Sức Khỏe Dinh Dưỡng
Qua lâu

Ảnh: Fanghong — đã đổi kích thước và chuyển WebP (CC-BY-SA 3.0)

Thảo dược

Qua lâu

Trichosanthes kirilowii
Tên gọi khác: Vương qua, Bát bát trâu, Thau ca (Tày), Bạc bát, Dây bạc bát, Dưa núi, Dưa trồi, Hoa bát
Tên tiếng Anh: Chinese Cucumber, Chinese Snake Gourd, Mongolian Snakegourd

Qua lâu (Trichosanthes kirilowii Maxim) là nhân (hạt) của quả cây thu hoạch mùa thu, phơi âm can, thuộc họ Bí (Cucurbitaceae). Cây có tên khoa học Trichosanthes kirilowii hoặc Trichosanthes rosthornii, trong họ này có khoảng 90–100 loài, nhiều loài dùng trong thuốc truyền thống như T. kirilowii, T. rosthornii. ở Nam Hàn có hai dạng T. kirilowii var. kirilowii và var. japonica; T. rosthornii chỉ có ở Trung Quốc. Nghiên cứu phân lập bằng thể ăn liên lục (plastid) dùng b markers Tri, TRr phân biệt các dạng. ở Việt Nam, theo Đông y, qua lâu vị ngọt đắng, tính lạnh, quy vào kinh phế, vị, đại trường, dùng cho ho, táo bối, đờm, khí ngực. Chế biến tốt nhất là hạt chín hoàn toàn, phơi khô. một protein gọn là Trichosanthrip cùng gen TkAAI (enzym chống alpha-amylase) được cách ly từ hạt.

  1. Plastid Phylogenomic Data Offers Novel Insights Into the Taxonomic Status of the Trichosanthes kirilowii Complex (Cucurbitaceae) in South Korea — pubmed, 2021
  2. Qua lâu - Thuốc trị ho — Sức Khỏe Đời Sống, 2009
  3. Plastid Phylogenomic Data Offers Novel Insights Into the Taxonomic Status of the Trichosanthes kirilowii Complex (Cucurbitaceae) in South Korea — pubmed, 2021
  4. [Influence of different processing methods and mature stages on 3,29-dibenzoyl rarounitriol of Trichosanthes kirilowii seeds]. — pubmed, 2014
  5. Molecular cloning and characterization of an alpha-amylase inhibitor (TkAAI) gene from Trichosanthes kirilowii Maxim. — pubmed, 2022

Cách sử dụng trong đời sống

  • Hạt qua lâu được dùng trị táo bón, ho khan, thổ huyết, ung nhọt. Ngày dùng 12-16g, dạng thuốc sắc (sau khi ép bỏ hết dầu). Rễ qua lâu chữa nhiệt bệnh, tiêu khát, vàng da, đau vú, trĩ dò, lở ngứa, sưng tấy. Ngày dùng 13-20g, dạng thuốc sắc. Vỏ quả chữa phế nhiệt sinh ho, thổ huyết, ra máu cam, chữa sốt nóng, thuỷ thũng, vàng da. Thường dùng với các vị thuốc khác chữa viêm họng mất tiếng. Trong y học Trung Quốc, rễ và vỏ qua lâu được dùng phối hợp với các dược liệu khác tri ho, ho gà, tác dụng chống co thắt và long dờm, và làm thuốc chống viêm. Hạt qua lâu điều trị bệnh phổi và làm thuốc lợi tiểu, lợi sữa, hạ sốt, tạ táo bón, sát khuẩn, làm săn (trong tiêu chảy ra máu). Hạt sấy khô và tán nhỏ là một thành phần của thuốc bôi dẻo để tậ một số bệnh da. Rễ tán bột dùng ngoài trị eczema. Nước hãm rễ được dùng rửa vết thương. Qua lâu được dùng điều trị một số loại u, đặc biệt tật ung thư phế quản và những chỉ định khác gồm : đau ngực, đau thắt ngực đã được nghiên cứu.

Bài viết về Qua lâu (28)

Xem tất cả →