Cảm giác nóng rát vùng ngực, ợ chua và cảm giác thức ăn dội ngược lên cổ họng khiến nhiều người mắc trào ngược dạ dày thực quản (GERD) tìm kiếm các biện pháp tại nhà. Trên mạng xã hội, mẹo uống một thìa giấm táo trước bữa ăn được lan truyền như một phương thuốc tự nhiên giúp cân bằng axit và chữa lành bệnh lý này. Nhiều người tin rằng giấm táo có nguồn gốc thực vật nên an toàn tuyệt đối và có thể thay thế thuốc điều trị.

Tuy nhiên, tuyên bố uống giấm táo chữa khỏi hoặc cải thiện chứng trào ngược dạ dày là hoàn toàn sai lầm về mặt y học lâm sàng. Không những không có bằng chứng khoa học chứng minh hiệu quả chữa bệnh trào ngược, loại đồ uống chứa lượng axit cao này còn trực tiếp đe dọa làm tổn thương, bỏng loét niêm mạc thực quản vốn đang bị viêm rát.

Lời đồn mạng xã hội và bản chất của trào ngược dạ dày

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản xảy ra khi dịch vị chứa axit từ dạ dày thường xuyên trào ngược lên ống thực quản, gây viêm, ợ nóng và tổn thương niêm mạc. Trên các nền tảng bán hàng trực tuyến và mạng xã hội, các nội dung hướng dẫn sức khỏe thường đưa ra thông tin sai lệch về việc điều trị bệnh này [1]. Người tiêu dùng thường xuyên tìm kiếm các liệu pháp tự nhiên và tin vào lời đồn rằng giấm táo cung cấp axit có lợi để khép chặt cơ thắt thực quản dưới.

Thực tế, giấm táo được sản xuất từ quá trình lên men nước ép táo, biến đường thành rượu rồi nhờ vi khuẩn axit axetic (Acetobacter) chuyển hóa thành giấm [2]. Bản chất của sản phẩm này chứa nhiều axit hữu cơ, khiến dung dịch có tính axit rất mạnh [2, 3]. Đổ thêm một chất có tính axit vào đường tiêu hóa đang bị tổn thương bởi axit dạ dày không giúp trung hòa dịch vị mà trái lại làm tăng nguy cơ kích ứng.

Nghiên cứu đánh giá hiệu lực của giấm táo đối với bệnh trào ngược

Một nghiên cứu công bố năm 2025 đã tiến hành khảo sát và đánh giá khoa học các sản phẩm đang được tiếp thị trên nền tảng thương mại điện tử Amazon.com nhằm điều trị trào ngược dạ dày thực quản [1]. Nghiên cứu này phân loại mức độ bằng chứng y khoa dựa trên chương trình của Trung tâm Thực hành Dựa trên Bằng chứng (EPC) thuộc Cơ quan Nghiên cứu và Chất lượng Chăm sóc Sức khỏe Hoa Kỳ (AHRQ) [1].

Kết quả nghiên cứu năm 2025 chỉ ra rằng bằng chứng khoa học mức độ cao chỉ xuất hiện ở việc giảm cân và một số loại thuốc điều trị như thuốc kháng axit (antacids), thuốc chẹn thụ thể H-2, thuốc ức chế bơm proton (PPI) và thuốc chẹn axit cạnh tranh kali [1]. Nghiên cứu cũng ghi nhận bằng chứng mức độ vừa đối với gối chống trào ngược, bằng chứng mức độ thấp cho việc kết hợp melatonin với thuốc (ngoại trừ omeprazole) [1].

Ngược lại, bằng chứng khoa học cho giấm táo, các loại trà trị trào ngược, thực phẩm chức năng, phần lớn sách ăn kiêng, men vi sinh, bài tập vận động và các phương pháp phi truyền thống đều được xếp vào nhóm "không đủ bằng chứng" (insufficient evidence) [1]. Các nhà nghiên cứu kết luận người tiêu dùng cần đánh giá cẩn trọng thông tin từ mạng xã hội và tham khảo các nguồn y khoa tin cậy trước khi mua hoặc tự ý áp dụng các sản phẩm truyền miệng [1].

Nguy cơ bỏng và loét thực quản do đồ uống chứa giấm

Nhiều người lầm tưởng giấm hoa quả hay giấm táo chỉ là thực phẩm và vô hại với niêm mạc. Tuy nhiên, các loại đồ uống từ giấm bán trên thị trường thường có độ pH rất thấp, phổ biến là dưới mức 5,51 [3]. Bản thân giấm táo còn có tính axit mạnh hơn các loại đồ uống giấm pha sẵn [3].

