Những tuần cuối trước ngày dự sinh luôn mang lại cảm giác hồi hộp xen lẫn lo âu cho các mẹ bầu. Nỗi sợ chuyển dạ kéo dài, đau đớn mất sức hay phải can thiệp giục sinh khiến nhiều chị em rỉ tai nhau các mẹo tự nhiên, trong đó ăn quả chà là là kinh nghiệm được chia sẻ rầm rộ nhất trên các diễn đàn làm mẹ.

Câu trả lời từ các bằng chứng khoa học hiện tại là: Có. Việc tiêu thụ quả chà là vào những tuần cuối thai kỳ thực sự mang lại nhiều tác động tích cực đến quá trình lâm bồn. Các thử nghiệm lâm sàng ghi nhận thực phẩm này giúp cổ tử cung mở thuận lợi hơn, rút ngắn thời gian đau đẻ và làm giảm nhu cầu can thiệp thuốc tăng co bóp tử cung.

Cơ chế tác động tự nhiên tới cổ tử cung và cơn co chuyển dạ

Quả chà là chứa nhiều thành phần dinh dưỡng tác động trực tiếp và gián tiếp lên hệ cơ quan sinh sản của thai phụ [1], [2]. Các nhà khoa học phát hiện các acid béo bão hòa và chưa bão hòa trong quả chà là có khả năng kích thích cơ thể sản sinh prostaglandin [1]. Đây là hormone giữ vai trò thiết yếu giúp làm mềm, xóa mỏng và kích thích mở cổ tử cung trước khi sinh [1].

Bên cạnh đó, các hoạt chất trong chà là còn có khả năng làm tăng độ nhạy và củng cố tác dụng của oxytocin nội sinh – loại hormone chịu trách nhiệm tạo ra các cơn co bóp tử cung nhịp nhàng để đẩy thai nhi ra ngoài [1]. Chà là cũng chứa nguồn vi chất phong phú gồm acid folic, vitamin K, sắt, kali và magie [1]. Nhờ vậy, tử cung co bóp hiệu quả hơn mà không gây kiệt sức sớm cho sản phụ trong suốt quá trình rặn đẻ kéo dài.

Bằng chứng lâm sàng từ các thử nghiệm trên thai phụ

Các nghiên cứu thực nghiệm đã theo dõi và ghi nhận số liệu cụ thể về thời gian chuyển dạ của các thai phụ có dùng chà là vào tháng cuối.

Một nghiên cứu công bố năm 2025 theo dõi 120 thai phụ sinh nở trong năm 2020, chia đều thành hai nhóm: 60 phụ nữ ăn 6 quả chà là mỗi ngày trong 4 tuần cuối thai kỳ và 60 người không ăn [1]. Kết quả cho thấy nhóm ăn chà là có giai đoạn tiềm thời ngắn hơn rõ rệt và cổ tử cung đạt mức mở tối đa 10 cm nhanh hơn [1]. Nhóm ăn chà là sinh nhanh hơn nhóm đối chứng tới 8,5 giờ, trong khi nhóm không ăn kéo dài cơn chuyển dạ trung bình tới 15 giờ [1]. Đồng thời, 60% phụ nữ nhóm can thiệp sinh thường tự nhiên thành công và chỉ có 40% phải dùng đến oxytocin hỗ trợ do tác dụng tăng cường co bóp tự nhiên của chà là [1].

Trước đó, một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên công bố năm 2017 thực hiện trên 182 sản phụ sinh con so trong độ tuổi 18–35 [3]. Nghiên cứu so sánh 91 thai phụ ăn 70–76 g chà là mỗi ngày bắt đầu từ tuần thai thứ 37 với 91 thai phụ không dùng [3]. Kết quả cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về thời gian của pha hoạt động (P = 0,0001), giai đoạn 2 chuyển dạ (P = 0,0001) và giai đoạn 3 chuyển dạ (P = 0,004) [3]. Trường hợp chuyển dạ tự nhiên, thời gian giai đoạn 2 và giai đoạn 3 của nhóm ăn chà là đều thấp hơn hẳn [3]. Nhu cầu dùng oxytocin kích thích chuyển dạ ở nhóm này cũng giảm rõ rệt so với nhóm chứng (P < 0,001) [3].

