Muối hồng Himalaya trở thành gia vị quen thuộc trong chế độ ăn Eat Clean và lối sống lành mạnh. Nhiều người tin loại muối mỏ này chứa lượng vi chất dồi dào, thay thế hoàn toàn muối tinh chế để thanh lọc cơ thể.

Tuy nhiên, các phân tích khoa học cho thấy sự khác biệt về dinh dưỡng giữa muối hồng và muối thường không thần thánh như lời đồn. Bản chất muối hồng vẫn là natri clorua, đi kèm một số khoáng chất vi lượng và kim loại nặng tự nhiên [1].

Bối cảnh và cơn sốt muối hồng trong giới Eat Clean

Phong trào ăn uống lành mạnh thúc đẩy người tiêu dùng tìm kiếm các sản phẩm tự nhiên, chưa qua tinh chế công nghiệp. Muối hồng Himalaya khai thác từ mỏ đá muối tự nhiên được quảng bá như một nguồn bổ sung khoáng chất dồi dào. Giá bán của loại muối này trên thị trường đắt gấp nhiều lần muối biển hoặc muối i-ốt thông thường.

Người theo chế độ Eat Clean thường dùng muối hồng để ướp thịt, làm salad hoặc pha nước uống vào buổi sáng. Màu hồng bắt mắt khiến nhiều người mặc định sản phẩm này an toàn và bổ dưỡng hơn gia vị truyền thống. Dù vậy, phần lớn niềm tin này đến từ tiếp thị hơn là dữ liệu khoa học kiểm chứng.

Bản chất thực sự của hạt muối hồng

Muối hồng khai thác từ các mỏ đá muối, nổi tiếng nhất là mỏ muối Khewra [2]. Mỏ Khewra là nguồn xuất khẩu muối hồng lớn, có kết cấu muối vô định hình lẫn tinh thể, màu sắc biến đổi từ trắng sang đỏ sậm tạo nên sắc hồng đặc trưng [2].

Về mặt hóa học, thành phần chính của muối hồng vẫn là natri clorua (NaCl) tương tự muối ăn hàng ngày. Màu sắc hồng hoặc đỏ đậm của muối hình thành do sự hiện diện của các hợp chất khoáng chất vi lượng phân bố tự nhiên trong đá mỏ [1, 5].

Các mẫu muối có màu hồng đậm hơn thường chứa nồng độ khoáng chất cao hơn các mẫu màu nhạt [1]. Dù có chứa khoáng chất vi lượng, hạt muối không thể đóng vai trò như thực phẩm bổ sung dinh dưỡng chính yếu.

Nghiên cứu chỉ ra những khoáng chất nào có trong muối hồng?

Một nghiên cứu năm 2020 tại Australia tiến hành phân tích thành phần khoáng chất của các mẫu muối hồng thương mại trên thị trường [1]. Nghiên cứu chỉ ra sự biến thiên rất lớn về hàm lượng dinh dưỡng giữa các mẫu muối hồng tùy thuộc vào vùng xuất xứ và cấu trúc địa chất nơi khai thác [1].

Kết quả phân tích cho thấy muối hồng từ vùng Himalaya chứa lượng sắt, nhôm, silic, coban, bari và kali cao hơn các vùng khác [1]. Đồng thời, mẫu muối này có lượng chì thấp hơn so với muối từ Peru [1]. So với muối có nguồn gốc từ Brazil, muối hồng Himalaya cũng ghi nhận nồng độ nhôm, silic, kali, titan, magie và sắt cao hơn [1].

Một nghiên cứu khác năm 2020 về muối khoáng Himalaya xác nhận muối đá này chứa các khoáng chất như sắt, canxi và magie [3]. Dù vậy, muối hồng vẫn chứa lượng natri cao hơn khi đặt cạnh một loại đá muối khác là muối đen Himalaya [3]. Sự hiện diện của các vi chất này giải thích cho sắc thái và cấu trúc tinh thể riêng biệt của muối hồng [1, 2].

Hệ vi sinh vật tự nhiên trong đá muối hồng

Đặc tính tự nhiên của muối hồng không chỉ thể hiện qua khoáng chất mà còn qua hệ vi sinh vật bản địa tồn tại trong mỏ muối. Một nghiên cứu năm 2021 phân tích hệ vi sinh trong muối ăn cho thấy muối hồng Himalaya có hồ sơ phân loại vi sinh vật không đồng nhất [4]. Chi vi khuẩn Sulfitobacter chiếm tới 57,5% quần thể vi sinh vật trong muối hồng Himalaya, dù việc nuôi cấy tế bào sống từ chi này trong phòng thí nghiệm không thu được khuẩn lạc [4]. Độ đa dạng cổ khuẩn trong muối hồng cũng được ghi nhận là thấp hơn muối biển [4].

