Nước ép lựu thường được quảng bá như thực phẩm “tốt cho mạch máu” và đôi khi được gắn với khả năng cải thiện cương dương. Một thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng giả dược đã khảo sát nước ép lựu ở nam giới bị rối loạn cương nhẹ đến vừa. Tuy nhiên, kết quả trên thang đo chức năng cương IIEF không khác biệt có ý nghĩa thống kê so với giả dược; kết quả bảng hỏi đánh giá chung cũng chưa đạt ngưỡng ý nghĩa thống kê. Bằng chứng hiện có chưa chứng minh nước ép lựu điều trị rối loạn cương [1][2].

Thử nghiệm nước ép lựu được thiết kế ra sao?

Thử nghiệm công bố năm 2007 tuyển nam giới có rối loạn cương nhẹ đến vừa. Đây là nghiên cứu ngẫu nhiên, mù đôi, bắt chéo: người tham gia dùng nước ép lựu hoặc đồ uống giả dược trong một giai đoạn bốn tuần, trải qua thời gian ngưng hai tuần, rồi chuyển sang đồ uống còn lại thêm bốn tuần. Có 53 người hoàn tất nghiên cứu [1].

Nhóm nghiên cứu đánh giá chức năng cương bằng International Index of Erectile Function (IIEF) và một bảng hỏi đánh giá toàn thể (Global Assessment Questionnaire, GAQ). IIEF là công cụ đã được dùng rộng rãi để đo nhiều khía cạnh chức năng tình dục; GAQ hỏi người tham gia có cảm nhận cải thiện hay không. Hai loại kết quả này không hoàn toàn tương đương và cần được diễn giải riêng.

Kết quả có cho thấy nước ép lựu hiệu quả hơn giả dược không?

Không có bằng chứng rõ ràng trên kết quả IIEF chính. Thay đổi điểm ở miền chức năng cương không khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa nước ép lựu và đồ uống giả dược (p = 0,72). Một phân tích chính thức về GAQ cũng không đạt ngưỡng ý nghĩa thống kê thường dùng (p = 0,058), dù các tác giả mô tả một xu hướng thuận lợi [2]. Xu hướng hoặc kết quả gần ngưỡng không tương đương bằng chứng xác nhận hiệu quả.

Một chi tiết dễ gây hiểu nhầm là trong số những người báo cáo cải thiện ở ít nhất một giai đoạn, nhiều người ghi nhận cải thiện sau nước ép lựu. Nhưng vì người tham gia lần lượt dùng cả hai đồ uống, chỉ nhìn số người “có cải thiện” sau từng giai đoạn không trả lời đầy đủ câu hỏi liệu nước ép có tốt hơn giả dược một cách đáng tin cậy hay không. So sánh giữa hai giai đoạn, kết quả đo đã định trước và phân tích thống kê mới là cơ sở để diễn giải thử nghiệm [1][2].

Nghiên cứu cũng nhỏ và chỉ theo dõi hai giai đoạn bốn tuần. Nó không xác lập lợi ích dài hạn, không chứng minh mọi loại nước ép hoặc chiết xuất lựu có cùng thành phần, và không cho biết nước ép lựu có thể thay thế chăm sóc y tế hay không. Kết quả không thể áp dụng tự động cho người bị rối loạn cương nặng, người có nguyên nhân bệnh lý khác hoặc người đang điều trị bằng thuốc.

EFSA đánh giá tuyên bố về lựu và chức năng cương thế nào?

Trong một ý kiến khoa học về các tuyên bố sức khỏe liên quan đến lựu và nước ép lựu, Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) xem xét tuyên bố duy trì chức năng cương bình thường. Hội đồng kết luận chưa thiết lập được quan hệ nhân quả giữa việc dùng lựu hoặc nước ép lựu và việc duy trì chức năng cương bình thường; họ cũng lưu ý thử nghiệm lâm sàng không ghi nhận tác động có ý nghĩa trên IIEF hoặc GAQ [3].

Đánh giá này không có nghĩa ăn lựu trong khẩu phần là có hại. Nó cho biết bằng chứng không đủ để xác nhận tuyên bố sức khỏe cụ thể rằng lựu duy trì chức năng cương. Một loại quả có thể là thực phẩm bình thường, giàu hương vị và phù hợp với chế độ ăn, nhưng điều đó khác với chứng minh tác dụng điều trị một triệu chứng.

Cơ chế chống oxy hóa có chứng minh tác dụng điều trị không?

Không. Lựu chứa polyphenol và các hợp chất có hoạt tính sinh học; các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm hoặc trên cơ chế có thể đặt ra giả thuyết về chức năng mạch máu. Tuy nhiên, cơ chế hợp lý không thay thế thử nghiệm ở người. Một chất chống oxy hóa không tự động cải thiện cương, và thay đổi một dấu ấn sinh học cũng không chứng minh người bệnh có cải thiện chức năng tình dục theo cách có ý nghĩa.

Để khẳng định tác dụng, cần thử nghiệm đủ lớn, có thiết kế và kết quả được xác định trước, so sánh với giả dược phù hợp và theo dõi đủ lâu. Với nước ép lựu, thử nghiệm trực tiếp hiện có không cho thấy khác biệt có ý nghĩa thống kê trên IIEF hoặc GAQ [1][2].

