Hoạt chất chính trong Atiso
Atiso (Cynara scolymus) chứa nhiều hoạt chất sinh học hoạt động, trong đó cynarin là thành phần được nghiên cứu nhiều nhất. Ngoài cynarin, cây còn chứa các polyphenol như axit quinic, axit caffeic, axit chlorogenic, và luteolin-7-glucoside, cùng các axit hữu cơ khác [1][2]. Những hợp chất này tập trung phần lớn ở lá và phần đầu cây (capitula), đồng thời có mặt trong các dịch thực phẩm và thảo dược dùng như thực phẩm chức năng [2].
Cơ chế bảo vệ gan
Các polyphenol từ Atiso đã được kiểm chứng có hoạt động bảo vệ gan trong mô hình chất độc hóa học. Cynarin và một số polyphenol khác như axit caffeic, axit quinic, chlorogenic acid, luteolin-7-glucoside đã chỉ ra hoạt động bảo vệ tế bào gan khỏi độc tính của CCl4, một chất gây hại mạnh trên gan [3]. Trong nghiên cứu này, cynarin cho kết quả bảo vệ tốt nhất, đề xuất cơ chế liên quan trực tiếp đến hoạt tính chống oxy hóa và ổn định cấu trúc tế bào [3].
Hỗ trợ chức năng tiêu hóa chất béo
Atiso được sử dụng lâu đời như một chất hỗ trợ tiêu hóa, đặc biệt trong việc xử lý chất béo. Các chiết xuất từ lá và phần đầu cây có hoạt tính khuyến thích tiết dịch tiêu hóa, giúp cơ thể hấp thu chất tốt hơn [2]. Ngoài ra, các dịch chiết xuất cồn và etyl acetate từ lá Atiso cũng cho thấy hoạt tính kháng nấm, góp phần bảo vệ hệ tiêu hóa khỏi các tác nhân gây bệnh [4].
Nghiên cứu lâm sàng và lưu ý sử dụng
Một số nghiên cứu lâm sàng nhỏ cho thấy chiết xuất lá Atiso có thể giảm mức độ nâng cấp của các enzyme gan như ALT và AST ở bệnh nhân viêm gan béo không do rượu gây ra, cho thấy tiềm năng hỗ trợ điều trị bệnh gan [5]. Tuy nhiên, do chứa các dược phẩm hoạt động mạnh, người dùng thường xuyên nên tham khảo ý kiến bác sĩ, đặc biệt nếu có tiền sử tắc mật hoặc sỏi mật [2].
Thông tin mang tính tham khảo. Không thay thế cho lời khuyên y tế chuyên nghiệp.