Câu trả lời ngắn

Maca đã được khảo sát như một khả năng hỗ trợ rối loạn chức năng tình dục liên quan thuốc chống trầm cảm, nhưng dữ liệu hiện còn sơ bộ. Hai thử nghiệm có quy mô nhỏ và cách thiết kế khác nhau; chúng không đủ để khẳng định maca là phương pháp điều trị chuẩn. Quan trọng nhất: không tự giảm liều hoặc ngừng SSRI/SNRI vì lo ngại tác dụng phụ tình dục [1][2][3].

Các thử nghiệm maca đã khảo sát

Một nghiên cứu thăm dò mù đôi năm 2008 so sánh hai mức maca ở 20 bệnh nhân ngoại trú đã lui trầm cảm nhưng còn rối loạn tình dục do SSRI. Mười người hoàn tất; 16 người có ít nhất một lần đánh giá sau ban đầu được đưa vào phân tích theo ý định điều trị. Một số chỉ số ở nhóm liều cao cải thiện, nhưng thiết kế không có nhóm giả dược và số người phân tích rất ít [1].

Một thử nghiệm năm 2015 tuyển 45 phụ nữ có triệu chứng tình dục liên quan SSRI/SNRI và trầm cảm đã thuyên giảm; 42 người đủ điều kiện cho phân tích biến đổi. Nghiên cứu kéo dài 12 tuần và khảo sát maca 3 g/ngày so với giả dược. Tác giả ghi nhận một số tỷ lệ thuyên giảm cao hơn ở nhóm maca, đặc biệt trong phân tích theo tình trạng mãn kinh, nhưng đây vẫn là nghiên cứu nhỏ và không chứng minh kết quả áp dụng cho mọi thuốc hoặc mọi người [2].

Một tổng quan hệ thống năm 2022 về nutraceuticals trong rối loạn tình dục do thuốc chống trầm cảm tìm được 10 bài khảo sát sáu sản phẩm bổ sung. Các can thiệp, quần thể và kết cục không đồng nhất; số lượng nghiên cứu hạn chế khiến không thể đưa ra khuyến nghị dùng maca đại trà [3].

Vì sao không nên tự ngừng thuốc?

Rối loạn tình dục có thể liên quan đến thuốc, nhưng trầm cảm và các yếu tố sức khỏe khác cũng có thể ảnh hưởng ham muốn, kích thích hoặc cực khoái. Việc tự dừng đột ngột có thể làm bệnh tái phát hoặc gây triệu chứng ngừng thuốc. Bác sĩ kê đơn có thể đánh giá thời điểm xuất hiện, mức độ khó chịu, tình trạng tâm thần và những lựa chọn điều chỉnh thuốc phù hợp; quyết định cần do người bệnh và bác sĩ cùng trao đổi [4].

Không có dữ liệu từ các thử nghiệm nhỏ này để khẳng định maca không tương tác với mọi thuốc hoặc phù hợp với tất cả bệnh nhân. Hãy báo cho bác sĩ và dược sĩ về sản phẩm, thành phần, liều và thời gian dự định sử dụng. “Thảo dược” không đồng nghĩa với không có tác dụng sinh học hoặc không có rủi ro.

Khi nào nên liên hệ bác sĩ?

Nếu triệu chứng bắt đầu sau khi đổi thuốc, gây ảnh hưởng đáng kể hoặc đi cùng tâm trạng xấu đi, hãy liên hệ người kê đơn. Nếu xuất hiện ý nghĩ tự làm hại bản thân hoặc tình trạng tâm thần khẩn cấp, cần tìm trợ giúp y tế ngay. Không cần chờ tái khám định kỳ nếu tác dụng phụ làm bạn muốn tự bỏ thuốc.

Điều chưa biết

Cần thử nghiệm lớn hơn, có nhóm đối chứng, theo dõi đầy đủ và đánh giá tương tác để xác định maca có lợi ích lâm sàng nào không. Dữ liệu hiện có chưa xác định được liều, thời gian dùng hoặc nhóm người có thể hưởng lợi [1][2][3].