Tại mỏ Khewra, nghiên cứu năm 2024 khảo sát trực tiếp các bức tường muối thu nhận 19 chủng vi khuẩn gram dương, hình que, ưa mặn nhẹ sống ở nồng độ NaCl 2-4% [2]. Các chủng vi khuẩn như Bacillus licheniformis và Staphylococcus saprophyticus được phân lập từ các mẫu tường mỏ muối [2]. Toàn bộ các chủng này đều nhạy cảm với kháng sinh chloramphenicol ở nồng độ 30 microgam/ml [2].

Dữ liệu vi sinh vật này khẳng định muối hồng là sản phẩm khoáng sản tự nhiên chịu tác động từ môi trường khai thác mỏ.

Nguy cơ tiềm ẩn từ kim loại nặng và vấn đề thiếu i-ốt

Dù được quảng bá giàu vi chất, muối hồng chứa nguy cơ tiềm ẩn về các nguyên tố không mong muốn. Nghiên cứu năm 2020 cảnh báo mức độ thay đổi của các kim loại nặng độc hại trong muối hồng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe người tiêu dùng [1]. Việc khai thác từ đất đá mỏ khiến muối chứa các chất như nhôm, bari, silic [1].

Bên cạnh kim loại nặng, muối hồng tự nhiên không được tăng cường i-ốt như muối ăn thông thường. I-ốt là vi chất bắt buộc cho hoạt động bình thường của tuyến giáp. Việc cắt bỏ hoàn toàn muối i-ốt để chuyển sang dùng muối hồng 100% trong thời gian dài có thể gây nguy cơ thiếu hụt i-ốt vi lượng cho cơ thể.

Người tiêu dùng thường ngộ nhận lượng khoáng chất trong muối hồng đủ để thay thế vi chất từ rau củ, quả. Thực tế, nồng độ khoáng chất này rất nhỏ trên mỗi khẩu phần ăn hàng ngày. Để hấp thu đủ lượng canxi hay magie từ muối hồng, người dùng sẽ phải tiêu thụ lượng natri vượt xa ngưỡng an toàn, gây tổn hại nghiêm trọng cho thận và mạch máu.

Ai nên thận trọng khi sử dụng loại muối này?

Mối liên hệ giữa việc tiêu thụ nhiều natri và bệnh lý tim mạch đã được chứng minh rõ ràng [1]. Nghiên cứu chỉ ra mối quan hệ dạng chữ J giữa lượng natri nạp vào và tỷ lệ tử vong [1]. Dù cơ thể người có thể sở hữu chỉ số nhạy cảm với muối do di truyền, phần lớn dân số vẫn cần kiểm soát lượng muối tiêu thụ [1].

Có khoảng 11 đến 16 phần trăm cá nhân thuộc nhóm nhạy cảm với muối nghịch đảo, cần tiêu thụ nhiều natri hơn để ngăn ngừa huyết áp cao [1]. Một số người trong nhóm này cần tới 10 g muối mỗi ngày (tương đương 2 thìa cà phê) để đưa huyết áp về mức an toàn dưới 120/80 mm Hg theo hướng dẫn [1]. Tuy nhiên, các kim loại nặng độc hại trong muối hồng có thể gây hại cho sức khỏe ngay cả với nhóm người có độ nhạy muối nghịch đảo này [1].

Người mắc bệnh tăng huyết áp, suy tim, bệnh thận mạn tính cần đặc biệt cẩn trọng với muối hồng. Phụ nữ mang thai hoặc người gặp vấn đề tuyến giáp không nên dùng muối hồng thay thế hoàn toàn muối i-ốt tinh chế. Khi có bệnh lý nền hoặc đang uống thuốc điều trị tim mạch, người bệnh bắt buộc phải hỏi ý kiến bác sĩ điều trị trước khi thay đổi loại muối ăn.

Cách áp dụng muối hồng an toàn trong đời sống

Người tiêu dùng nên xem muối hồng đơn thuần là một gia vị tạo độ mặn và tăng tính thẩm mỹ cho món ăn. Không xem muối mỏ này là nguồn bổ sung dinh dưỡng vi lượng hay thuốc thải độc cơ thể.

Khi chế biến món ăn hằng ngày, hãy dùng xen kẽ muối hồng và muối i-ốt để đảm bảo nhu cầu i-ốt của tuyến giáp. Tổng lượng muối từ mọi nguồn nạp vào không nên vượt quá khuyến nghị chung dành cho người trưởng thành. Cần bảo quản hạt muối trong hũ thủy tinh kín để tránh ẩm mốc và bụi bẩn.

Muối hồng Himalaya không mang công dụng thần kỳ như trào lưu Eat Clean lan truyền. Sản phẩm này cung cấp natri clorua đi kèm vi lượng khoáng tự nhiên nhưng cũng tiềm ẩn kim loại nặng và thiếu i-ốt [1]. Lựa chọn gia vị cân bằng kết hợp chế độ ăn đa dạng thực phẩm tươi sống mới là nền tảng bảo vệ sức khỏe lâu dài.