Giới thiệu về nam việt quất và UTI
Nam việt quất (Vaccinium macrocarpon, còn biết đến với tên khoa học Oxycoccus macrocarpos) là một loại quả nhỏ mọng đỏ, được sử dụng lâu đời trong y học cổ truyền và hiện đại như một phương pháp hỗ trợ phòng ngừa nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI). Nhìn chung, các sản phẩm từ nam việt quất có thể làm giảm nguy cơ tổng thể mắc UTI tái phát ở phụ nữ, tuy nhiên mức độ hiệu quả của chúng vẫn còn nhiều tranh cãi do sự thiếu hụt và không nhất quán trong kết quả nghiên cứu.
Cơ chế hoạt động và các thành phần hoạt động chính
Người ta cho rằng proanthocyanidin (PAC), một nhóm hợp chất có trong nam việt quất, đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn vi khuẩn bám vào thành bàng quốc, từ đó ngăn chặn sự phát triển và lan truyền của nhiễm trùng đường tiết niệu. Tuy nhiên, việc chế biến nam việt quất thành các dạng sản phẩm khác nhau như viên nén hoặc viên nang có thể dẫn đến sự suy giảm nồng độ PAC, do đó có thể làm giảm hiệu quả tiềm năng của sản phẩm trong việc phòng ngừa UTI.
Mức độ bằng chứng và kết quả nghiên cứu
Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng nam việt quất có thể hỗ trợ phòng ngừa UTI có triệu chứng ở một số nhóm phụ nữ, tuy nhiên kết quả này không phải lúc nào cũng nhất quán. Các nghiên cứu trên các nhóm dân số có nguy cơ mắc UTI cao như người cao tuổi được chăm sóc dài hạn và phụ nữ mang thai cho kết quả không nhất quán. Hơn nữa, các nghiên cứu ở các nhóm đối tượng nguy cơ cao khác như phụ nữ trải qua phẫu thuật phụ khoa hoặc người mắc bệnh đa xơ cứng không phát hiện thấy bất kỳ lợi ích nào từ việc sử dụng nam việt quất trong việc giảm nguy cơ mắc UTI.
Khuyến cáo và lưu ý sử dụng
Từ năm 2020, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã cho phép các nhà sản xuất tuyên bố trên nhãn sản phẩm rằng có bằng chứng "hạn chế" cho thấy việc tiêu thụ hàng ngày một lượng nhất định của thực phẩm bổ sung nam việt quất có thể giúp giảm nguy cơ tái phát UTI ở phụ nữ khỏe mạnh. Tuyên bố tương tự cũng có thể áp dụng cho đồ uống từ nước ép nam việt quất, nhưng bằng chứng phải được mô tả là "hạn chế và không nhất quán".
Nam việt quất dùng qua đường uống thường được cho là an toàn, tuy nhiên nếu tiêu thụ với lượng rất lớn, sản phẩm này có thể gây khó chịu dạ dày và tiêu chảy, đặc biệt là ở trẻ nhỏ. Những người cho rằng mình bị nhiễm trùng đường tiết niệu nên đến gặp chuyên gia y tế để được chẩn đoán và điều trị chính xác. Nam việt quất không nên được sử dụng như một phương pháp điều trị thay thế cho các phương pháp điều trị đã được chứng minh hiệu quả trước đây.
Ngoài ra, cũng tồn tại bằng chứng mâu thuẫn về việc liệu nam việt quất có tương tác với thuốc chống đông như warfarin hay không. Nếu bạn đang sử dụng warfarin hoặc bất kỳ loại thuốc nào khác, nên thảo luận với chuyên gia y tế trước khi sử dụng nam việt quất hoặc bất kỳ sản phẩm thảo dược nào khác. Một số nghiên cứu gợi ý rằng nam việt quất an toàn khi sử dụng ở lượng thường có trong thực phẩm trong thời kỳ mang thai hoặc khi đang cho con bú, tuy nhiên bằng chứng chưa đủ để kết luận về an toàn khi sử dụng ở lượng lớn hơn. Nếu bạn đang cân nhắc sử dụng nam việt quất khi mang thai hoặc đang cho con bú, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia y tế của bạn.