Một báo cáo y khoa lâm sàng năm 2019 đã ghi nhận trường hợp chấn thương thực quản ăn mòn nghiêm trọng ở một bệnh nhân nam 15 tuổi [3]. Bệnh nhân này nhập viện trong tình trạng cấp cứu với triệu chứng nôn ra máu và đau dữ dội vùng thượng vị sau khi duy trì thói quen uống đồ uống từ giấm mỗi ngày mà không pha loãng đầy đủ [3].

Nội soi đường tiêu hóa của bệnh nhân cho thấy xuất hiện nhiều vết loét chạy dọc, chảy máu niêm mạc đồng thời và niêm mạc bị trợt lột trần trên toàn bộ chiều dài thực quản [3]. Bệnh nhân phải nhịn ăn hoàn toàn trong 1 tuần, điều trị tích cực bằng kháng sinh, corticosteroid và thuốc bảo vệ niêm mạc alginate mới dần hồi phục [3]. Các bác sĩ nhấn mạnh đồ uống chứa giấm có thể gây bỏng axit, phá hủy bề mặt đường tiêu hóa trên và bắt buộc phải được nhìn nhận như những tác nhân ăn mòn [3]. Đã có các báo cáo y khoa về tổn thương thực quản do uống trực tiếp giấm táo [3].

Bên cạnh nguy cơ ăn mòn vật lý, một nghiên cứu trong ống nghiệm năm 2019 khi kiểm tra độc tính tế bào của giấm táo cũng phát hiện sản phẩm này biểu hiện độc tính đối với tế bào ngay cả ở nồng độ pha loãng rất thấp, chỉ khoảng 0,7% [4].

Giấm táo làm chậm rỗng dạ dày: Tác dụng ngược với người trào ngược

Để giảm nhẹ các đợt trào ngược, dạ dày cần được làm rỗng nhanh chóng nhằm giải phóng áp lực lên cơ thắt thực quản dưới. Thức ăn lưu lại trong dạ dày càng lâu, áp lực căng tức và nguy cơ dịch vị dội ngược lên trên càng tăng cao.

Một nghiên cứu chéo làm mù người đánh giá năm 2007 được thực hiện trên 10 bệnh nhân tiểu đường tuýp 1 có biến chứng liệt dạ dày (bao gồm 1 bệnh nhân từng phẫu thuật cắt dây thần kinh phế vị) đã đo lường tốc độ làm rỗng dạ dày bằng siêu âm chuẩn hóa [5]. Bệnh nhân được theo dõi tỷ lệ làm rỗng dạ dày (GER) tại thời điểm 15 phút và 90 phút sau khi ăn 300g bánh pudding gạo kèm 200ml nước (GER1), hoặc bữa ăn tương tự kèm 200ml nước chứa 30ml giấm táo (GER2) [5]. Trước các đợt đo, bệnh nhân uống nước lọc hàng ngày trong 1 tuần trước GER1 và uống 200ml nước pha 30ml giấm táo trước bữa sáng mỗi ngày trong 2 tuần trước GER2 [5].

Kết quả nghiên cứu năm 2007 cho thấy giá trị trung vị của tốc độ làm rỗng dạ dày giảm từ 27% (khi dùng nước) xuống chỉ còn 17% khi có sự xuất hiện của giấm táo [5]. Tác động làm chậm tốc độ làm rỗng dạ dày của giấm đạt ý nghĩa thống kê rõ rệt với p < 0,05 [5]. Nghiên cứu chỉ ra giấm làm giảm tốc độ rỗng dạ dày sâu hơn nữa, gây bất lợi cho việc kiểm soát đường huyết của người bệnh tiểu đường [5]. Đối với người mắc chứng trào ngược dạ dày, việc tiêu thụ giấm táo khiến dạ dày ứ đọng lâu hơn, trực tiếp làm tăng gánh nặng trào ngược dịch vị.

Những giá trị thực tế và hiểu lầm phổ biến về giấm táo

Giấm táo là sản phẩm từ quá trình lên men chứa các hợp chất polyphenol, flavonoid, alkaloid và carbohydrate [3, 6]. Về mặt sinh học thực nghiệm, giấm táo thể hiện hoạt tính kháng khuẩn mạnh mẽ ở nồng độ nguyên chất hoặc nồng độ 25% [4]. Sản phẩm này cũng cho thấy khả năng chống oxy hóa với giá trị IC50 trong thử nghiệm DPPH khoảng 7 mcg/ml và thử nghiệm ABTS khoảng 9 mcg/ml, đồng thời có thể hòa tan sỏi canxi oxalat trong ống nghiệm ở nồng độ từ 5 đến 30 mcg/ml [6]. Ngoài ra, một nghiên cứu năm 2022 trên nhóm trẻ bại não cho thấy giấm táo có khả năng hỗ trợ làm giảm mảng bám răng và viêm nướu thông qua tác động cơ học và hóa học tự nhiên [7].

