Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.525 bài, trang 70 trên 77
Bạc hà (Mentha arvensis) chứa menthol, hỗ trợ tiêu hóa và tạo cảm giác mát dịu. Hiểu lầm thường thấy là dùng tinh dầu nguyên chất trực tiếp lên da, gây kích ứng. Bằng chứng khoa học chủ yếu từ nghiên cứu chuột PCOS, chưa đủ khuyến nghị điều trị người.
Bạc hà (Mentha arvensis) chứa tinh dầu giàu monoterpenoid như menthol, mentofuran, cùng hợp chất phenolic, thể hiện hoạt tính kháng đường huyết, chống unh thư, kháng dị ứng, kháng viêm và ngăn ngừa gốc tự do; methyl jasmonate có thể tăng nội lượng tinh dầu.
Chưa có đủ bằng chứng cho người nên không nên dùng bạc hà thường xuyên. Các nghiên cứu đều trên mô hình động vật hoặc phòng thí nghiệm, chưa chứng minh an toàn và hiệu quả cho con người.
Ba kích (Morinda officinalis) có hoạt tính kháng oxy hát, chống mệt, tăng cường miễn dịch và ngừa loãng xương nhờ các polysaccharide (MOPs), nhưng bằng chứng khoa học chưa đủ khẳng định hết các quan niệm dân gian. Hiểu lầm phổ biến là coi rễ Morinda citrifolia thay thế được cho Ba kích, dù chưa có bằng chứng hỗ trợ.
Ba kích (Morinda officinalis How) dùng rễ ngâm nước ấm hoặc đun sôi nhẹ 10–15g cùng nước dừa, mật ong, giảm đắng, uống chia 2–3 lần/ngày; bề mặt dễ nhiễm vi khuẩn, nên chọn sản phẩm đã xử lý chitosan, kali sorbate.
Ba kích (Morinda officinalis How) chứa polysaccharide (MOP) với tác dụng kháng oxy hóa, chống mệt, tăng cường miễn dịch, ngừa loãng xương, bảo vệ thần kinh, ức chế viêm và bảo vệ khớp, hỗ trợ chức năng thận và nhuộm mượt. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người và cần tham khảo bác sĩ trước sử dụng.
Ba kích có tiềm năng hỗ trợ sức khỏe nhờ MOP với tác dụng kháng oxy hóa, chống viêm, tăng cường miễn dịch và ngừa loãng xương, nhưng bằng chứng khoa học còn hạn chế ở mức tế bào và động vật, chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người nên chưa nên dùng thường xuyên.
Ba gạc hoa đỏ có tác dụng thanh nhiệt, giảm huyết áp và an thần, nhưng chưa có liều lượng cụ thể trong nguồn tham khảo. Nên tham khảo chuyên gia trước khi dùng, đặc biệt nếu đang dùng thuốc hạ huyết áp.
Ba gạc hoa đỏ (Rauvolfia verticillata) có tác dụng thanh nhiệt, giảm huyết áp, làm chậm nhịp tim và gây ngủ, nhưng bằng chứng khoa học cụ thể về liều lượng, cách dùng và tác dụng phụ lâu dài còn hạn chế.
Ba gạc hoa đỏ cần thận trọng cho người dùng thuốc tim mạch, huyết áp cao, rối loạn nhịp tim, phụ nữ mang thai, cho con bú, người cao tuổi, bệnh nhân thận, gan, tiểu đường. Nên tham khảo chuyên gia trước khi dùng.
Ba gạc hoa đỏ (Coptis chinensis) là thảo mộc quý trong y học cổ truyền, dùng để điều trị tiêu chảy, sốt, viêm gan, thận tổn. Tuy nhiên, liều dùng phải thận trọng do tác dụng kích ứng và độc tính với gan.
Atiso có một số công dụng hỗ trợ gan và giảm đường huyết dựa trên nghiên cứu ban đầu, nhưng hầu hết chỉ ở mức độ thí nghiệm trên động vật hoặc nghiên cứu lâm sàng nhỏ. Hiệu quả thực sự cần thêm nghiên cứu lớn trên người mới khẳng định.
Bằng chứng khoa học về hoàng kỳ cho thấy tiềm năng hỗ trợ điều trị đái tháo đường típ 2, tăng cường miễn dịch và cải thiện chỉ số thận, nhưng hầu hết nghiên cứu đều có chất lượng thấp, sai lệch và quy mô nhỏ, chưa đủ tin cậy để kết luận chắc chắn.
Chưa nên dùng hoàng kỳ thường xuyên vì bằng chứng khoa học còn hạn chế, chất lượng nghiên cứu thấp và tiềm năng tương tác với thuốc cũng như nguy cơ tăng nặng bệnh tự miễn. Nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng.
Nhân sâm châu Á dùng đường uống ngắn hạn (tối đa 6 tháng) ở liều lượng khuyến nghị dường như an toàn cho người lớn, nhưng chưa có bằng chứng đủ để kết luận an toàn dùng lâu dài, tại trẻ em, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú.
Nhân sâm châu Á không phải 'thuốc và thang mỗi' như quan niệm dân gian, bằng chứng khoa học chỉ hỗ trợ hạn chế và không đồng nhất cho chức năng nhận thức, tim mạch và tình dục. Hiệu quả cải thiện chức năng nhận thức chủ yếu ở người trung niên, phụ thuộc kết hợp bạch quả.
Anh đào (Prunus avium) chứa anthocyanin, có tiềm năng hỗ trợ giảm axit uric và chống viêm, nhưng công quả điều trị chưa được chứng minh bằng nghiên cứu lâm sàng lớn. Nên dùng như thực phẩm chức năng, không thay thế thuốc.
Anh đào giàu anthocyanin, hỗ trợ giảm axit uric và tăng đào thải thận, nhưng nên ăn trong vòng 3 ngày, tránh ánh nắng và bảo quản trong tủ lạnh chưa rửa.
Acai có thể gây nhiễm ký sinh trùng nếu dùng sống, ảnh hưởng kết quả MRI, và can thiệp đường huyết nếu dùng với thuốc tiểu đường. Hiện chưa có đủ bằng chứng chứng minh lợi ích sức khỏe.
Ba gạc hoa đỏ có tác dụng giảm huyết áp, an thần nhưng chưa có liều lượng cụ thể. Nên dùng thận trọng, tham khảo bác sĩ trước khi dùng lâu dài.
