Ngộ độc thực phẩm: dấu hiệu, xử trí ban đầu và khi nào cần đi khám
Ngộ độc thực phẩm thường gây nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng và phần lớn tự khỏi trong một tuần nếu được bù đủ nước. Cần đi cấp cứu ngay khi nôn ra máu, đau bụng dữ dội, khó thở hoặc có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Trẻ nhỏ bị tiêu chảy do ngộ độc thực phẩm có nên uống thuốc cầm tiêu chảy không?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Uống nhiều nước từng ngụm nhỏ để bù nước, tránh ăn đồ dầu mỡ, cay nóng và không uống nước có ga.
- Không dùng thuốc cầm tiêu chảy cho trẻ dưới 12 tuổi và không dùng aspirin cho người dưới 16 tuổi.
- Cần đến viện cấp cứu ngay nếu nôn ra máu, dịch nôn xanh lá, đau bụng dữ dội, khó thở hoặc lơ mơ.
Dấu hiệu nhận biết ngộ độc thực phẩm
Theo hướng dẫn từ cơ quan y tế Anh (NHS), ngộ độc thực phẩm xuất hiện khi ăn phải thức ăn nhiễm mầm bệnh. Các triệu chứng thường gặp bao gồm cảm giác buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng, sốt cao và mệt mỏi toàn thân. Những dấu hiệu này có thể bắt đầu trong vòng vài giờ hoặc vài ngày sau khi ăn phải thức ăn bị nhiễm khuẩn. Đôi khi triệu chứng không xuất hiện trong vài tuần. Bệnh hiếm khi nghiêm trọng và thường tự thuyên giảm trong vòng một tuần. Gia đình cần phát hiện sớm để kịp thời chăm sóc và bù nước. [S1]
Xử trí ban đầu tại nhà đúng cách
Theo khuyến nghị từ cơ quan y tế Anh (NHS), hầu hết các trường hợp ngộ độc thực phẩm có thể tự chăm sóc tại nhà. Điều quan trọng nhất là uống thật nhiều nước để tránh cơ thể bị mất nước do tiêu chảy và nôn trớ. Người bệnh nên nghỉ ngơi, uống từng ngụm nhỏ nước lọc khi thấy buồn nôn. Chỉ nên ăn khi cảm thấy cơ thể sẵn sàng và tránh thức ăn chứa nhiều dầu mỡ hoặc cay nóng như thịt kho mỡ hay canh nhiều ớt. Tiếp tục cho trẻ nhỏ bú mẹ hoặc bú bình, chia thành nhiều cữ bú nhỏ hơn bình thường nếu trẻ nôn. [S1]
Những sai lầm cần tránh khi xử trí tại nhà
Cơ quan y tế Anh (NHS) cảnh báo không uống nước ép hoa quả hoặc nước ngọt có ga vì chúng làm tình trạng tiêu chảy thêm trầm trọng. Tuyệt đối không cho trẻ em dưới 12 tuổi uống thuốc cầm tiêu chảy. Không dùng aspirin cho người dưới 16 tuổi. Với trẻ sơ sinh bú sữa công thức, người lớn không được tự ý pha loãng sữa mà phải pha đúng nồng độ chuẩn. Tự ý dùng thuốc ngăn tiêu chảy khi chưa có ý kiến chuyên môn y tế có thể làm chậm quá trình đào thải và gây nguy hiểm cho trẻ nhỏ. [S1]
Tác nhân gây bệnh từ vi khuẩn và virus
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thực phẩm không an toàn chứa vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc hóa chất gây ra nhiều bệnh lý. Vi khuẩn Campylobacter và vi khuẩn E. coli thường liên quan đến thịt gia cầm sống hoặc nấu chưa chín kỹ, sữa tươi chưa thanh trùng và rau sống nhiễm bẩn. Norovirus là mầm bệnh phổ biến gây buồn nôn dữ dội, nôn vọt, đau quặn bụng và tiêu chảy phân nước. Việc chế biến kỹ thực phẩm và rửa sạch các loại rau ăn sống trong bữa ăn gia đình là biện pháp phòng bệnh cốt lõi. [S2]
Bù điện giải và lưu ý về kháng sinh
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), giải pháp điều trị chủ yếu cho các trường hợp nặng do nhiễm khuẩn Salmonella là bù nước và bổ sung các chất điện giải như natri, kali, clorua bị hao hụt. WHO khuyến cáo không dùng kháng sinh thường quy cho các trường hợp nhẹ hoặc trung bình ở người khỏe mạnh. Kháng sinh không tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn mà có thể dẫn đến việc chọn lọc các chủng kháng thuốc. Chỉ các đối tượng nguy cơ cao như trẻ sơ sinh, người già hoặc người suy giảm miễn dịch mới cần kháng sinh theo chỉ định y tế. [S3]
Thời điểm cần đưa người bệnh đi khám ngay
Theo cơ quan y tế Anh (NHS), gia đình cần gọi hỗ trợ y tế ngay nếu trẻ dưới 12 tháng tuổi ngộ độc, hoặc trẻ bỏ bú trong lúc ốm. Cần đi khám nếu trẻ dưới 5 tuổi có biểu hiện mất nước như tã ít ướt hơn bình thường. Ngoài ra, người bệnh có phân lẫn máu, nôn liên tục không thể uống nước, tiêu chảy kéo dài trên 7 ngày hoặc nôn kéo dài trên 2 ngày đều cần hỗ trợ y tế. Đến viện cấp cứu ngay lập tức nếu nôn ra máu, dịch nôn màu xanh lá, đau bụng dữ dội, khó thở hoặc lơ mơ. [S1]