Sức Khỏe Dinh Dưỡng
Cúc chỉ thiên

Ảnh: Ảnh từ tracuuduoclieu.vn (Viện Dược liệu) — đã đổi kích thước và chuyển WebP

Thảo dược

Cúc chỉ thiên

Elephantopus scaber
Tên gọi khác: Tiền hồ nam, Chân voi nhám, Chỉ thiên, Cỏ chỉ thiên, Cỏ lưỡi mèo, Co tát nai (Thái), Nhả đảm (Tày), Rnếp lạy (Kho), Cây thổi lửa, Khổ địa đảm
Tên tiếng Anh: Elephant'S Foot, Prickly-Leaved Elephant'S Foot, Elephants-Foot

Cúc chỉ thiên (Elephantopus scaber L.) là cỏ mọc hoang thuộc họ Cúc (Asteraceae), phổ biến ở Việt Nam và nhiều nước châu Á. Cây có tên gọi khác như cỏ lưỡi mèo, địa đảm đầu, bồ công anh. Theo nguồn tham khảo, cây được dùng làm thuốc truyền thống với các công dụng như giải độc, thanh nhiệt, tiêu viêm, lợi tiểu, chữa viêm gan, vàng da, cảm sốt, viêm họng. Nghiên cứu gen chloroplast của cây cho thấy gen có độ dài 152.375 bp, chứa 80 gen mã hoá protein, 30 gen tRNA và 4 gen rRNA. Tuy nhiên, một số nguồn chỉ nêu các công dụng dùng thử chưa có bằng chứng khoa học kiểm chứng rõ ràng.

  1. The complete chloroplast genome of Elephantopus scaber L. (Vernonioideae, Asteraceae), a useful ethnomedicinal plant in asia. — pubmed, 2023
  2. Giải độc, thanh nhiệt, tiêu viêm hiệu quả với cây cỏ chỉ thiên — Báo Lao Động, 2022

Cách sử dụng trong đời sống

  • Chỉ thiên được dùng chữa cảm mạo, sốt cao, ho, sưng họng, chảy máu cam, nôn ra máu, viêm thận cấp. phù thũng, viêm gan do virus, tiểu tiện khó khăn, khí hư bạch đới, mụn nhọt lở ngứa, rắn cắn. Ngày dùng 16 – 20g cây khô, dạng thuốc sắc, hoặc 50g cây tươi sao vàng, sắc uống làm hai lần trong ngày. Dùng ngoài, giã nát đắp lên mụn nhọt, không kể liều lượng. Kiêng kỵ: Tỳ vị hư hàn, tiêu chảy, những bệnh có tính chất lạnh, không dùng. Trong y học dân gian Ấn Độ, nước sắc rễ và lá chỉ thiên là thuốc giảm đau, trị đái khó, tiêu chảy, kiết lỵ, viêm, hoặc đau dạ dày. Rễ được dùng làm ngừng nôn, rễ chỉ thiên tán bột trộn với bột hạt tiêu dùng bôi chữa đau răng. Lá vò nát, đun trong dầu dừa bôi chữa loét và eczema. Nước sắc cây trị sốt rét, nước sắc rễ làm thuốc bổ gan và tim. Trong y học dân gian Nepal, người ta dùng rễ chỉ thiên nhai để trị ho và cảm lạnh. Dùng dịch ép rễ, với liều uống mỗi lần 3 thìa cà phê, ngày 2 lần, để điều trị đau dạ dày, và với liều mỗi lần khoảng 4 thìa cà phê, ngày 3 lần, trong khoảng 1 tuần để trị sốt và khó tiêu. Ở các nước Đông Nam Á, chỉ thiên được dùng rộng rãi làm thuốc lợi tiểu, hạ sốt và làm dịu da. Ở Malaysia, nước sắc lá hoặc rễ phụ thêm vào các thuốc khác làm thuốc bổ và chữa giun sán, ho, hen và bệnh hoa liễu. Rễ tươi làm ngừng nôn, và lá đắp vào bụng chữa phù. Ở Indonesia, rễ chỉ thiên giã nát hoặc sắc nước trị khí hư, thiếu máu và làm thuốc bổ khi sinh đẻ, lá trị giun sán, tăng dục, chữa ho, và tiêu chảy. Ở Myanmar, nước sắc thân và lá chữa rối…

Bài viết về Cúc chỉ thiên (37)

Xem tất cả →