Cũng trong năm 2017, một thử nghiệm ngẫu nhiên trên 154 sản phụ mang thai đơn không biến chứng phân vào nhóm dùng chà là (77 người) và nhóm đối chứng (77 người) [4]. Nhóm thai phụ ăn chà là vào cuối thai kỳ giảm đáng kể nhu cầu can thiệp hỗ trợ tăng co bóp bằng thuốc [4]. Dù vậy, nghiên cứu này chỉ ra việc ăn chà là không đẩy nhanh thời điểm bắt đầu chuyển dạ tự nhiên mà chỉ tác động tích cực đến tiến trình sinh sau khi cơn đau bắt đầu [4].

Bức tranh tổng hợp từ các phân tích gộp quốc tế

Để có cái nhìn toàn diện hơn, các nhà khoa học đã tiến hành đánh giá tổng hợp dữ liệu từ nhiều nghiên cứu độc lập.

Bản tổng quan hệ thống và phân tích gộp công bố năm 2019 rà soát các thử nghiệm lâm sàng, chọn lọc 11 nghiên cứu định tính và 8 nghiên cứu đưa vào phân tích số liệu [5]. Phân tích gộp khẳng định ăn chà là giúp giảm thời gian mang thai (kích thước hiệu ứng gộp: -0,30, KTC 95%: -0,45 đến -0,15, P < 0,001) [5]. Thai phụ ăn chà là có độ mở cổ tử cung khi nhập viện lớn hơn rõ rệt (kích thước hiệu ứng gộp: 0,94, KTC 95%: 0,88 đến 1,00, P < 0,001) và thời gian giai đoạn 1 của chuyển dạ được rút ngắn đáng kể (kích thước hiệu ứng gộp: -50,09, KTC 95%: -72,25 đến -27,93, P < 0,001) [5]. Ở mô hình hiệu ứng cố định, thời gian giai đoạn 2 cũng giảm đáng kể (P < 0,001), dù sự khác biệt này chưa đạt mức ý nghĩa trong mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên (P = 0,193) [5].

Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp khác năm 2020 cũng đánh giá các thử nghiệm trên thai phụ từ 36 đến 42 tuần [6]. Tổng quan chỉ ra chà là là yếu tố tiềm năng thúc đẩy tỷ lệ sinh ngả âm đạo và giảm bớt tần suất mổ lấy thai cùng các biến chứng phẫu thuật [6]. Bài tổng quan năm 2021 về tiềm năng trị liệu của cây chà là cũng nhắc lại lợi ích của loại quả này với phụ nữ: củng cố thai kỳ, giảm nhu cầu giục sinh và ngăn ngừa xuất huyết sau sinh [2].

Lợi ích thực tế và giới hạn của các bằng chứng

Dù mang lại nhiều kết quả khả quan, người đọc cần hiểu đúng ranh giới của các bằng chứng khoa học.

Lợi ích thực tế lớn nhất của chà là là hỗ trợ cơ thể chuẩn bị tốt hơn cho cuộc sinh: cổ tử cung mở mềm mại hơn khi vào viện và tử cung co bóp hiệu quả, giúp mẹ bầu đỡ mất sức [1], [5]. Tuy nhiên, các nghiên cứu cũng chỉ ra chà là không kích hoạt cơn chuyển dạ đến sớm hơn ngày dự sinh mà chỉ tối ưu hóa tiến trình lâm bồn một khi các cơn co đã khởi phát tự nhiên [4]. Ngoài ra, dữ liệu về việc rút ngắn giai đoạn rặn (giai đoạn 2) vẫn còn những kết quả chưa đồng nhất giữa các mô hình phân tích [5]. Chà là là liệu pháp hỗ trợ dinh dưỡng tự nhiên, không thể thay thế kỹ thuật y khoa chuyên biệt khi xuất hiện các biến cố sản khoa bất thường.