Tuy vậy, những đặc tính chống oxy hóa hoặc kháng khuẩn trong ống nghiệm hoàn toàn không tương đồng với khả năng "chữa lành" vết viêm loét thực quản hay điều trị trào ngược dạ dày. Tính kháng khuẩn của giấm táo không đồng nhất khi nấm men Candida ít nhạy cảm hơn, và độc tính tế bào xuất hiện ngay ở nồng độ thấp [4]. Sử dụng giấm táo nguyên chất hoặc ngậm trong miệng còn tiềm ẩn rủi ro ăn mòn men răng do tính axit kéo dài.

Nhiều người cũng truyền tai nhau rằng giấm táo có thể thay thế thuốc ức chế axit. Đây là sai lầm nguy hiểm vì trào ngược kéo dài không được kiểm soát đúng cách có thể dẫn đến các biến chứng như hẹp thực quản, loét sâu hoặc Barrett thực quản.

Những ai tuyệt đối cần thận trọng với giấm táo?

Do đặc tính axit ăn mòn và cơ chế làm chậm tốc độ tiêu hóa, các nhóm đối tượng sau đây cần đặc biệt tránh việc uống giấm táo:

  • Người đang mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản, viêm loét thực quản hoặc viêm loét dạ dày - tá tràng: Axit axetic nồng độ cao trong giấm có thể gây rát buốt tức thì, làm trợt loét niêm mạc và gây bỏng hóa chất thực quản [3].
  • Người mắc bệnh tiểu đường có biến chứng liệt dạ dày (diabetic gastroparesis): Giấm táo làm tốc độ tháo rỗng thức ăn tại dạ dày chậm lại rõ rệt (từ 27% xuống 17%), gây rối loạn quá trình hấp thu thức ăn và làm xấu đi khả năng kiểm soát đường huyết [5].
  • Thanh thiếu niên và trẻ nhỏ: Niêm mạc thực quản còn mỏng và nhạy cảm, thói quen tự ý uống nước giấm không pha loãng dễ dẫn đến thủng hoặc loét ăn mòn thực quản nghiêm trọng [3].
  • Người đang dùng thuốc điều trị: Cần hỏi ý kiến bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa trước khi sử dụng bất kỳ thực phẩm bổ sung hay mẹo truyền miệng nào để tránh tương tác bất lợi.

Hướng dẫn sử dụng an toàn và điều trị trào ngược đúng cách

Nếu bạn yêu thích hương vị của giấm táo, hãy sử dụng sản phẩm này đúng với vai trò tự nhiên của nó: một loại gia vị thực phẩm thay vì một phương thuốc chữa bệnh [2].

  • Chỉ dùng làm gia vị: Trộn giấm táo vào các món salad, nước sốt hoặc nêm nếm khi nấu ăn. Thức ăn và dầu hạt trong món trộn sẽ giúp đệm và giảm tính axit tác động lên đường tiêu hóa.
  • Tuyệt đối không uống nguyên chất: Tránh hoàn toàn việc nuốt từng thìa giấm đậm đặc hoặc uống các loại nước giấm chưa được pha loãng đúng mức [3].
  • Lựa chọn biện pháp khoa học khi trào ngược: Thay vì tự thử nghiệm các mẹo truyền thông, người bệnh trào ngược nên ưu tiên giảm cân nếu thừa cân, sử dụng gối chuyên dụng chống trào ngược khi ngủ hoặc tuân thủ chỉ định dùng thuốc kháng axit, thuốc chẹn H-2, thuốc ức chế bơm proton PPI từ bác sĩ chuyên khoa [1].

Uống giấm táo không phải là giải pháp cho bệnh trào ngược dạ dày thực quản mà là thói quen tiềm ẩn rủi ro bỏng rát và ăn mòn ống tiêu hóa [1, 2]. Thay vì tin vào những lời khuyên truyền miệng thiếu căn cứ khoa học trên mạng xã hội, người bệnh nên lắng nghe cơ thể, điều chỉnh lối sống và thăm khám y khoa bài bản để bảo vệ niêm mạc dạ dày và thực quản an toàn.