Một nghiên cứu theo dõi hơn 25.000 nam giới trong 10 năm ghi nhận người có lượng một số flavonoid trong khẩu phần cao hơn có nguy cơ mới xuất hiện rối loạn cương thấp hơn; nhóm ăn nhiều trái cây cũng có mức nguy cơ thấp hơn trong phân tích. Đây là mối liên hệ quan sát, không chứng minh trái cây hay flavonoid điều trị rối loạn cương. Chưa có căn cứ để dùng viên chiết xuất quả mọng thay cho đánh giá y tế hoặc thuốc đã được bác sĩ kê [1].

Flavonoid là gì và chúng có trong thực phẩm nào?

Flavonoid là một nhóm hợp chất thực vật có mặt trong nhiều loại rau quả. Các phân nhóm được nghiên cứu trong mối liên hệ với chức năng cương gồm anthocyanin, flavanone và flavone. Anthocyanin tạo sắc đỏ tím trong quả mọng như dâu tây, việt quất; flavanone thường có trong trái cây họ cam quýt; flavone cũng hiện diện trong một số loại rau và thực phẩm thực vật khác [1].

Hàm lượng thay đổi theo giống cây, độ chín, mùa vụ, cách bảo quản và khẩu phần. Một món ăn chứa quả mọng không phải một liều điều trị đã chuẩn hóa. Thực phẩm nguyên dạng còn cung cấp chất xơ, nước và nhiều thành phần khác; vì vậy không thể gán mọi lợi ích của khẩu phần cho riêng một hợp chất chống oxy hóa.

Nghiên cứu theo dõi 25.096 nam giới ghi nhận gì?

Nghiên cứu đoàn hệ đăng trên The American Journal of Clinical Nutrition phân tích dữ liệu của 25.096 nam giới tham gia Health Professionals Follow-Up Study. Người tham gia cung cấp thông tin khẩu phần qua bảng hỏi lặp lại, còn chức năng cương được tự báo cáo ở các thời điểm theo dõi. Trong khoảng 10 năm, 35,6% báo cáo rối loạn cương mới xuất hiện [1].

Sau khi điều chỉnh một số yếu tố nguy cơ tim mạch và lối sống, nhóm có lượng flavone, flavanone hoặc anthocyanin cao nhất có nguy cơ tương đối thấp hơn nhóm thấp nhất: lần lượt khoảng 9%, 11% và 9%. Phân tích thực phẩm ghi nhận tổng lượng trái cây cao hơn liên quan với nguy cơ thấp hơn khoảng 14% [1]. Đây là so sánh giữa các nhóm trong nghiên cứu, không phải mức giảm mà một cá nhân chắc chắn đạt được khi ăn thêm trái cây.

Mối liên hệ với một số phân nhóm flavonoid được quan sát ở nam dưới 70 tuổi nhưng không thấy rõ ở nhóm lớn tuổi hơn. Kết quả phân tầng này không có nghĩa trái cây mất giá trị dinh dưỡng sau tuổi 70; nó cho thấy mối liên hệ thống kê trong nghiên cứu khác nhau theo nhóm tuổi và cần được diễn giải thận trọng [1].

Nghiên cứu đó có chứng minh flavonoid ngăn rối loạn cương không?

Không. Đây không phải thử nghiệm phân ngẫu nhiên cho một nhóm ăn quả mọng và nhóm khác dùng giả dược. Người tham gia tự khai báo chế độ ăn và chức năng cương; do đó có thể còn sai số nhớ lại hoặc khai báo. Nam giới ăn nhiều trái cây cũng có thể khác về vận động, hút thuốc, cân nặng, bệnh nền, thu nhập hoặc cách chăm sóc sức khỏe. Điều chỉnh thống kê giúp xử lý một số yếu tố đã đo nhưng không loại bỏ hết nhiễu [1].

Nghiên cứu đo mối liên hệ giữa thói quen ăn uống và trường hợp rối loạn cương mới, không kiểm tra viên anthocyanin, bột việt quất hay liều flavonoid. Nó cũng không chứng minh một loại quả riêng lẻ có tác dụng, không cho biết lượng ăn tối ưu, và không thể dự báo tác dụng điều trị cho người đã bị rối loạn cương. Tác giả kết luận cần thử nghiệm can thiệp để xác định việc tăng thực phẩm giàu flavonoid có ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe nam giới [1].

