Rượu bia có thể ảnh hưởng chức năng tình dục theo nhiều cách, nhưng tác động không giống nhau ở mọi người. Khi uống, cảm giác bớt ngại không đồng nghĩa cơ thể đáp ứng tình dục tốt hơn; uống nhiều có thể làm giảm phối hợp, cảm giác và khả năng cương. Dùng kéo dài hoặc gây tổn hại sức khỏe có thể ảnh hưởng thần kinh, cơ quan sinh dục, hormone và khả năng sinh sản [1][2].

Các nghiên cứu quan sát về lượng uống thường ngày và rối loạn cương cho kết quả không đồng nhất. Một số phân tích gộp thấy mối liên hệ dạng chữ J, nhưng không chứng minh uống rượu giúp bảo vệ chức năng cương; yếu tố sức khỏe, lối sống và cách đo có thể gây nhiễu [3]. Không có loại đồ uống hay món ăn nào được chứng minh có thể trung hòa tác động của rượu. Nếu thay đổi tình dục khiến bạn lo ngại, hãy nhìn vào kiểu uống, sức khỏe tổng thể và trao đổi với nhân viên y tế thay vì tự điều trị bằng thực phẩm bổ sung.

Tác động ngắn hạn khác gì ảnh hưởng lâu dài?

Trong một lần uống, tác động lên não có thể làm thay đổi khả năng phán đoán, chú ý, cảm nhận kích thích và phối hợp vận động. Một người có thể cảm thấy tự tin hoặc ít lo lắng hơn nhưng vẫn khó duy trì cương, đạt cực khoái hoặc giao tiếp đồng thuận. Cảm giác ham muốn chủ quan và phản ứng sinh lý là những mặt khác nhau, không thể dùng một mặt để khẳng định mặt kia.

Ở nam giới, rượu có thể làm giảm chức năng tình dục; CDC liệt kê rối loạn cương và vấn đề sinh sản trong các ảnh hưởng có thể liên quan đến uống rượu. Ở bất kỳ giới nào, uống nhiều hoặc kéo dài có thể ảnh hưởng chức năng cơ quan sinh dục và sản xuất một số hormone [1]. Mức độ tác động phụ thuộc lượng và kiểu uống, sức khỏe gan, thần kinh, mạch máu, thuốc đang dùng và nhiều yếu tố khác.

Tổn hại thần kinh liên quan rượu có thể đi cùng rối loạn cương; các ảnh hưởng toàn thân lên gan, tim mạch, chuyển hóa và nội tiết cũng có thể gián tiếp làm thay đổi sức khỏe tình dục [2]. Tuy nhiên, không nên quy mọi khó khăn tình dục cho rượu: đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh mạch máu, trầm cảm, lo âu, thuốc kê đơn, đau mạn tính và vấn đề quan hệ cũng có thể góp phần [4].

Vì sao các nghiên cứu về uống vừa phải lại có kết quả trái chiều?

Một phân tích gộp năm 2021 kết hợp 46 nghiên cứu với hơn 216.000 người báo cáo mối liên hệ phi tuyến giữa việc uống rượu và rối loạn cương. Nhưng các nghiên cứu gồm thiết kế và nhóm dân số khác nhau; phần lớn dữ liệu về thói quen uống là quan sát, không phân người tham gia ngẫu nhiên để uống rượu. Kết quả có thể chịu ảnh hưởng của tuổi, tình trạng sức khỏe, hút thuốc, vận động, kinh tế xã hội và cách người tham gia tự báo cáo [3].

Do vậy, một mối liên hệ thống kê không chứng minh rượu là nguyên nhân làm giảm hoặc cải thiện nguy cơ. Không nên diễn giải kết quả chữ J thành lời khuyên bắt đầu uống hoặc tiếp tục uống để “bảo vệ sinh lý”. Cơ quan y tế ghi nhận các nguy cơ sức khỏe khác của rượu, còn hướng dẫn điều trị rối loạn cương tập trung vào đánh giá nguyên nhân và quản lý các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi [1][4].

Ở phụ nữ, một tổng quan hệ thống và phân tích gộp cũng cho thấy nghiên cứu về rượu và rối loạn chức năng tình dục còn khác biệt về cách đo, nhóm người và kết cục. Vì vậy, không thể khẳng định một lượng uống nhất định cải thiện ham muốn, bôi trơn hay cực khoái cho mọi phụ nữ [5]. Khô đau khi quan hệ, thay đổi nội tiết, trầm cảm, bệnh mạn tính và thuốc đều cần được xem xét riêng.

Dinh dưỡng có thể “bù” cho rượu không?

Không có bữa ăn, nước ép, vitamin hoặc thảo dược nào được chứng minh có thể đảo ngược tác động của rượu lên cương dương, hormone hay khả năng sinh sản. Ăn trước hoặc trong khi uống có thể làm thay đổi tốc độ hấp thu, nhưng không khiến rượu biến mất hay bảo đảm an toàn. Uống nước có thể hỗ trợ bù dịch trong một số hoàn cảnh, nhưng không làm tỉnh nhanh, không khôi phục khả năng phán đoán và không ngăn mọi tác hại.

