Câu trả lời ngắn
Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) có thể đi cùng những khó khăn về hình ảnh cơ thể, tâm trạng, ham muốn hoặc sự thoải mái trong quan hệ, nhưng trải nghiệm mỗi người khác nhau. Ăn uống lành mạnh và vận động được khuyến nghị để hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa trong PCOS; hiện chưa có một kiểu ăn cụ thể được chứng minh vượt trội hoặc có thể tự điều trị rối loạn chức năng tình dục. Khi triệu chứng gây khó chịu, nên trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế thay vì quy mọi vấn đề cho cân nặng hay hormone [1][2][3].
PCOS có thể ảnh hưởng đến đời sống tình dục như thế nào?
Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp đăng năm 2024 xem xét các nghiên cứu dùng bảng hỏi chức năng tình dục đã được thẩm định. Kết quả trung bình gợi ý một số lĩnh vực như hưng phấn, bôi trơn, cực khoái, đau và sự hài lòng có thể khác ở nhóm PCOS so với nhóm đối chứng. Tuy nhiên, nghiên cứu nền còn ít, kết quả giữa các công cụ không đồng nhất và mức dị biệt cao; số liệu nhóm không thể dự đoán cảm nhận của từng cá nhân [1].
Hướng dẫn quốc tế về PCOS năm 2023 nhấn mạnh chức năng tâm lý-tình dục có thể chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố: cân nặng, rậm lông, tâm trạng, khó khăn sinh sản, thuốc đang dùng và hình ảnh cơ thể. Chẩn đoán vấn đề tình dục cần xét cả mức chức năng lẫn việc người đó có đau khổ hay bị ảnh hưởng hay không. Vì vậy, không nên coi một điểm số hoặc một triệu chứng đơn lẻ là chẩn đoán [2].
Chế độ ăn có bằng chứng gì?
Hướng dẫn khuyến nghị lối sống lành mạnh cho người có PCOS nhằm hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa và chất lượng sống. Tuy nhiên, hướng dẫn không xác định một tỷ lệ chất bột đường, chất béo hoặc chế độ ăn thương mại nào tốt hơn các chế độ khác cho kết quả chuyển hóa, nội tiết, sinh sản hay tâm lý. Lựa chọn bền vững, đủ chất, phù hợp sở thích và hoàn cảnh cá nhân quan trọng hơn việc theo một thực đơn cực đoan [2].
Một phân tích thứ cấp từ thử nghiệm ngẫu nhiên ghi nhận chương trình can thiệp lối sống cường độ cao có thể cải thiện một số chỉ số chức năng tình dục ở phụ nữ mắc PCOS; nghiên cứu gợi ý tác động có thể thông qua nhiều con đường. Đây không phải bằng chứng rằng giảm cân là điều kiện để có đời sống tình dục tốt, cũng không chứng minh một món ăn hoặc thực phẩm bổ sung điều trị được triệu chứng [3].
Thực hành phù hợp có thể bắt đầu bằng bữa ăn đủ nhóm thực phẩm, rau quả, đậu, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn đạm phù hợp; ưu tiên thay đổi từng bước có thể duy trì. Dinh dưỡng nên được cá nhân hóa theo bệnh nền, thuốc, mục tiêu sức khỏe và văn hóa ăn uống. Không cần loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm nếu không có chỉ định phù hợp.
Tránh biến ăn uống thành áp lực
Hướng dẫn PCOS lưu ý cần xem xét nguy cơ rối loạn ăn uống hoặc hành vi ăn uống mất cân bằng ở người mắc hội chứng này, bất kể cân nặng. Các chế độ hạn chế nghiêm ngặt, tự trách bản thân khi không giảm cân hoặc bị gây áp lực về ngoại hình có thể làm tổn hại sức khỏe tinh thần và mối quan hệ với thức ăn. Hỗ trợ nên tập trung vào sức khỏe, khả năng duy trì và mục tiêu do chính người bệnh cùng nhân viên y tế lựa chọn [2].
Không tự dùng inositol, vitamin D, thuốc giảm cân hay thảo dược với kỳ vọng cải thiện ham muốn nếu chưa trao đổi chuyên môn. Một thử nghiệm hoặc sản phẩm ở nhóm người có thiếu hụt cụ thể không thể được khái quát thành khuyến nghị cho tất cả người mắc PCOS; bổ sung còn có thể tương tác với thuốc hoặc không phù hợp với tình trạng cá nhân.
Khi nào nên tìm hỗ trợ?
Hãy trao đổi với bác sĩ nếu giảm ham muốn, đau, khô, khó đạt hưng phấn, lo âu về hình ảnh cơ thể hoặc khó khăn trong quan hệ kéo dài và khiến bạn phiền lòng. Có thể hỏi về thuốc đang dùng, sức khỏe tâm lý, triệu chứng nội tiết, bệnh chuyển hóa và yếu tố quan hệ; đánh giá cần tôn trọng mong muốn và sự riêng tư của người bệnh. Nếu có đau dữ dội, chảy máu bất thường hoặc triệu chứng mới xuất hiện, cần được đánh giá y tế thay vì tự điều trị bằng thực phẩm bổ sung.
Kết luận
PCOS có thể liên quan đến nhiều khía cạnh của chức năng tình dục, nhưng nguyên nhân và trải nghiệm khác nhau giữa mỗi người. Lối sống lành mạnh có ích cho sức khỏe chuyển hóa; bằng chứng chưa cho thấy một chế độ ăn riêng chữa được vấn đề tình dục. Chọn cách ăn cân bằng, tránh hạn chế cực đoan và tìm hỗ trợ khi triệu chứng gây khó chịu là hướng tiếp cận thực tế hơn [1][2][3].









