn trong một năm hoặc hơn. Dù vậy, người dùng vẫn có thể gặp phải các tác dụng phụ như tiêu chảy, chóng mặt, khó ngủ, bồn chồn và cảm giác ngứa ran trên da. Đặc biệt, nếu dùng đường uống với liều lượng lớn hoặc bôi trực tiếp lên da, cây ban âu có thể gây ra phản ứng da nghiêm trọng sau khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, đòi hỏi người dùng phải che chắn cẩn thận. [S1]
Giới hạn bằng chứng khoa học và dữ liệu tiền lâm sàng
Mức độ bằng chứng hiện tại của cây ban âu vẫn còn nhiều giới hạn rõ rệt. Giới khoa học chưa thể xác định liệu thảo dược này có tác dụng với trầm cảm nặng hoặc khi duy trì thời gian dài hơn 12 tuần hay không. Mọi ghi nhận về khả năng giảm đau và tăng cường tác dụng của opioid từ các hợp chất hypericin và hyperforin mới chỉ dừng lại ở mô hình đau cấp tính và mãn tính trên động vật cũng như thí nghiệm in vitro, in vivo. Bằng chứng lâm sàng trên người chưa cho thấy rõ hiệu quả đối với việc làm lành vết thương hay hội chứng ruột kích thích. [S1]
Những ai cần hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng
Bất kỳ ai đang sử dụng thuốc điều trị đều bắt buộc phải trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng cây ban âu vì nguy cơ tương tác có hại. Phụ nữ mang thai cần tránh sử dụng do thảo dược này có thể không an toàn và làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh. Phụ nữ đang cho con bú cũng không nên dùng vì trẻ bú mẹ có thể gặp tình trạng quấy khóc do co thắt bụng, buồn ngủ và li bì. Người chuẩn bị tiếp xúc nhiều với ánh nắng hoặc có bệnh nền phức tạp cũng phải tham vấn chuyên môn y tế để phòng ngừa rủi ro. [S1]