Một nghiên cứu trước–sau năm 2011 ở 17 nam giới bị rối loạn cương ghi nhận điểm chức năng cương và một số chỉ số siêu âm mạch máu thay đổi sau khi người tham gia ăn hạt dẻ cười trong ba tuần. Tuy nhiên, nghiên cứu không có nhóm đối chứng hoặc giả dược, nên không thể xác định thay đổi đó do hạt dẻ cười gây ra. Bằng chứng này chưa đủ để coi hạt dẻ cười là phương pháp điều trị rối loạn cương hoặc để khuyến nghị một lượng ăn cụ thể [1][2].

Nghiên cứu hạt dẻ cười và chức năng cương được thực hiện thế nào?

Thử nghiệm đăng trên International Journal of Impotence Research tuyển 17 nam giới đã bị rối loạn cương ít nhất 12 tháng. Người tham gia bổ sung 100 g hạt dẻ cười mỗi ngày trong ba tuần; nhóm nghiên cứu đo điểm trên bảng hỏi chức năng tình dục IIEF, siêu âm Doppler màu dương vật và một số chỉ số lipid trước và sau giai đoạn ăn hạt [1].

Điểm IIEF-15 trung bình trong nhóm tăng từ 36 lên 54,2. Một chỉ số vận tốc dòng máu đỉnh tâm thu trên Doppler cũng tăng từ 35,5 lên 43,3 cm/giây. Nghiên cứu đồng thời báo cáo cholesterol toàn phần và LDL giảm, HDL tăng sau can thiệp [1]. Đây là kết quả trước–sau ở chính nhóm tham gia; không có nhóm ăn chế độ thông thường, nhóm hạt khác hoặc nhóm giả dược để đối chiếu.

Vì sao kết quả này chưa chứng minh hạt dẻ cười chữa rối loạn cương?

Quy mô 17 người rất nhỏ. Kết quả của một nhóm nhỏ có thể bị ảnh hưởng đáng kể bởi khác biệt cá nhân, dao động tự nhiên của triệu chứng hoặc các yếu tố khác xảy ra cùng lúc. Nghiên cứu kéo dài ba tuần nên không cho biết liệu thay đổi còn duy trì hay ảnh hưởng đến sức khỏe tình dục lâu dài.

Thiết kế trước–sau không có đối chứng cũng không tách được tác dụng của thực phẩm khỏi kỳ vọng của người tham gia, thay đổi hành vi khác hoặc hiệu ứng đo lặp lại. Cùng năm đó, một bình luận khoa học đặt câu hỏi ngay trong tiêu đề liệu cải thiện quan sát được là do pistachio hay hiệu ứng giả dược [2]. Đây không phải một thử nghiệm phản bác, nhưng nó nhấn mạnh giới hạn thiết kế: không thể xác lập quan hệ nhân quả chỉ bằng cách đo trước rồi đo sau ở một nhóm.

Điểm IIEF là bảng hỏi tự báo cáo về nhiều khía cạnh chức năng tình dục. Doppler cung cấp thông tin về huyết động trong điều kiện khám, nhưng một thay đổi trên bảng hỏi hoặc chỉ số trung gian không tự chứng minh rằng người bệnh có cải thiện ổn định, có thể quan hệ theo mong muốn, hoặc không còn nguyên nhân sức khỏe cần xử lý. Nghiên cứu không so sánh hạt dẻ cười với thuốc điều trị, không đo lợi ích dài hạn và không chứng minh người khác sẽ có kết quả tương tự [1].

Một tổng quan về các dược liệu và sản phẩm nguồn gốc thực vật được nghiên cứu cho rối loạn cương cũng mô tả dữ liệu hạt dẻ cười là một nghiên cứu tiến cứu nhỏ, chỉ gồm 17 người và không có nhóm giả dược [3]. Việc một nghiên cứu được nhắc trong tổng quan không làm tăng số người tham gia thực tế và không biến thiết kế không đối chứng thành bằng chứng thử nghiệm ngẫu nhiên.

100 g hạt trong nghiên cứu có phải lượng nên ăn mỗi ngày?

Không. 100 g là lượng được sử dụng trong điều kiện nghiên cứu đó, không phải liều điều trị hoặc khuyến nghị áp dụng cho mọi người. Nghiên cứu không xác định lượng thấp hơn có tác dụng hay không, không tìm ra mức tối ưu và cũng không so sánh nhiều khẩu phần khác nhau [1]. Không nên cố ăn lượng lớn để tự điều trị rối loạn cương.

Hạt dẻ cười là thực phẩm giàu năng lượng, vì vậy khẩu phần phù hợp còn tùy nhu cầu ăn uống và các bệnh nền. Hạt rang muối có thể làm tăng lượng natri trong khẩu phần. Người dị ứng hạt cây cần tránh loại hạt gây dị ứng và hỏi chuyên gia y tế về lựa chọn an toàn; người đang phải hạn chế natri hoặc điều chỉnh chế độ ăn vì bệnh thận nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi thay đổi khẩu phần đáng kể.

Hạt dẻ cười có thể nằm ở đâu trong chế độ ăn lành mạnh?

Các loại hạt cung cấp chất béo không bão hòa cùng các thành phần dinh dưỡng khác. NIDDK liệt kê chất béo không bão hòa từ các loại hạt, hạt giống và cá béo trong nhóm lựa chọn phù hợp với chế độ ăn lành mạnh cho người quan tâm đến rối loạn cương [4]. Khuyến nghị này nói về toàn bộ kiểu ăn uống và sức khỏe, không phải về một loại hạt như thuốc.

