Cải xoong (Nasturtium officinale): Dược liệu nước ngọt

Cải xoong (Nasturtium officinale) là thực vật thủy sinh, bán thủy sinh thuộc họ Cải (Brassicaceae), có nguồn gốc từ châu Âu đến Trung Á. Cây có tên gọi đa dạng như xà lách xoong, tây dương thái, đậu ban thái, sống lâu năm, thân bò mọc rễ, lá kép long chim, hoa nhỏ trắng mọc thành chùm. Mùa ăn rau vào mùa đông xuân, hoa nở tháng 4-5, dùng làm thuốc hái trước khi ra hoa hoặc đang ra hoa.

Thành phần dinh dưỡng và dược lý

Cải xoong chứa 93,7% nước, 2,8% protid, 1,4% glucid, 2% cellulose, 0,8% tro, 89mg% calcium, 28mg% phosphor, 1,6mg% sắt, 1,6mg% sắt, 15-45mg% iod, 25mg% vitamin C. Rau có tác dụng tẩy độc, lợi tiểu, vị hơi đắng hắc, thường dùng nhai tươi để giữ tác dụng chống ung thư do nhiệt độ cao làm giảm hiệu quả của men myrosinase. Cải xoong được ghi nhận an toàn khi ăn với số lượng cho phép vài ngày.

Tác dụng chính đã được nghiên cứu

Theo nghiên cứu [1], cây chứa glucosinolates, isothiocyanates, polyphenols (flavonoids, phenolic acids, proanthocyanidins) mang lại tác dụng kháng miễn, chống oxy hóa, chống unc hóng, kháng viêm và bảo vệ tim mạch. Nghiên cứu [2] chỉ ra Nasturtium officinale là thảo dược truyền thống dùng cho lợi tiểu, và chiết xuất nước dùng để phòng ngừa đá thận do độc chất ethylene glycol ở chuột. Nghiên cứu [3] khẳng định chiết xuất có hoạt tính chống oxy hóa mạnh qua các xét nghiệm ferric reducing antioxidant power, 2,2'-azinobis (3-ethylbenzothiazoline-6-sulfonate), 1,1-diphenyl-2-picrylhydrazyl, hydrogen peroxide, nitric oxide radical scavenging, và ferrous ion reducing power. Nghiên cứu [4] ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn trên vi khuẩn gây bệnh nưỜi miệng, trong khi [5] áp dụng chiết xuất tạo nanoparticle ZnO điều trị tiểu đường và kháng khuẩn.

Cách dùng phổ biến

Dùng như rau sống, nhai tươi hoặc thêm vào súp, món canh để giữ tác dụng chống Unc tích lũy. Cũng dùng làm nước uống lọc hoặc ép lấy nước uống trực tiếp. Dùng tươi tốt hơn nấu chín để giữ men myrosinase.

Lưu ý

Cải xoong an toàn khi dùng vài ngày, ăn quá nhiều lâu dài có thể ảnh hưởng tới tiểu thận. Người mang thai, cho con bú, người bệnh nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng.