Trả lời ngắn: Chưa có bằng chứng nhất quán rằng PCOS tự nó làm mức chuyển hóa cơ bản của mọi người giảm mạnh. Một số nghiên cứu riêng lẻ báo cáo mức tiêu hao khi nghỉ thấp hơn sau khi hiệu chỉnh khối nạc; nghiên cứu khác không thấy khác biệt đáng kể. Một tổng quan và phân tích gộp mới hơn, hiện vẫn là bản tiền xuất bản chưa bình duyệt, ước tính mức tiêu hao năng lượng khi nghỉ giữa hai nhóm chênh khoảng 30 kcal mỗi ngày, với khoảng bất định bao gồm cả không khác biệt [1]. PCOS vẫn có thể ảnh hưởng cân nặng qua nhiều con đường chuyển hóa, nhưng không nên quy khó giảm cân cho một “chuyển hóa hỏng” hay tự cắt năng lượng quá mức.

BMR, RMR và REE khác nhau thế nào?

BMR (basal metabolic rate) là năng lượng cơ thể tiêu hao trong những điều kiện đo rất nghiêm ngặt khi nghỉ. RMR hoặc REE (mức chuyển hóa/tiêu hao năng lượng khi nghỉ) thường được đo trong điều kiện thực tế hơn, nhưng cách đo, thiết bị, thời gian nhịn ăn và cách hiệu chỉnh có thể khác giữa các nghiên cứu. Vì vậy, các con số không phải lúc nào cũng so sánh trực tiếp được.

Mức tiêu hao khi nghỉ cũng chỉ là một phần của tổng nhu cầu năng lượng mỗi ngày. Tổng năng lượng còn phụ thuộc vận động, công việc, tập luyện, quá trình tiêu hóa thức ăn và các hoạt động thường ngày. Một kết quả BMR đơn lẻ không giải thích đầy đủ cân nặng, cũng không phải phép đo trực tiếp về “tốc độ giảm cân”.

Nghiên cứu mới nhất nói gì về PCOS và mức tiêu hao lúc nghỉ?

Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp đăng trên medRxiv đã tổng hợp 13 nghiên cứu về REE ở phụ nữ có và không có PCOS. Ước tính trung bình giữa nhóm PCOS và nhóm đối chứng chênh 30 kcal/ngày; khoảng bất định 95% từ −47 đến 113 kcal/ngày. Nhóm tác giả kết luận khác biệt trung bình nhỏ và không có ý nghĩa sinh lý rõ ràng [1].

Đây là bản tiền xuất bản, chưa qua bình duyệt độc lập tại thời điểm biên soạn, nên cần xem như bằng chứng sơ bộ thay vì kết luận cuối cùng. Mô hình có sử dụng thông tin tiên nghiệm và dữ liệu các nghiên cứu dùng phương pháp đo, mẫu người và cách báo cáo khác nhau. Bản thảo cũng nêu một số tác giả có hoạt động chuyên môn hoặc thương mại trong lĩnh vực dinh dưỡng và thể hình; điều này không tự làm kết quả sai, nhưng càng khiến việc đọc phương pháp và chờ bình duyệt trở nên cần thiết [1].

Kết quả gộp trên không có nghĩa mọi cá nhân đều có cùng mức tiêu hao. Nó cho thấy hiện chưa có bằng chứng tốt để mặc định rằng toàn bộ phụ nữ PCOS đốt ít hơn một lượng cố định mỗi ngày hoặc cần một mức calo thấp hơn người khác.

Vì sao các nghiên cứu riêng lẻ cho kết quả khác nhau?

Trong nghiên cứu năm 2024 tại Verona, nhóm nghiên cứu đo REE bằng nhiệt lượng gián tiếp ở 266 phụ nữ PCOS và 51 người đối chứng. REE tuyệt đối nhìn chung tương tự, nhưng REE tính trên mỗi kg khối không mỡ thấp hơn ở nhóm PCOS (31,8 so với 35,4 kcal/kg khối không mỡ/ngày). Khác biệt tương đối này xuất hiện ở nhiều nhóm BMI và kiểu hình PCOS [2].

Đây là quan sát cắt ngang nên không chứng minh PCOS gây giảm REE hay mức REE thấp dẫn đến tăng cân. Cách chia cho khối không mỡ cũng trả lời câu hỏi khác với so sánh tổng số kcal cơ thể tiêu hao lúc nghỉ. Không nên chuyển một khác biệt trung bình giữa nhóm thành lời giải thích chắc chắn cho trải nghiệm cân nặng của từng người.

Một nghiên cứu năm 2015 trên 128 phụ nữ PCOS và 72 người đối chứng dùng thiết bị phân tích trở kháng điện sinh học ước tính BMR. Sau khi hiệu chỉnh tuổi và BMI, khác biệt không có ý nghĩa thống kê [3]. Nghiên cứu nhỏ hơn năm 2009 ở 91 phụ nữ PCOS và 48 người đối chứng báo cáo BMR thấp hơn sau hiệu chỉnh, đặc biệt ở nhóm có kháng insulin [4]. Hai nghiên cứu dùng mẫu, cách đo và tiêu chuẩn tuyển chọn khác nhau; vì thế không thể lấy một kết quả riêng làm kết luận áp dụng chung.