Kết quả có phù hợp với nghiên cứu về toàn bộ chế độ ăn?

Một phân tích đoàn hệ khác từ cùng nhóm nghiên cứu theo dõi 21.469 nam giới trong thời gian trung bình 10,8 năm. Chất lượng khẩu phần được đánh giá bằng điểm chế độ ăn Địa Trung Hải và Alternative Healthy Eating Index, vốn tính đến nhiều thành phần như rau, trái cây, đậu, hạt, cá, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế một số thực phẩm khác. Điểm khẩu phần cao hơn có liên quan với nguy cơ rối loạn cương mới thấp hơn; mức liên quan thay đổi theo nhóm tuổi [2].

Đây vẫn là bằng chứng quan sát, không chứng minh riêng trái cây hoặc flavonoid gây ra khác biệt. Nghiên cứu flavonoid và nghiên cứu khẩu phần cũng lấy dữ liệu từ một đoàn hệ nam nhân viên y tế ở Hoa Kỳ, nên hai kết quả không phải hai thử nghiệm độc lập ở nhiều quần thể khác nhau. Nghiên cứu không tự trả lời liệu kết quả có áp dụng tương tự cho phụ nữ, người trẻ, người ở Việt Nam hay người đã được chẩn đoán rối loạn cương hay không.

Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Hoa Kỳ (NIDDK) nêu rằng khẩu phần lành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ hoặc cải thiện triệu chứng rối loạn cương. Các nhóm thực phẩm được gợi ý gồm rau, trái cây, đậu, chất béo không bão hòa từ hạt và cá béo, cùng ngũ cốc nguyên hạt [3]. Đây là hướng ăn uống vì sức khỏe tổng thể; không đồng nghĩa một món ăn có tác dụng như thuốc.

Vì sao sức khỏe mạch máu thường được nhắc đến?

Để cương, cơ thể cần sự phối hợp của thần kinh, nội tiết, tâm lý và lưu lượng máu. Rối loạn cương có thể liên quan đến bệnh mạch máu, đái tháo đường, hút thuốc, thuốc đang dùng, rối loạn nội tiết hoặc căng thẳng. Một chế độ ăn giàu thực phẩm thực vật có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch và chuyển hóa; đây là lý do hợp lý để nghiên cứu nó, nhưng cơ chế sinh học hợp lý không tự chứng minh flavonoid làm tăng khả năng cương ở từng người.

Hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu Hoa Kỳ ghi nhận rối loạn cương là dấu hiệu nguy cơ liên quan bệnh tim mạch. Với người có bệnh đồng mắc ảnh hưởng chức năng cương, hướng dẫn khuyến nghị trao đổi về thay đổi lối sống, gồm điều chỉnh chế độ ăn và tăng hoạt động thể lực; khuyến nghị này hỗ trợ sức khỏe tổng thể và có thể cải thiện chức năng cương, nhưng không thay thế đánh giá hay lựa chọn điều trị phù hợp [4].

Có nên ăn thêm việt quất, dâu tây hoặc cam?

Có thể đưa nhiều loại trái cây vào khẩu phần cân bằng nếu phù hợp với sức khỏe và sở thích. Quả mọng, cam quýt, táo hoặc lê là những lựa chọn thực phẩm thông thường; không cần ăn một loại quả duy nhất, mua loại đắt tiền hay cố đạt một “liều flavonoid” chưa được xác lập. Trái cây tươi, đông lạnh hoặc chế biến tối thiểu có thể phù hợp; nước ép và sản phẩm thêm đường không tương đương hoàn toàn với trái cây nguyên quả.

Nếu đang quản lý đường huyết, bệnh thận hoặc dị ứng thực phẩm, lựa chọn khẩu phần cần dựa vào tình trạng cá nhân. Chuyên gia dinh dưỡng có thể giúp chọn lượng và dạng trái cây phù hợp mà không cần loại bỏ toàn bộ nhóm thực phẩm. Không có bằng chứng cho thấy một loại quả riêng có thể chữa rối loạn cương.

Viên bổ sung flavonoid có tốt hơn thực phẩm không?

