Bối cảnh sử dụng truyền thống
Uncaria tomentosa (cat’s claw) là dược liệu lâu đời tại Peru, dùng trong y học truyền thống cho nhiều biện chứng khác nhau. Các nhà làm thuốc Peru sử dụng chiết xuất nước nóng để điều trị rối loạn tiêu hoá và viêm khớp [1]. Nhờ danh tiếng kháng viêm và miễn dịch, cây này lan tỏa thành thực phẩm chức năng trên thị trường hiện đại, nhưng bằng chứng lâm sàng ủng hộ cụ thể vẫn thiếu [1].
Cơ chế hoạt chất và hoạt tính sinh học
Hoạt chất chính của Uncaria tomentosa là alkaloid oxindole đệ tứ (pentacyclic) và đệ ngũ (tetracyclic), liên quan tới tính miễn dịch và chống viêm [2]. Nghiên cứu trên tế bào máu não bảng (THP-1) chỉ ra chiết xuất cây cản trở sản xuất TNF-alpha, cytokine vi sợi quan trọng trong phản ứng miễn dịch [3]. Ngoài ra, chiết xuất cũng ngăn ngừa sợi cầu kính B16-BL6 melanoma, gây tăng apoptosis và giảm đến 80% khả năng nhân lên so với nhóm đối chứng [4]. Một số nghiên cứu còn ghi nhận hoạt tính kháng vi khuẩn trước vi khuẩn gây bệnh răng miệng [5].
Hạn chế bằng chứng khoa học
Không có nghiên cứu lâm sàng trên người kết luận rõ ràng về lợi ích sức khỏe nào của cat’s claw, kể cả ứng dụng tiềm năng trong COVID-19. Nhiều thử nghiệm người dùng thuốc này thiếu thiết kế nghiêm ngặt và số lượng tham gia viên đủ để rút ra kết luận tin cậy [1]. Các nghiên cứu hiện có chủ yếu dựa trên mô hình tế bào hoặc động vật, chưa đủ cơ sở chuyển sang lâm sàng.
Lưu ý an toàn và tương tác
Uncaria tomentosa dùng uống ngắn hạn (tới 6 tháng) có vẻ an toàn, nhưng chưa có dữ liệu đáng tin cậy về tác dụng bôi ngoài da. Cây này có thể kích thích hệ miễn dịch, gây nguy cơ làm xấu bệnh tự miễn; người mắc bệnh tự miễn nên tham khảo bác sĩ trước khi dùng. Ngoài ra, cây có thể làm chậm đông máu, tăng nguy cơ chảy máu trong phẫu thuật, đặc biệt khi dùng thuốc chống đông, chống tụy, hoặc thuốc hạ huyết áp. Nên thảo luận với nhân viên y tế nếu đang dùng thuốc hoặc có lịch phẫu thuật. Một số nghiên cứu chỉ ra Uncaria tomentosa không an toàn trong thai kỳ, và thông tin về thời gian cho con bú hiện rất hạn chế.