Một nghiên cứu đoàn hệ khác với 109 phụ nữ PCOS và 31 người đối chứng cũng không thấy RMR trung vị khác biệt đáng kể, kể cả sau hiệu chỉnh BMI và phân bố mỡ. Tác giả lưu ý kết quả trong một phân nhóm có vòng eo cao có thể khác, nhưng cần nghiên cứu thêm [5]. Đây là ví dụ vì sao thành phần cơ thể và mỡ vùng bụng cần được xem xét, thay vì chỉ nhìn nhãn chẩn đoán PCOS.

Khối nạc, kháng insulin và kiểu hình có thể ảnh hưởng phép đo

Khối nạc là một yếu tố liên quan mạnh đến mức tiêu hao lúc nghỉ. Khi nghiên cứu hiệu chỉnh theo khối không mỡ, câu hỏi thay đổi từ “cơ thể tiêu hao tổng cộng bao nhiêu” thành “mức tiêu hao so với lượng khối không mỡ là bao nhiêu”. Hai phép so sánh có thể dẫn đến cách diễn giải khác nhau.

Kháng insulin, tăng androgen, giấc ngủ, vận động, thuốc, tình trạng tuyến giáp, chu kỳ kinh nguyệt và các bệnh đi kèm cũng có thể liên quan đến cân nặng hoặc năng lượng tiêu hao. Chúng không đồng nghĩa một hormone duy nhất làm chậm chuyển hóa. Chẩn đoán và điều trị những vấn đề này cần dựa trên triệu chứng, thăm khám và xét nghiệm phù hợp.

PCOS có khiến việc giảm cân khó hơn không?

Một số người có PCOS thấy việc quản lý cân nặng khó khăn; trải nghiệm đó không nên bị phủ nhận hay quy thành thiếu ý chí. Cảm giác đó có thể liên quan nhiều yếu tố cùng lúc, chẳng hạn thèm ăn, giấc ngủ, sức khỏe tâm thần, thuốc, đề kháng insulin, khả năng duy trì vận động, môi trường thực phẩm hoặc thay đổi cân nặng theo thời gian. Các nghiên cứu BMR/REE không tự xác định yếu tố nào là nguyên nhân của một cá nhân.

Trong một nghiên cứu nhỏ dùng nước đánh dấu kép để ước tính tổng tiêu hao năng lượng trong 14 ngày ở 28 phụ nữ PCOS ổn định cân nặng, một số công thức dự đoán thông dụng cho kết quả trong khoảng 4–6% so với phép đo nghiên cứu. Độ chính xác cá nhân vẫn phụ thuộc nhiều vào hoạt động thể lực; nhóm tác giả lưu ý cần xác thực thêm phương trình mới của họ [6]. Nghiên cứu này không phải công cụ tự tính calo hay bằng chứng rằng mọi người có PCOS nên áp dụng một mục tiêu ăn uống giống nhau.

Nên làm gì thay vì tự giảm calo thật thấp?

Nếu cân nặng hoặc các chỉ số chuyển hóa là mối quan tâm, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về mục tiêu phù hợp, thuốc đang dùng, giấc ngủ, hoạt động thể lực và các bệnh đi kèm. Không cần bắt đầu bằng việc cho rằng BMR của mình thấp hơn một con số cụ thể. Các phương trình chỉ đưa ra ước tính; theo dõi xu hướng trong thời gian đủ dài thường hữu ích hơn phản ứng với sai số từng ngày.

Tránh chế độ ăn cực ít năng lượng hoặc loại bỏ cả nhóm thực phẩm chỉ vì cho rằng PCOS làm “chậm chuyển hóa”. Có thể ưu tiên khẩu phần đa dạng, nguồn protein phù hợp, rau quả và thực phẩm giàu chất xơ, giấc ngủ đều đặn và vận động có thể duy trì. Với một số người, hỗ trợ hành vi, điều trị kháng insulin hoặc các biện pháp y khoa khác có thể cần thiết; lựa chọn nên được cá nhân hóa.

Nếu đang cân nhắc low-carb để quản lý PCOS, đọc thêm bằng chứng về chế độ low-carb và giảm cân ở PCOS. Không có một kiểu ăn duy nhất đã được chứng minh là tốt nhất cho mọi người; khả năng duy trì, chất lượng khẩu phần, sức khỏe và sở thích cá nhân đều quan trọng.

Kết luận

Nghiên cứu về chuyển hóa khi nghỉ ở PCOS từng cho kết quả trái chiều. Dữ liệu gộp sơ bộ hiện có không ủng hộ giả định rằng PCOS làm giảm REE một lượng lớn, cố định ở tất cả phụ nữ, dù một số nghiên cứu tìm thấy khác biệt khi hiệu chỉnh theo khối nạc hoặc ở những kiểu hình nhất định. REE không phải toàn bộ nhu cầu năng lượng, và một con số BMR không dự báo chính xác cân nặng của từng người. Hãy tìm cách hỗ trợ sức khỏe toàn diện và trao đổi với nhân viên y tế thay vì tự áp dụng mức ăn quá thấp dựa trên nỗi lo “chuyển hóa chậm”.