Một chế độ ăn đa dạng, hoạt động thể chất và kiểm soát bệnh chuyển hóa hỗ trợ sức khỏe tim mạch và sức khỏe chung. Đây là nền tảng có lợi, không phải thuốc giải cho rượu hoặc phương pháp điều trị độc lập cho rối loạn cương. Bài chế độ ăn Địa Trung Hải và sức khỏe cương dương trình bày một hướng tiếp cận lối sống, nhưng không khẳng định thực đơn có thể bù rượu hay thay thuốc.

Tránh dựa vào sản phẩm quảng cáo “giải rượu”, “bổ gan” hoặc tăng cường tình dục để tiếp tục uống. Thành phần sản phẩm có thể không rõ, có nguy cơ tương tác với thuốc và không thay thế đánh giá y tế. Nếu đang dùng thuốc điều trị bệnh tim, huyết áp, tiểu đường, tâm thần hoặc rối loạn cương, hãy hỏi dược sĩ/bác sĩ về rượu và sản phẩm bổ sung cụ thể; đừng tự ngừng thuốc để uống.

Khi nào nên xem xét rượu là một yếu tố cần trao đổi?

Ghi nhận mối liên hệ theo thời gian: triệu chứng xuất hiện sau những lần uống nào, có xảy ra khi không uống hay không, và có trùng với đổi thuốc, mất ngủ, căng thẳng hoặc bệnh mới không. Ghi chú không nhằm tự chẩn đoán mà giúp bác sĩ hiểu bối cảnh. Nếu vấn đề lặp lại, kéo dài hoặc ảnh hưởng quan hệ, hãy trao đổi với bác sĩ gia đình, tiết niệu, phụ khoa hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần tùy triệu chứng.

Rối loạn cương dai dẳng có thể là dấu hiệu cần đánh giá tim mạch và chuyển hóa, nhất là khi đi cùng đau ngực, khó thở khi gắng sức, huyết áp cao hoặc tiểu đường. Hướng dẫn EAU mô tả rối loạn cương là tình trạng có nhiều yếu tố mạch máu, thần kinh, hormone và tâm lý; khuyến nghị quản lý lối sống và nguy cơ sức khỏe đồng thời với điều trị phù hợp [4]. Bài rối loạn cương ở nam giới dưới 40 tuổi giải thích vì sao tuổi trẻ không loại trừ nguyên nhân cần kiểm tra.

Nếu bạn uống nhiều thường xuyên hoặc cảm thấy khó giảm, hãy trao đổi với nhân viên y tế về hỗ trợ phù hợp. Người uống nhiều kéo dài có thể gặp hội chứng cai nguy hiểm nếu ngừng đột ngột; đừng tự cắt rượu ngay mà không được đánh giá và hỗ trợ y tế [2]. Run rẩy, lú lẫn, co giật, ảo giác hoặc kích động nặng khi giảm/ngừng rượu cần được cấp cứu. Nếu có nguy cơ ngộ độc rượu như khó đánh thức, thở bất thường, nôn khi lơ mơ hoặc co giật, gọi cấp cứu tại địa phương và không để người đó ở một mình.

Kết luận

Rượu có thể tác động ngắn hạn đến đáp ứng tình dục; uống kéo dài hoặc gây tổn thương sức khỏe có thể ảnh hưởng thần kinh, hormone, cơ quan sinh dục và khả năng sinh sản. Nghiên cứu quan sát về lượng uống và rối loạn cương chưa đủ để kết luận uống rượu giúp bảo vệ chức năng cương. Dinh dưỡng lành mạnh hỗ trợ sức khỏe chung nhưng không bù hay giải độc rượu. Nếu triệu chứng lặp lại, hãy trao đổi với bác sĩ; người uống nhiều kéo dài cần hỗ trợ y tế trước khi ngừng đột ngột.

Câu hỏi thường gặp

Uống rượu có giúp tăng ham muốn không?

Một số người cảm thấy bớt ngại sau khi uống, nhưng cảm giác đó không đồng nghĩa ham muốn hoặc phản ứng sinh lý được cải thiện. Rượu cũng có thể làm giảm phán đoán, cảm giác và khả năng đáp ứng tình dục.

Rượu vang có bảo vệ khả năng cương không?

Chưa thể kết luận như vậy. Một số nghiên cứu quan sát ghi nhận liên hệ thống kê, nhưng không chứng minh quan hệ nhân quả hay lợi ích đủ để khuyến nghị uống rượu.

Ăn gì để giải rượu và phục hồi chức năng cương?

Không có món ăn hoặc thực phẩm bổ sung nào được chứng minh đảo ngược tác động của rượu lên chức năng tình dục. Bữa ăn và nước không làm rượu biến mất hoặc bảo đảm an toàn.

Có thể ngừng rượu ngay nếu đã uống nhiều thường xuyên không?

Ngừng đột ngột sau thời gian uống nhiều có thể gây cai rượu nguy hiểm. Hãy trao đổi với nhân viên y tế để được đánh giá và lập kế hoạch hỗ trợ; triệu chứng cai nặng cần cấp cứu.