Nhau thai ngựa dạng uống có qua được dạ dày? Bằng chứng sinh khả dụng

Cơn sốt nhau thai ngựa và câu hỏi về khả năng hấp thu

Các sản phẩm chiết xuất từ nhau thai ngựa đường uống đang được quảng bá rầm rộ như thần dược trẻ hóa làn da và bồi bổ sức khỏe. Nhiều người tiêu dùng sẵn sàng chi trả số tiền lớn để mua các viên uống hoặc nước uống chứa tinh chất này với niềm tin dưỡng chất sẽ nguyên vẹn ngấm vào cơ thể.

Tuy nhiên, câu hỏi cốt lõi về mặt sinh học thường bị bỏ ngỏ: Liệu các thành phần protein và peptide hoạt tính trong nhau thai ngựa dạng uống có thực sự sống sót qua môi trường acid khắc nghiệt của dạ dày để đi vào máu hay không?

Thực tế sinh học cho thấy chuỗi peptide tự nhiên rất khó giữ nguyên cấu trúc khi đi qua hệ tiêu hóa. Đa phần các phân tử đạm phức tạp sẽ bị dịch vị cùng các enzyme phân cắt thành đoạn ngắn hoặc acid amin tự do trước khi được hấp thu.

Hiện nay, các nghiên cứu chuyên sâu trực tiếp đánh giá dược động học và sinh khả dụng của riêng chiết xuất nhau thai ngựa trên cơ thể người vẫn còn rất hạn chế. Dù vậy, những dữ liệu thực nghiệm về cơ chế tiêu hóa peptide protein từ động vật và thực phẩm giúp chúng ta làm sáng tỏ bức tranh này.

Hệ tiêu hóa xử lý chuỗi protein và peptide như thế nào?

Bản chất của các chiết xuất sinh học như nhau thai ngựa là chuỗi các peptide và protein chứa nhiều hoạt tính sinh học. Khi uống vào, rào cản đầu tiên và khắc nghiệt nhất mà chúng phải đối mặt chính là acid dạ dày và hệ thống men phân giải protein (peptidase).

Các chuỗi peptide thường có tốc độ đào thải rất nhanh, chỉ trong vài phút, do bị thủy phân trên diện rộng bởi các enzyme peptidase trong đường tiêu hóa ^[1]. Quá trình này chặt đứt các liên kết peptide, biến các chuỗi acid amin dài thành các phân tử nhỏ hơn rất nhiều.

Không chỉ dừng lại ở dạ dày và ruột non, các đoạn peptide còn tiếp tục bị biến đổi khi xuống đến ruột già. Một nghiên cứu năm 2021 phân tích các đoạn peptide hoạt tính sinh học từ thịt bò cho thấy độ ổn định và hoạt tính khử gốc tự do của peptide đều suy giảm rõ rệt sau quá trình tiêu hóa bởi hệ vi khuẩn đường ruột ^[2].

Để một chuỗi peptide phát huy được tác dụng sinh học toàn thân sau khi uống, nó bắt buộc phải giữ được hoạt tính trong quá trình bị enzyme phân giải và phải được vận chuyển nguyên vẹn qua thành ruột vào máu ^[3]. Đây là một thách thức sinh học cực kỳ to lớn đối với bất kỳ sản phẩm đạm tự nhiên nào dùng qua đường uống.

Bằng chứng khoa học về sinh khả dụng của peptide đường uống

Nhiều nghiên cứu dược lý đã xác nhận rằng các chuỗi peptide nói chung có sinh khả dụng đường uống rất kém [2, 8]. Khi thử nghiệm trên động vật, lượng peptide hấp thu vào hệ tuần hoàn rất thấp, thể hiện qua việc hoạt độ tập trung chủ yếu ở đường tiêu hóa nhưng lại rất ít ở gan hay thận ^[1].

Tuy nhiên, khả năng hấp thu của peptide phụ thuộc rất lớn vào kích thước phân tử và thành phần acid amin cấu tạo nên chúng. Khả năng vận chuyển nguyên vẹn qua thành ruột theo con đường tế bào hoặc qua khe hở giữa các tế bào có mối tương quan nghịch với chiều dài chuỗi: chuỗi peptide càng dài thì hoạt lực sinh học hấp thu được càng thấp ^[3].

