Hoạt chất chính và cơ chế hoạt động của Bạch hoa xà
Bạch hoa xà (Plumbago zeylanica L.) là cây thân thảo thuộc họ Plumbaginaceae, cao 60–70 cm, có thân rễ. Cây được dùng trong y học cổ truyền trị hắc lào, mụn nhọt, nấm da. Tuy nhiên, cây có chất độc, dễ gây bỏng da nếu tiếp xúc trực tiếp. Một số trường hợp báo cáo phản ứng dị ứng da nặng khi dùng lá giã đắp khớp.
Thành phần hoạt chất và cơ chế sinh học
Nghiên cứu phân tích thành phần hóa học không khí tạo bằng khí thải khí thơm và khối lượng khối học đã chỉ ra sự hiện diện của các axit béo và hợp chất hóa học không khí trong lá bạch hoa xà [1]. Hơn nữa, nghiên cứu về gen chức năng đã đặc trưng hóa hai enzyme cytochrome P450 mới, CYP81B140 và CYP81B141, liên quan trực tiếp đến quá trình tổng hợp plumbagin – một nhóm naphthoquinone có hoạt tính chống un tính [2]. Plumbagin được xác định là thành phần hóa học chính trong rễ cây, có tác dụng chốt chết sâu bệnh truyền và gây chết larva Anopheles stephensi – ve độc mang bệnh sốt rét [3].
Cơ chế ứng đằng sau hoạt tính điều trị bệnh
Phân tích mạng lưới dược phẩm đã đề xuất cơ chế phân giải cho hoạt tính trị hắc lào của bạch hoa xà thông qua phân tích protein mục tiêu, GO và KEGG [4]. Ngoài ra, các nghiên cứu cách ly từ dịch ethanol các bộ phận hàng không đã cô đọng được 11 hợp chất, trong đó có cis-isoshinanolone-4-O-beta-D, được chứng minh có hoạt tính kháng oxy hóa thông qua kiểm tra khả năng tiêu diệt radical ABTS+ [5].
Ứng dụng và cảnh báo sử dụng
Ngoài các công dụng y tế, thân cây bạch hoa xà còn có tiềm năng ứng dụng trong sản xuất composite sinh học nhờ chất xơ tự nhiên. Tuy nhiên, do tính độc của cây, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y học truyền thống trước khi sử dụng bất kỳ phần nào của cây để tránh rủi ro gây hại cho sức khỏe.