Bối cảnh sử dụng truyền thống
Cây butterbur (Petasites hybridus, còn gọi là Petasites officinalis) là một thảo dược đã được dùng trong y học truyền thống hàng ngàn năm. Theo một nghiên cứu năm 2020, chiết xuất từ cây này từng được sử dụng để điều trị đau nửa đầu, viêm mũi dị ứng, đau hô hấp, đau tiêu hóa và co bóp nội tạng sinh dục. Các nhà khoa học đã chỉ ra rằng cây chứa nhiều hợp chất có hoạt chất điều trị tiềm năng, bao gồ cả các eremophilane-type sesquiterpenes (petasins) được coi là thành phần chính mang tính sinh học [1]. Tuy nhiên, sự phổ biến ngày càng tăng của cây này như một thực phẩm chức năng đòi hỏi cần có thông tin khoa học để đảm bảo an toàn sử dụng [2].
Phân biệt với bằng chứng hiện đại
Ở thời đại hiện đại, các nghiên cứu đã bắt đầu phân tích khoa học các hợp chất hoạt động trong butterbur. Một nghiên cứu năm 2023 cho thấy các eremophilane-type sesquiterpenes (petasins) là những thành phần chính có hoạt tính sinh học, nhưng các phương pháp tách chiết xuất chất chứa petasins vẫn chưa hiệu quả đủ để hỗ trợ nghiên cứu sinh học sâu hơn [1]. Ngoài ra, các hợp chất khác như sesquiterpene esters và sesquiterpene lactones cũng được tìm thấy trong cây, trong đó petasin và isopetasin là hai thành phần dược phẩm quan trọng nhất [2].
Một nghiên cứu năm 1993 đã kiểm chứng lại một số quan niệm truyền thống bằng mô hình động vật. Kết quả cho thấy chiết xuất cồn của Petasites hybridus có thể ngă ngừa tổn thương dạ dày do rượu gây ra và giảm các vết loét nhỏ trong ruột do indomethacin gây ra ở chuột [3]. Điều này đề xuất tiềm năng bảo vệ dạ dày, nhưng cần được kiểm chứng trên người.
Các lo ngại về độ an toàn
Mặc dù có một số lợi ích tiềm năng, nhưng butterbur cũng tiềm ẩn nguy cơ do chứa pyrrolizidine alkaloids (PA). Các PA có thể gây tổn thương gan và phổi, đồng thời tăng nguy cơ unG thư [2]. Do đó, chỉ những sản phẩm butterbur đã được xử lý để loại bỏ PA và được chứng nhận không chứa PA (PA-free) mới nên được cân nhắc sử dụng. Một số nghiên cứu cho thấy sản phẩm không chứa PA dường như an toàn khi dùng đường uống trong tối đa 16 tuần, nhưng vẫn có những trường hợp tổn thương gan hi rất hiếm gặp liên quan đến sản phẩm được quảng cáo là không chứa PA.
Kết luận và kiến nghị tham khảo
Hiện có rất ít nghiên cứu đánh giá tác dụng của butterbar đối với các bệnh lý ngoài đau nửa đầu và viêm mũi dị ứng, và chưa thể đưa ra kết luận về hiệu quả của nó cho các điều trị khác. Nếu bạn đang cân nhắc sử dụng butterbar hoặc bất kỳ thảo dược nào khác, hãy thảo luận với chuyên gia y tế trước khi dùng, đặc biệt nếu bạn đang dùng thuốc điều trị bệnh khác. Không nên sử dụng sản phẩm butterbar chứa PA trong thời kỳ mang thai hoặc cho con bú.