Nếu thích, có thể dùng hạt dẻ cười không hoặc ít muối trong khẩu phần đa dạng, với lượng phù hợp nhu cầu cá nhân. Cũng có thể thay đổi nguồn chất béo thực vật giữa các loại hạt, hạt giống, đậu và dầu thực vật. Không có lý do từ nghiên cứu hiện có để phải ăn riêng hạt dẻ cười, dùng chiết xuất pistachio, hoặc ăn đúng lịch ba tuần như thử nghiệm.

Một chế độ ăn có lợi cho sức khỏe mạch máu không chỉ dựa vào một món. Rau, quả, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, nguồn chất béo không bão hòa, hoạt động thể lực, không hút thuốc và quản lý bệnh nền đều có thể nằm trong kế hoạch chăm sóc sức khỏe tổng thể. Hãy xem thêm bằng chứng về chế độ ăn Địa Trung Hải và sức khỏe cương dương theo tuổi và mối liên hệ giữa trái cây giàu flavonoid với nguy cơ rối loạn cương; cả hai bài đều phân biệt dữ liệu khẩu phần với bằng chứng điều trị.

Có nên dùng hạt dẻ cười thay thuốc hoặc thực phẩm bổ sung?

Không. Hạt nguyên dạng, chiết xuất và viên bổ sung không thể xem là cùng một can thiệp. Thử nghiệm năm 2011 nghiên cứu một khẩu phần thực phẩm trong thời gian ngắn; nó không chứng minh viên chiết xuất, bột hạt hoặc sản phẩm quảng cáo tăng cường sinh lý có tác dụng tương tự [1]. Không tự ngừng thuốc đang dùng hoặc trì hoãn khám để thử hạt hay viên bổ sung.

Hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu Hoa Kỳ coi rối loạn cương là một dấu hiệu có thể đi cùng nguy cơ tim mạch và khuyến nghị thay đổi lối sống, gồm điều chỉnh chế độ ăn và tăng vận động, ở nam giới có bệnh đồng mắc liên quan. Khuyến nghị này hướng đến sức khỏe tổng thể và có thể hỗ trợ chức năng cương; nó không xác nhận tác dụng điều trị riêng của hạt dẻ cười [5].

Hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu châu Âu nhấn mạnh rối loạn cương là triệu chứng có nhiều nguyên nhân và đánh giá ban đầu cần xem tiền sử y khoa, tình dục, khám lâm sàng cùng các xét nghiệm phù hợp. Hướng dẫn khuyến nghị bắt đầu điều chỉnh lối sống và yếu tố nguy cơ trước hoặc đồng thời với điều trị rối loạn cương [6].

Khi nào nên đi khám?

Nếu khó đạt hoặc duy trì cương lặp lại, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến cuộc sống, hãy trao đổi với nhân viên y tế. Rối loạn cương có thể liên quan đến sức khỏe mạch máu, huyết áp, đường huyết, mỡ máu, nội tiết, thuốc đang dùng, căng thẳng hoặc các vấn đề khác. Khám giúp tìm nguyên nhân và cân nhắc lựa chọn điều trị phù hợp, thay vì quy triệu chứng cho thiếu một loại hạt hay vi chất.

Không tự dừng thuốc huyết áp, tim mạch, tiểu đường hoặc thuốc chống trầm cảm vì nghi ngờ tác dụng phụ. Ghi lại thời điểm triệu chứng bắt đầu, thuốc và sản phẩm bổ sung đang dùng để trao đổi với bác sĩ. Nếu có đau ngực, khó thở hoặc ngất, cần tìm trợ giúp y tế khẩn cấp.

Kết luận

Một nghiên cứu trước–sau nhỏ ghi nhận các điểm số chức năng cương và một chỉ số Doppler thay đổi sau ba tuần ăn hạt dẻ cười, nhưng chỉ có 17 người và không có nhóm đối chứng. Vì vậy, chưa thể biết thay đổi do hạt, kỳ vọng hay yếu tố khác; 100 g trong nghiên cứu cũng không phải liều khuyến nghị. Hạt dẻ cười có thể là một thực phẩm trong khẩu phần cân bằng nếu phù hợp với từng người, nhưng không phải phương pháp điều trị rối loạn cương. Triệu chứng lặp lại hoặc kéo dài nên được đánh giá y tế.

Câu hỏi thường gặp

Hạt dẻ cười có chữa được rối loạn cương không?

Chưa có bằng chứng đủ mạnh để kết luận như vậy. Nghiên cứu trực tiếp chỉ theo dõi 17 người trong ba tuần và không có nhóm đối chứng [1].

Có nên ăn 100 g hạt dẻ cười mỗi ngày để cải thiện cương?

Không nên biến lượng dùng trong nghiên cứu thành khuyến nghị. Thử nghiệm không xác lập liều tối ưu hoặc lượng phù hợp với từng người.

Kết quả siêu âm Doppler có nghĩa là hạt dẻ cười cải thiện khả năng sinh hoạt tình dục lâu dài?

Không thể suy ra như vậy. Doppler là một chỉ số đo trong nghiên cứu; thử nghiệm không theo dõi lợi ích lâu dài và không có nhóm đối chứng.

Ăn hạt dẻ cười có thay thuốc điều trị rối loạn cương được không?

Không. Không tự ngừng thuốc hoặc trì hoãn đánh giá y tế. Hãy trao đổi với bác sĩ nếu triệu chứng tái diễn hoặc ảnh hưởng đến cuộc sống.