Ăn lựu hoặc uống nước ép có thể là một phần của khẩu phần không?

Có thể dùng lựu như một thực phẩm nếu phù hợp với khẩu phần cá nhân. Không cần kiêng lựu vì thử nghiệm không chứng minh hiệu quả điều trị; đồng thời cũng không nên ăn hoặc uống lựu với kỳ vọng chữa rối loạn cương. Quả nguyên và nước ép không hoàn toàn giống nhau về cấu trúc, chất xơ và lượng đường trong khẩu phần; sản phẩm đóng chai còn có thể khác về thành phần.

Người đang kiểm soát đường huyết có thể trao đổi với chuyên gia dinh dưỡng về việc chọn quả nguyên hay đồ uống, khẩu phần và cách tính carbohydrate phù hợp. Người đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ nếu định sử dụng chiết xuất cô đặc thường xuyên; thử nghiệm về rối loạn cương không đánh giá mọi sản phẩm bổ sung lựu thương mại.

Một kiểu ăn uống cân bằng đa dạng rau, quả, đậu, hạt, cá và ngũ cốc nguyên hạt có thể hỗ trợ sức khỏe tổng thể. NIDDK liệt kê nước ép lựu không phải liệu pháp đặc hiệu; hướng dẫn chung về rối loạn cương nhấn mạnh chế độ ăn lành mạnh và các yếu tố sức khỏe mạch máu. Có thể đọc thêm nghiên cứu về chế độ ăn Địa Trung Hải và sức khỏe cương dương theo tuổi, bằng chứng về flavonoid từ trái cây, và bài riêng về lựu cùng sức khỏe tinh trùng. Bài về tinh trùng đề cập một kết cục sinh sản khác, không nên dùng thay bằng chứng về cương dương.

Rối loạn cương nên được đánh giá như thế nào?

Khó cương lặp lại hoặc kéo dài có nhiều nguyên nhân có thể cùng góp phần, gồm bệnh mạch máu, tiểu đường, huyết áp, thuốc đang dùng, nội tiết, thần kinh, tâm trạng và yếu tố quan hệ. Rối loạn cương cũng có thể là dấu hiệu để nhân viên y tế xem xét nguy cơ tim mạch. Do đó, chỉ đổi thực phẩm hoặc thêm nước ép mà không đánh giá nguyên nhân có thể bỏ qua vấn đề cần điều trị.

Hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu Hoa Kỳ khuyến nghị hỏi bệnh, khám phù hợp và đánh giá các nguy cơ sức khỏe; với người có bệnh đồng mắc liên quan, điều chỉnh chế độ ăn và tăng hoạt động thể lực có thể hỗ trợ sức khỏe chung và chức năng cương [4]. Đây là khuyến nghị về lối sống tổng thể, không phải chứng nhận cho riêng nước ép lựu.

Không tự ngừng thuốc huyết áp, tim mạch, tiểu đường hoặc thuốc chống trầm cảm vì nghi ngờ tác dụng phụ. Nếu triệu chứng mới xuất hiện, tái diễn hoặc ảnh hưởng cuộc sống, hãy trao đổi với người kê đơn. Đau ngực, khó thở hoặc ngất cần được xử trí y tế khẩn cấp.

Kết luận

Một thử nghiệm ngẫu nhiên bắt chéo nhỏ đã so sánh nước ép lựu với giả dược ở nam giới bị rối loạn cương nhẹ đến vừa. Khác biệt trên IIEF không có ý nghĩa thống kê; kết quả GAQ cũng chưa đạt ngưỡng ý nghĩa thống kê, và EFSA kết luận chưa xác lập được quan hệ nhân quả cho tuyên bố duy trì chức năng cương. Có thể ăn lựu như thực phẩm nếu phù hợp, nhưng không nên xem nước ép lựu hay chiết xuất là thuốc điều trị. Nếu khó cương lặp lại hoặc kéo dài, hãy đánh giá nguyên nhân với nhân viên y tế.

Câu hỏi thường gặp

Uống nước ép lựu mỗi ngày có chữa rối loạn cương không?

Chưa có bằng chứng chứng minh điều đó. Thử nghiệm đối chứng nhỏ không thấy khác biệt có ý nghĩa trên IIEF; kết quả GAQ cũng chưa đạt ngưỡng thống kê [1][2].

Vì sao có bài viết nói nhiều người thấy cải thiện sau khi uống nước ép lựu?

Nghiên cứu bắt chéo cho người tham gia dùng cả nước ép lựu lẫn giả dược. Số người tự báo cáo cải thiện sau một giai đoạn không đủ để chứng minh nước ép tốt hơn giả dược; cần xét so sánh thống kê giữa hai can thiệp.

Kết quả này có nghĩa lựu không tốt cho sức khỏe?

Không. Kết luận chỉ nói chưa có bằng chứng đủ để xác nhận nước ép lựu duy trì chức năng cương. Lựu vẫn có thể là thực phẩm trong khẩu phần đa dạng.

Khi nào nên đi khám vì khó cương?

Nếu vấn đề tái diễn, kéo dài hoặc gây ảnh hưởng, hãy trao đổi với nhân viên y tế để đánh giá nguyên nhân và sức khỏe liên quan. Không nên chỉ tự điều trị bằng nước ép hoặc thực phẩm bổ sung.