

Ảnh: Uwe Thobae — đã đổi kích thước và chuyển WebP (CC-BY-SA 3.0)
Xuyên tâm liên
Xuyên tâm liên (Andrographis paniculata) là cây thảo dược thuộc họ Acanthaceae, có tên gọi khoa học là Andrographis paniculata. Cây này được trồng rộng rãi ở khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là miền Nam Trung Quốc, và đã được dùng trong y học cổ truyền từ lâu đời. Theo các nguồn tham khảo, Xuyên tâm liên có tính thanh nhiệt, giải độc, chống viêm và kháng sinh, thường được dùng để điều trị các bệnh do nhiễm trùng hoặc viêm gan. Thành phần chính của cây này là andrographolide, một dược chất có hoạt chất sinh học được các nhà nghiên cứu quan tâm. Một số nghiên cứu trên thí nghiệm động vật (chuột) cho thấy chiết xuất Xuyên tâm liên có thể ảnh hưởng đến hoạt tính một số enzyme hệ thống cytochrome P450, tuy nhiên tác động này chưa được chứng minh rõ ràng ở con người. Trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19, Xuyên tâm liên từng được đề xuất như một thảo dược hỗ trợ, nhưng hiệu quả cụ thể còn thiếu bằng chứng khoa học lâm sàng.
Cách sử dụng trong đời sống
- Xuyên tâm liên được dùng trị lỵ cấp tính, viêm dạ dày, viêm ruột, cảm mạo, phát sốt, viêm họng, viêm amiđan, viêm phổi, rắn độc cắn. Ngày dùng 10 – 15g lá dưới dạng thuốc sắc uống. Nếu tán bột, mỗi lần uống 2 – 4 g, ngày 2-3 lần. Để chữa viêm miệng, viêm họng, dùng vài lá nhai ngậm. Dùng ngoài, lá xuyên tâm liên một nắm giã với rượu xoa đắp phối hợp với uống thang thuốc có xuyên tâm liên, kim ngân hoa, sài đất, chữa lở ngứa rôm sảy, sưng tấy, nhiễm trùng ngoài da, vết thương, rắn cắn. Trong y học Trung Quốc, xuyên tâm liên được dùng điều tri cảm cúm với sốt, viêm họng, viêm thanh quản, loét miệng, loét lưỡi; ho cấp tính hoặc mạn tính, viêm ruột kết, ỉa chảy, lỵ, nhiễm khuẩn đường tiết niệu với tiểu tiện khó và đau; mụn nhọt, lở loét, rắn độc cắn. Ngày 6 – 9g. Dùng ngoài với lượng thích hợp. Rễ và lá xuyên tâm liên được dùng phổ biến trong y học cổ truyền Ấn Độ, và nhiều vùng ở Đông Nam Á, Trung Mỹ và vùng Caribê; thường được dùng làm thuốc trị rắn và sâu bọ cắn. Nước hãm hoặc nhựa từ lá vò nát được dùng trị sốt, ban da ngứa và làm thuốc bổ. Nước sắc lá hoặc rễ được dùng trị đau dạ dày, lỵ, bệnh sốt do Rickettsia, bệnh tả, cúm, viêm phế quản, làm thuốc tẩy giun và lợi tiểu. Còn được dùng làm thuốc đắp chữa sưng chân, bệnh bạch biến và trĩ. Viên hoàn hoặc thuốc hãm được dùng điều trị rối loạn kinh nguyệt, khó tiêu, tăng huyết áp, thấp khớp, bệnh lậu, vô kinh, bệnh gan và vàng da. Ở Ấn Độ, để chữa ho gà, cho trẻ uống mỗi lần một thìa cà phê bột nhão bào chế từ rễ xuyên tâm liên…
Bài viết về Xuyên tâm liên (42)
Xem tất cả →

Liều dùng andrographolide chuẩn: Uống bao nhiêu là an toàn?

Xuyên tâm liên ngừa COVID-19: Sự thật hay hiểu lầm?

Đau dạ dày có nên uống xuyên tâm liên dạng sắc?

4 nhóm người không nên tự ý uống xuyên tâm liên

Xuyên tâm liên trị cảm cúm: Bằng chứng lâm sàng nói gì?

Dùng xuyên tâm liên dài ngày: Gan và thận chịu ảnh hưởng ra sao?
