Đồ uống trong ngày: nên chọn gì, nên hạn chế gì?
Nước có trong cả đồ uống lẫn thức ăn; nhu cầu thay đổi theo tuổi, cân nặng, hoạt động và môi trường. Tìm hiểu cách đọc khuyến nghị của Việt Nam, chọn đồ uống hằng ngày và nhận biết khi cần tư vấn riêng.
Thử sức với câu hỏiĐoán trước khi đọc
Có phải ai cũng cần uống đủ 2 lít nước lọc mỗi ngày?
Chọn một đáp án. Không có điểm số, chỉ để bạn đối chiếu sau khi đọc.
3 điều cần nhớ
- Nhu cầu nước thay đổi theo thể trạng và mức vận động, không cố định mức 2 lít nước lọc cho tất cả mọi người.
- Tổng lượng nước hằng ngày gồm nước lọc, các loại đồ uống khác và độ ẩm tự nhiên có trong thức ăn.
- Ưu tiên nước lọc, hạn chế đồ uống chứa đường tự do và chủ động kiểm tra thông tin dinh dưỡng trên nhãn.
Nhu cầu nước không phải một con số áp cho tất cả
Nước cần thiết cho nhiều hoạt động bình thường của cơ thể, nhưng lượng cần dùng mỗi ngày thay đổi giữa người này với người khác. Tài liệu Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam phiên bản 2026 hướng dẫn ước tính theo cân nặng, tuổi và mức độ hoạt động thể lực. Vì vậy, câu “ai cũng phải uống đúng 2 lít nước lọc” không phản ánh đầy đủ cách xây dựng khuyến nghị. Tuổi, vận động, thời tiết nóng và tình trạng sức khỏe có thể làm thay đổi nhu cầu. Mức tham chiếu cho cộng đồng khỏe mạnh không phải đơn thuốc cá nhân; người mắc bệnh hoặc đang điều trị cần theo hướng dẫn riêng. [S1]
Tổng lượng nước gồm những gì?
Khi đọc một mức khuyến nghị về nước, cần xem tài liệu đang nói đến nước uống riêng hay tổng lượng nước. Theo EFSA, giá trị tham chiếu về tổng nước bao gồm nước uống, mọi loại đồ uống và độ ẩm tự nhiên trong thức ăn. Canh, rau quả và các món nhiều nước cũng góp phần vào lượng nước ăn vào; tuy vậy, đóng góp này thay đổi tùy khẩu phần và không thể quy đổi thành một số cốc cố định cho mọi ngày. Do đó, không nên lấy con số tổng nước rồi hiểu thành lượng nước lọc bắt buộc phải uống thêm. [S4]
Chọn đồ uống thường ngày
Nước lọc là lựa chọn thuận tiện để uống khi khát mà không đưa thêm đường tự do. Trà, cà phê không thêm đường cũng tránh được phần đường thêm vào, nhưng người dùng vẫn nên cân nhắc caffeine, thời điểm uống và độ phù hợp với bản thân. Nước ngọt, trà sữa, trà đóng chai ngọt, nước tăng lực và một số đồ uống pha sẵn có thể làm tăng lượng đường tự do; tên gọi như “nước trái cây” hay “nước bổ sung vitamin” không tự nói lên lượng đường. Hãy xem bảng thành phần, khẩu phần và lượng đường trên nhãn thay vì chỉ dựa vào hình ảnh quảng cáo. [S3]
Đường trong đồ uống được tính vào cả ngày
WHO khuyến nghị đường tự do dưới 10% tổng năng lượng hằng ngày; giảm xuống dưới 5% có thể đem lại thêm lợi ích. Đường tự do bao gồm đường được thêm vào và đường có trong mật ong, si-rô, nước ép hoặc nước cô đặc. Đây là giới hạn tổng từ mọi nguồn thực phẩm, không phải “ngân sách” dành riêng cho đồ uống. Nếu thường uống đồ uống ngọt, có thể bắt đầu bằng cách giảm tần suất hoặc chọn phiên bản không thêm đường; nên xem tổng khẩu phần thay vì kỳ vọng một sản phẩm riêng lẻ bù được chế độ ăn. [S3]
Ngày nóng và khi vận động nhiều
Mồ hôi làm tăng mất nước khi trời nóng hoặc hoạt động kéo dài, nên thói quen uống cần linh hoạt theo điều kiện thực tế. WHO lưu ý vận động viên có thể mất lượng nước rất khác nhau khi tập trong môi trường nóng và uống quá nhiều nước cũng có thể làm rối loạn cân bằng điện giải. Đây là lưu ý trong bối cảnh thể thao, không phải lý do để tự dùng viên muối hay đồ uống điện giải cho mọi hoạt động. Khi làm việc hoặc tập luyện trong nóng, hãy có nước sẵn, nghỉ ở nơi mát và làm theo hướng dẫn y tế nếu xuất hiện triệu chứng đáng lo. [S5]
Khi nào cần hỏi nhân viên y tế?
Khuyến nghị dinh dưỡng cộng đồng được xây dựng cho người khỏe mạnh. Người có bệnh tim, thận, gan, rối loạn chuyển hóa, đang dùng thuốc ảnh hưởng cân bằng dịch hoặc đã được yêu cầu hạn chế nước cần hỏi bác sĩ về lượng phù hợp; không tự áp dụng mục tiêu uống nhiều hơn. Nôn ói, tiêu chảy hoặc sốt có thể làm tình trạng dịch thay đổi và đôi khi cần cách bù nước cụ thể. Nếu khát dữ dội kéo dài, tiểu tiện thay đổi bất thường hoặc thấy mệt lả khi trời nóng, nên tìm tư vấn y tế thay vì chỉ tự điều chỉnh bằng một con số trên mạng. [S1]