Tác dụng phụ và lưu ý khi sử dụng chà là (Phoenix dactylifera)
Chà là (Phoenix dactylifera) là loài cây thuộc họ Arecaceae, có 14 loài trong genus Phoenix lan truyền từ Đảo Verde đến Đông Nam Á. Đây là loài trồng quan trọng vì trái cây chứa hạt có tên gọi chính xác là chà là, được dùng làm thực phẩm và trong y học cổ truyền. Tuy nhiên, do thiếu đặc điểm hình thái rõ rệt và lai hóa giữa các loài, việc phân biệt các loài Phoenix khó khăn. Nghiên cứu đã đề xuất sử dụng đánh dấu ADN như khu vực psbZ-trnfM trong chloroplast để giúp xác định chính xác hơn. Mặt khác, nghiên cứu về gen mitochondriên của P. dactylifera var. Khanezi cho thấy gen này gần liên quan với var. Khalas. Ở một số nghiên cứu khác, hạt chà là được dùng để nghiên cứu tác động lên gan, tuyến tiền liệt, nhưng công dụng cụ thể cần thêm nghiên cứu. Ở Mỹ, chà là cng được trồng rộng rãi nhưng chịu ảnh hưởng bởi bệnh hại như cháy đen do Neodeightonia phoenicum.
Tác dụng phụ tiềm ẩn liên quan đến chất chứa trong chà là
Các thành phần hóa học trong chà là có thể can thiệp vào hoạt động của các enzyme chuyển hóa thuốc. Nghiên cứu cho thấy, ở chuột, việc tiêu thụ chiết xuất chà là ethanol có thể thay đổi mức độ mRNA của các enzyme chuyển hóa thuốc như cyp3a11, cyp2c29, cyp2d9 và ugt2b1 trong gan [1]. Điều này đồng nghĩa với việc chà là có thể làm thay đổi cách cơ thể chuyển hóa và loại bỏ một số loại thuốc, dẫn đến nguy cơ giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng độc tính của thuốc nếu dùng đồng thời [1]. Người dùng thuốc bảo chỉ đặc biệt nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng chà là để tránh tương tác thuốc.
Tác dụng đối với hệ nội tiết và một số lưu ý đặc biệt
Một số nghiên cứu trên động vật chỉ ra rằng chiết xuất chà là có thể ảnh hưởng đến các chỉ số nội tiết. Nghiên cứu trên chuột cho thấy chà là có thể làm tăng mức độ estrogen, testosterone, RBCs, Hb, PCV, reticulocytes và platelets [2]. Tuy nhiên, ở người, chưa có đủ bằng chứng để kết luận về tác dụng này, và việc dùng chà là để điều chỉnh nội tiết tố nên được thực hiện dưới sự giám sát chuyên môn [2]. Ngoài ra, một số nghiên cứu nhỏ cho thấy chiết xuất từ lá chà là có thể ảnh hưởng đến hoạt động của các thụ thể nội tiết tố như luteinizing hormone receptor trong túi giác mạc ở chuột [3], nhưng cơ chế và mức độ ảnh hưởng ở con người cần được nghiên cứu thêm [3].
Lưu ý khi dùng chà là cho người có bệnh nền
Hiện chưa có bằng chứng đủ để khuyến nghị dùng chà là như một phương thuốc điều trị bệnh. Một số nghiên cứu nhỏ cho thấy hạt chà là có thể ảnh hưởng đến gan và tuyến tiền liệt, nhưng công dụng cụ thể cần thêm nghiên cứu. Vì vậy, người có bệnh gan, tuyến tiền liệt, hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng đến gan nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng chà là. Ngoài ra, do thiếu hẹp số liệu lâm sàng về liều dùng an toàn và tương tác thuốc ở người, không nên tự ý dùng chà là dưỡng lượng cao trong thời gian dài. Khi có thắc mắc về bệnh lý cụ thể, hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dược.