Sức Khỏe Dinh Dưỡng
Cây cối xay

Ảnh: Raja Sekhar Chimirala — đã đổi kích thước và chuyển WebP (CC-BY 4.0)

Thảo dược

Cây cối xay

Abutilon indicum
Tên gọi khác: Cối xay, Kim hoa thảo, Phao tôn (Tày), Quýnh ma, Giàng xay, Co tó ép (Thái)
Tên tiếng Anh: India Abutilon, Abutilon, Indian Abutilon, Indian Lantern Flower

Cây cối xay (Abutilon indicum) là thảo dược thường mọc hoang khắp Việt Nam. Tên gọi khác: kim hoa thảo, ma mãnh thảo, quỳnh ma. Cây thấp 1–1.5m, toàn thân có lông mềm. Lá hình tim, mép lượn sóng, hoa vàng đơn ở kẽ lá. Dược liệu dùng thân, cành, lá, hoa, quả. Theo nguồn tham khảo, cây có tác dụng hạ sốt, giảm đau đầu, tiêu sốt, bí tiểu, phù thũng, chữa sỏi thận, tiểu buối. Tuy nhiên, các nguồn chưa nêu liệu trình dùng cụ thể, cũng như công dụng chữa trị rõ rệt. Cần nghiên cứu khoa học hơn để khẳng định hiệu quả điều trị.

  1. Tác dụng bất ngờ của cây cối xay đối với sức khoẻ — VOV Sức Khỏe, 2023
  2. Cây cối xay: Công dụng trị bệnh của loại cây quen thuộc — YouMed - Y học cổ truyền, 2020

Cách sử dụng trong đời sống

  • Cối xay là vị thuốc được sử dụng theo kinh nghiệm nhân dân, chữa cảm sốt, đau đầu, bí tiểu tiện, phù thũng sau khi đẻ, kiết lỵ, mắt có màng mộng, tai điếc. Lá giã nát đạp ngoài chữa mụn nhọt. Ngoài ra, lá cối xay phơi khô sắc uống với nhân trần và vọng cách dùng chữa chứng vàng da hậu sản. Liều dùng mỗi ngày 5 -10g dược liệu khô hoặc 10 – 40g dược liệu tươi. Dựa trên cơ sở phát hiện chống viêm của cối xay. Viện quân y 103 quân khu 5 đã dùng cối xay phối hợp với các vị thuốc khác trong đơn chè khớp như sau: lá và thân cây cối xay 3g, trinh nữ 10g, rau muống biển 3g, lá lạc tiên 3g, rễ có xướng 3g, lá vòi voi 3g, lá lốt 3g. Hãm uống như hè trong ngày. Đã điều trị có kết quả tốt cho nhiều người bệnh đau viêm khớp có sốt 38 – 39oC với số ngày nằm viện trung bình là 40,8 ngày. Bài thuốc có cối xay: Đau tai, tật điếc: Rễ cối xay 60g hoặc 20 – 30g quả, nấu với thịt lợn mà ăn. Đối với tật điếc, dùng rễ cối xay, mộc hương, vọng giang nam, mỗi vị 60g, nấu với đuôi lợn mà ăn. Sau khi đẻ phù thũng: Lá cối xay 30g, ích mẫu 20g sắc uống. Kiết lỵ hay mắt có màng mộng: Quả cối xay, hoa mào gà mỗi vị 30g, sắc uống. Trị chứng dị ứng phong mày đay: Toàn cây cối xay khô 40g, thịt heo nạc vừa đủ, hầm lấy nước uống, thịt ăn. Trị trĩ sang: Rễ cối xay 200g, sắc đặc, uống 1 chén thuốc (bằng chén trà), còn lại thừa lúc nóng xông hậu môn, khi nước còn ấm thì dùng rửa, ngày xông rửa 5-6 lần. Trị tổn thương do đánh ngã, hoặc người thể hư thiếu sức: Rễ cối xay khô 2 lượng (80g), giò heo 1 cái, rượu ngon…

Bài viết về Cây cối xay (31)

Xem tất cả →