Chưa có bằng chứng từ nghiên cứu đoàn hệ này để kết luận viên bổ sung anthocyanin, chiết xuất việt quất hoặc flavonoid cô đặc phòng ngừa hay điều trị rối loạn cương. Thành phần, hàm lượng và độ tinh khiết của sản phẩm bổ sung có thể khác nhau; một chế phẩm nghiên cứu không đại diện cho mọi sản phẩm bán trên thị trường. “Chống oxy hóa” cũng không phải bằng chứng về hiệu quả sinh lý tình dục.

Không tự dùng sản phẩm quảng cáo tăng cường sinh lý, nhất là sản phẩm không rõ nhà sản xuất hoặc hứa hiệu quả nhanh. Nếu đang dùng thuốc điều trị, có bệnh tim mạch, tiểu đường, huyết áp hoặc chuẩn bị phẫu thuật, hãy đưa nhãn sản phẩm cho bác sĩ hay dược sĩ rà soát trước khi dùng. Thực phẩm bổ sung không nên thay thuốc kê đơn hoặc trì hoãn việc đánh giá triệu chứng.

Khi nào nên trao đổi với nhân viên y tế?

Nếu khó đạt hoặc duy trì cương lặp lại, kéo dài hoặc gây ảnh hưởng đến cuộc sống, hãy trao đổi với bác sĩ. Đánh giá có thể xem xét sức khỏe tim mạch, đường huyết, thuốc đang sử dụng, nội tiết, giấc ngủ, tâm trạng và các yếu tố quan hệ. Một bữa ăn hay thực phẩm bổ sung không xác định được nguyên nhân.

Không tự ngừng thuốc huyết áp, tim mạch, tiểu đường hoặc thuốc chống trầm cảm vì nghi ngờ thuốc ảnh hưởng chức năng tình dục. Người kê đơn có thể cân nhắc mối liên hệ và lựa chọn an toàn. Nếu xuất hiện đau ngực, khó thở, ngất hoặc triệu chứng thần kinh đột ngột, cần tìm trợ giúp y tế khẩn cấp.

Bạn có thể đọc thêm nghiên cứu về chế độ ăn Địa Trung Hải và sức khỏe cương dương theo tuổi. Bài đó xem xét toàn bộ mô hình ăn uống; bài viết này tập trung vào mối liên hệ quan sát giữa trái cây, một số phân nhóm flavonoid và rối loạn cương.

Kết luận

Trong một đoàn hệ hơn 25.000 nam giới, lượng flavone, flavanone, anthocyanin và trái cây cao hơn có liên quan với nguy cơ rối loạn cương mới thấp hơn ở một số phân tích. Kết quả chưa chứng minh quan hệ nhân quả, chưa xác lập liều, và không cho thấy viên bổ sung có hiệu quả. Có thể ăn đa dạng trái cây như một phần của khẩu phần lành mạnh; nếu triệu chứng cương lặp lại, cần được đánh giá thay vì tự điều trị bằng thực phẩm hoặc thực phẩm bổ sung.

Câu hỏi thường gặp

Ăn việt quất có chữa rối loạn cương không?

Chưa có bằng chứng việt quất chữa rối loạn cương. Một nghiên cứu đoàn hệ ghi nhận mối liên hệ giữa khẩu phần trái cây và nguy cơ mới xuất hiện, nhưng không phải thử nghiệm điều trị một loại quả cụ thể [1].

Flavonoid trong viên uống có giống flavonoid từ trái cây không?

Không thể xem là tương đương. Nghiên cứu quan sát đánh giá thói quen ăn thực phẩm, không kiểm tra viên bổ sung. Hàm lượng, dạng chiết xuất và chất lượng sản phẩm cũng có thể khác nhau.

Nam giới lớn tuổi có cần tránh trái cây vì kết quả nghiên cứu dưới 70 tuổi?

Không. Kết quả phân tích theo tuổi không phải khuyến cáo tránh trái cây cho người trên 70 tuổi. Lựa chọn thực phẩm nên phù hợp với bệnh nền và nhu cầu dinh dưỡng; nghiên cứu chỉ cho thấy một số mối liên hệ thống kê không rõ ở nhóm lớn tuổi hơn [1].

Khi nào khó cương cần đi khám?

Khi vấn đề tái diễn, kéo dài hoặc ảnh hưởng cuộc sống, nên trao đổi với nhân viên y tế để tìm nguyên nhân và lựa chọn phù hợp. Rối loạn cương có thể đi cùng yếu tố nguy cơ tim mạch, nên không nên chỉ dựa vào thực phẩm bổ sung [4].