Đặc biệt, các chuỗi peptide chứa acid amin proline hoặc hydroxyproline có khả năng kháng lại sự phân hủy của men tiêu hóa tốt hơn ^[3]. Một nghiên cứu năm 2015 trên chuột chứng minh rằng gelatin (nguồn giàu collagen và hydroxyproline) có sinh khả dụng tương đối đạt 74,12% và sinh khả dụng tuyệt đối đạt 85,97% ^[4].

Trong thử nghiệm này, 41,91% lượng gelatin tiêu hóa được hấp thu qua ruột non dưới dạng các chuỗi collagen peptide, với 17 loại collagen peptide khác nhau được tìm thấy trong máu ^[4]. Điều này cho thấy hệ tiêu hóa không phân giải hoàn toàn peptide thành acid amin đơn lẻ, mà vẫn có một tỷ lệ nhất định các đoạn peptide nhỏ vượt qua được thành ruột ^[4].

Thách thức từ ống nghiệm đến cơ thể người

Mặc dù có nhiều nghiên cứu ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa hoặc ức chế men của peptide trong ống nghiệm, việc chuyển hóa tác dụng này vào cơ thể người sống là một khoảng cách rất lớn [4, 7]. Một hoạt tính ghi nhận trong phòng thí nghiệm không đồng nghĩa với việc sản phẩm sẽ có hiệu quả tương đương khi uống vào cơ thể ^[3].

Khi đi vào hệ tuần hoàn, peptide không chỉ chịu tác động từ enzyme dạ dày và ruột mà còn chịu sự chuyển hóa rất mạnh tại gan ^[5]. Sự chuyển hóa qua gan cùng khả năng thẩm thấu qua tế bào biểu mô ruột là những yếu tố then chốt làm giảm sút nồng độ hoạt chất thực tế đến được các mô đích ^[5].

Bên cạnh đó, các mô hình đánh giá độ thấm in vitro hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế trong việc dự đoán chính xác sinh khả dụng ở người ^[6]. Việc nồng độ các peptide hoạt tính có nguồn gốc thực phẩm được phát hiện ở mức rất thấp trong máu ở các mô hình động vật tiền lâm sàng gây khó khăn lớn cho việc đánh giá hiệu quả lâm sàng thực tế ^[6].

Chính vì vậy, nếu một sản phẩm nhau thai ngựa chỉ được công bố các chỉ số hoạt tính trong phòng thí nghiệm mà chưa có nghiên cứu theo dõi nồng độ peptide đặc hiệu trong máu người sau uống, người tiêu dùng cần nhìn nhận giá trị thực tế một cách cẩn trọng.

Công nghệ bào chế: Chìa khóa để peptide vượt qua dạ dày

Do rào cản tiêu hóa tự nhiên quá lớn, giới khoa học hiện đại phải phát triển các hệ thống vận chuyển công nghệ cao để bảo vệ peptide khi uống. Sinh khả dụng đường uống thấp chính là lý do khiến phần lớn các thuốc peptide và protein trước đây bắt buộc phải dùng đường tiêm ^[7].

Một nghiên cứu năm 2020 đã phát triển giải pháp bao gói peptide trị liệu trong các hạt liposome phủ màng nano chitosan ^[7]. Cấu trúc này giúp bảo vệ chuỗi peptide không bị phá hủy bởi dịch vị dạ dày, sau đó giải phóng hoạt chất tại khoang ruột để phối hợp cùng chất vận chuyển qua màng tế bào ruột FATP4 ^[7].

Nhờ công nghệ bao bọc chuyên biệt này, sinh khả dụng đường uống của peptide thử nghiệm trên mô hình chuột đã đạt mức 24,8% so với đường tiêm dưới da, mang lại hiệu quả hạ đường huyết rõ rệt ^[7]. Ngay cả đối với thuốc peptide đường uống được phê duyệt như semaglutide, sinh khả dụng ghi nhận ở loài chó cũng chỉ đạt từ 1% đến 2,5% và rất khó phát hiện ở người nếu không có công nghệ bảo vệ đặc biệt ^[7].

Như vậy, nếu chiết xuất nhau thai ngựa chỉ được bào chế ở dạng bột thô hoặc dung dịch uống thông thường mà không ứng dụng các kỹ thuật bao bọc bảo vệ trước acid dịch vị, phần lớn chuỗi peptide quý giá sẽ bị tiêu hóa như thức ăn đạm thông thường.