Những hiểu lầm thường gặp của mẹ bầu

Rất nhiều người lầm tưởng ăn thật nhiều chà là sẽ gây chuyển dạ ngay lập tức, dẫn đến tâm lý nôn nóng ăn từ quá sớm hoặc ăn dồn dập vượt mức cần thiết. Trên thực tế, nghiên cứu xác nhận chà là không làm chuyển dạ xuất hiện sớm hơn [4].

Một hiểu lầm phổ biến khác là ăn chà là đảm bảo chắc chắn 100% sẽ sinh thường không cần mổ. Mặc dù các phân tích cho thấy loại quả này giúp tăng cơ hội sinh ngả âm đạo và giảm tỷ lệ mổ bắt con [6], quá trình sinh nở còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như khung chậu người mẹ, ngôi thai và sức khỏe tim thai.

Nhiều người cũng nghĩ chà là tươi hay khô đều hoàn toàn vô hại nên ăn càng nhiều càng tốt. Trái chà là chứa lượng đường tự nhiên rất đậm đặc [1]. Nếu ăn mất kiểm soát, lượng đường nạp vào có thể gây ảnh hưởng xấu tới đường huyết của mẹ bầu vào giai đoạn cuối thai kỳ.

Ai nên thận trọng khi sử dụng?

Phụ nữ mang thai mắc đái tháo đường thai kỳ hoặc có tiền sử rối loạn dung nạp glucose cần đặc biệt thận trọng. Quả chà là chứa hàm lượng đường tự nhiên rất cao [1], có thể làm đường huyết tăng vọt khó kiểm soát.

Những thai phụ có các bệnh lý nền phức tạp, thai kỳ nguy cơ cao hoặc đang phải dùng các phác đồ điều trị nội khoa chuyên biệt cần tham khảo ý kiến bác sĩ sản khoa trước khi quyết định bổ sung chà là thường xuyên vào bữa ăn hàng ngày.

Hướng dẫn áp dụng thực tế an toàn cho thai phụ

Để đạt được hiệu quả hỗ trợ sinh nở tốt nhất dựa trên các phác đồ nghiên cứu, thai phụ khỏe mạnh có thể áp dụng theo các hướng dẫn sau:

  • Thời điểm bắt đầu: Nên bắt đầu dùng từ tuần thai thứ 36 hoặc 37 của thai kỳ (tức khoảng 4 tuần cuối trước ngày dự sinh) [1], [6], [3].
  • Liều lượng dùng hàng ngày: Các nghiên cứu ghi nhận mức tiêu thụ hiệu quả là ăn 6 quả chà là mỗi ngày [1] hoặc khoảng 70–76 g chà là mỗi ngày [3].
  • Cách sử dụng: Có thể ăn trực tiếp như một món ăn vặt nhẹ trong ngày, chia đều giữa các bữa phụ để tránh làm đường huyết tăng nhanh đột ngột. Chị em cũng có thể cắt nhỏ trộn cùng sữa chua không đường hoặc xay cùng sinh tố để dễ ăn hơn.

Nhìn chung, quả chà là là món ăn tự nhiên giàu dinh dưỡng và đem lại lợi ích rõ rệt trong việc làm mềm cổ tử cung, rút ngắn thời gian đau đẻ và hạn chế can thiệp thuốc co bóp cho phụ nữ cuối thai kỳ [1], [5], [3]. Mẹ bầu nên duy trì lượng dùng điều độ theo đúng khuyến cáo và chủ động trao đổi với bác sĩ theo dõi thai sản để đảm bảo an toàn trọn vẹn cho cả mẹ và bé.