Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.938 bài, trang 95 trên 97
Bạch tật lê (Tribulus terrestris) là thảo dược hỗ trợ cải thiện chức năng sinh sản, tăng cường sống chỗng tinh trùng, cường dương và bổ thận theo y học cổ truyền. Tuy nhiên, cơ chế hoạt động cụ thể cần thêm nghiên cứu khoa học.
Bạch mộc hương (Aquilaria sinensis) có tác dụng hành khí chỉ thống, giúp tiêu ứ trệ, hòa giải tỳ vị, thường dùng kết hợp với các thảo dược khác để điều trị bệnh lý đường tiêu hóa. Tuy nhiên, cần tham khảo bác sĩ trước khi dùng lâu dài, đặc biệt với người tiểu đường hoặc đang dùng thuốc kháng đường huyết.
Có thể dùng Bạch mộc hương thường xuyên nhưng nên điều chỉnh theo cơ thể và tư vấn bác sĩ. Cây có tác dụng hành khí chỉ thống, tiêu tích, hỗ trợ tiêu hóa và giảm đường huyết sau bữa ăn, nhưng bằng chứng khoa học còn hạn chế.
Bạch mộc hương (Aquilaria sinensis) có tác dụng hành khí chỉ thống, tiêu tích, giúp điều trị bệnh lý đường tiêu hóa theo quan niệm dân gian, nhưng hiệu quả cụ thể và liều dùng chính xác chưa được chứng minh rõ ràng bởi khoa học.
Bạch hoa xà (Plumbago zeylanica L.) là cây thuộc họ Plumbaginaceae, dùng trong y học cổ truyền trị hắc lào, mụn nhọt, nấy da và tê thấp, nhưng chứa chất độc gây kích ứng da, nên dùng phải dưới sự hướng dẫn chuyên gia.
Bạch hoa xà (Plumbago zeylanica L.) là cây thân thảo chứa plumbagin, dùng truyền thống ngâm rượu bôi da trị hắc lào, mụn nhọt, nấm da, tê thấp; tuy nhiên chứa chất độc, tiếp xúc trực tiếp có thể gây bỏng da, dị ứng nặng, nên chưa có bằng chứng lâm sàng đủ để khuyến cáo điều trị tại Việt Nam.
Bạch hoa xà không có liều dùng chuẩn rõ ràng; người dùng nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng do chứa chất độc và hàm lượng plumbagin rất thấp (tối đa 0.5%).
Bạch hoa xà có tác dụng trị hắc lào, mụn nhọt, nấm da và kháng khuẩn, nhưng chứa chất độc, dễ gây bỏng da và dị ứng khi tiếp xúc trực tiếp. Nên dùng thận trọng, chỉ nên sử dụng dưới sự hướng dẫn chuyên gia để tránh phản ứng không mong muốn.
Bạc hà (Mentha spicata, Mentha arvensis) là thảo dược thuộc họ Lamiaceae, dùng phổ biến trong ẩm thực và y học cổ truyền ở Việt Nam và châu Âu. Theo kinh nghiệm truyền thống, trà bạc hà giúp giảm ruột kích thích, nước bạc hà kháng khuẩn và sạch răng, nhưng chưa có nghiên cứu lâm sàng khẳng định hiệu quả cụ thể.
Bạch hoa xà (Plumbago zeylanica L.) là cây thân thảo cao 60–70 cm, dùng trong y học cổ truyền trị hắc lào, mụn nhọt, nấm da, tê thấp. Lá và rễ ngâm rượu bôi ngoài da, thân ngâm rượu uống. Tuy nhiên, cây chứa chất độc, dễ gây bỏng da nếu tiếp xúc trực tiếp, nên cần tham khảo chuyên gia trước khi dùng.
Bạc hà Âu (Mentha spicata) là thảo dược có nguồn gốc châu Âu, được dùng gia vị và có một số công dụng y tế truyuyền thống như giảm kích thích ruột, kháng khuẩn da, sạch răng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học lâm sàng hiện còn hạn chế, chưa khẳng định rõ hiệu quả điều trị cụ thể.
Bạc hà Âu (Mentha spicata) là loại thảo dược có tính khánt vi khuẩn và hỗ trợ tiêu hóa, thường được dùng để pha trà, thoa da hoặc uống nước ép; tuy nhiên công dụng chủ yếu dựa trên kinh nghiệm truyền thống chưa được chứng minh khoa học rõ rệt.
Ba kích (Morinda officinalis), còn gọi là Bajitian trong Y dược Trung Quốc, là dược liệu lâu đời thuộc họ Cà phê, được dùng phổ biến ở Trung Quốc và Đông Á với nhiều công dụng điều trị bệnh.
Ba kích chưa có khuyến cáo liều dùng cụ thể trên người; các nghiên cứu chủ yếu trên chuột và in vitro. Nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng, đặc biệt khi có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc.
Bạc hà (Mentha arvensis) chứa tinh dầu menthol, dùng hỗ trợ tiêu hóa, giảm đau dạ dày, khó tiêu, giảm sốt, giảm đau tại chỗ. Có hoạt tính kháng viêm, kháng khuẩn, hỗ trợ điều trị tiểu đường. Nên dùng lá tươi hoặc lá khô, tránh tinh dầu thẳng lên da.
Ba kích (Morinda officinalis How) chứa nhiều hoạt chất như MOPs, iridoids, naphthoates, anthraquinones và monoterpenes, trong đó MOPs là thành phần chính, mang hoạt tính kháng oxy hóa, kháng viêm và bảo vệ tế bào, tuy nhiên chưa có đủ bằng chứng lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị cụ thể.
Ba kích (Morinda officinalis) chưa có báo cáo hồ sơ độc tính khi chưa qua kiểm định, và bề mặt dễ bị nhiễm vi khuẩn, nấm. Nên chọn sản phẩm đã kiểm định an toàn sinh học. Hiệu quả chống viêm, kháng oxy hóa được chứng minh ở mô hình thí nghiệm, chưa đủ cơ sở lâm sàng để kết luận điều trị bệnh nhân thực sự.
Ba gạc hoa đỏ thanh nhiệt giáng hoả, giảm huyết áp, an thần. Dùng rễ khô ngâm hoặc nấu thành nước sắc, uống 1–2 lần/ngày. Tuy nhiên, chưa có liều lượng chính xác và có thể gây hạ áp quá mức, nên dùng thận trọng.
Ba gạc hoa đỏ (Rauvolfia serpentina) có tác dụng thanh nhiệt giáng hoả, hoạt huyết, giải độc, giảm huyết áp từ trung ương, làm chậm tim và an thần gây ngủ. Tuy nhiên, chưa có liều lượng và cách dùng cụ thể rõ ràng, nên cần tham khảo chuyên gia trước khi sử dụng.
Atiso (Cynara scolymus) chứa cynarin và các polyphenol như axit quinic, axit caffeic, axit chlorogenic, luteolin-7-glucoside, tập trung ở lá và capitula. Các hợp chất này bảo vệ gan qua hoạt tính chống oxy hóa, hỗ trợ tiêu hóa chất béo và có khả năng kháng nấm. Nghiên cứu lâm sàng nhỏ cho thấy giảm ALT/AST ở viêm gan béo không do rượu, nhưng nên tham khảo bác sĩ khi có tiền sử tắc mật.