Những hiểu lầm phổ biến về nhau thai ngựa dạng uống

Hiểu lầm lớn nhất hiện nay là quan niệm cho rằng uống bao nhiêu dưỡng chất từ nhau thai ngựa thì cơ thể sẽ hấp thu bấy nhiêu vào máu. Thực tế, hệ thống tiêu hóa của người được thiết kế để phân cắt các đại phân tử lạ thành các đơn vị cơ bản nhằm tránh phản ứng dị ứng và phục vụ dinh dưỡng chung cho toàn bộ cơ thể.

Một hiểu lầm khác là nhau thai ngựa có thể đưa các tế bào sống hoặc hormone nguyên vẹn vào cơ thể qua đường tiêu hóa. Môi trường pH acid cực thấp của dịch vị dạ dày cùng các enzyme cắt protein sẽ làm biến tính hầu hết các cấu trúc protein phức tạp nếu không có màng bao kháng acid [5, 8].

Nhiều người cũng tin rằng chiết xuất nhau thai càng đắt tiền thì khả năng hấp thu càng cao. Khả năng hấp thu sinh học hoàn toàn phụ thuộc vào kích thước phân tử peptide (khối lượng phân tử thấp dễ hấp thu hơn), thành phần acid amin và công nghệ tá dược bao bọc, chứ không phụ thuộc vào giá thành thương mại [7, 8].

Ai nên thận trọng khi sử dụng?

Vì chiết xuất nhau thai ngựa có nguồn gốc đạm động vật đậm đặc và phức tạp, những người có cơ địa nhạy cảm, dễ dị ứng với protein lạ từ động vật cần hết sức thận trọng trước khi dùng. Việc dung nạp các sản phẩm peptide lạ có thể tiềm ẩn nguy cơ gây mẩn ngứa hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ.

Những người đang mắc các bệnh lý đường tiêu hóa như viêm loét dạ dày tá tràng, trào ngược acid, hoặc suy giảm chức năng men tiêu hóa cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa. Môi trường tiêu hóa bệnh lý có thể làm thay đổi quá trình phân rã và hấp thu của các sản phẩm dạng viên nang.

Đặc biệt, hiện tại hoàn toàn chưa có nghiên cứu lâm sàng kiểm chứng tính an toàn và sinh khả dụng của chiết xuất nhau thai ngựa trên phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú và trẻ nhỏ. Dữ liệu khoa học hiện có về sự hấp thu peptide chủ yếu thực hiện trên mô hình động vật gặm nhấm hoặc ống nghiệm [1, 8]. Nhóm đối tượng nhạy cảm này không nên tự ý sử dụng.

Người đang dùng thuốc điều trị các bệnh mạn tính cũng cần hỏi ý kiến chuyên gia y tế trước khi uống các chế phẩm từ nhau thai để tránh các tương tác chuyển hóa không mong muốn tại gan ^[5].

Lời khuyên áp dụng thực tế

Nếu bạn vẫn muốn bổ sung nhau thai ngựa vào chế độ chăm sóc sức khỏe, hãy ưu tiên chọn những dòng sản phẩm áp dụng công nghệ peptide thủy phân phân tử nhỏ (oligopeptide). Như các nghiên cứu đã chỉ ra, chuỗi peptide ngắn có cơ hội đi qua hàng rào biểu mô ruột tốt hơn nhiều so với các đại phân tử protein cồng kềnh ^[3].

Bên cạnh đó, hãy tìm kiếm các sản phẩm có công nghệ bao màng tan trong ruột hoặc công nghệ bao vi nang nano. Lớp bao này giữ vai trò sống còn trong việc che chở hoạt chất vượt qua sự ăn mòn của acid dạ dày trước khi tan ra và giải phóng peptide ở ruột non ^[7].

Nên tuân thủ đúng liều lượng khuyến cáo của nhà sản xuất có uy tín, không tự ý tăng liều với hy vọng tăng hiệu quả nhanh. Dù bổ sung bất kỳ sản phẩm nào, điều quan trọng nhất vẫn là duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng, uống đủ nước và ngủ đủ giấc, bởi không có loại thực phẩm chức năng nào có thể thay thế được lối sống lành mạnh.

Tóm lại, các chuỗi peptide trong nhau thai ngựa dạng uống khó lòng giữ nguyên vẹn qua dịch vị dạ dày nếu không có công nghệ bào chế bảo vệ thích hợp. Người tiêu dùng cần tỉnh táo trước các lời quảng cáo thần thánh hóa, hiểu đúng bản chất tiêu hóa sinh học để có sự lựa chọn thông minh và an toàn cho sức khỏe.