Câu trả lời ngắn

Thiếu năng lượng tương đối kéo dài có thể đi cùng thay đổi nội tiết ở vận động viên nam, nhưng nghiên cứu về testosterone và chức năng sinh sản vẫn còn ít. Không thể suy ra một người có testosterone thấp chỉ từ môn thể thao, mức mệt hoặc khẩu phần tự ghi; chẩn đoán cần đánh giá y khoa và xét nghiệm phù hợp [1][2][3].

Những nghiên cứu ở nam vận động viên nói gì?

Một nghiên cứu năm 2024 theo dõi 13 vận động viên sức bền nam trong hai tuần tập có khối lượng khác nhau. Người tham gia ghi nhật ký ăn và vận động, đồng thời lấy mẫu máu đo hormone. Tỷ lệ đạt tiêu chí nguy cơ năng lượng thấp trong nhóm nhỏ này thay đổi giữa hai tuần; nghiên cứu không được thiết kế để ước tính tỷ lệ cho mọi vận động viên hoặc kết luận một kiểu ăn gây suy giảm testosterone [1].

Một nghiên cứu quan sát tại hai phòng khám thể thao khảo sát nam vận động viên 15–30 tuổi và ghi nhận các dấu hiệu nguy cơ năng lượng thấp liên quan đến một số vấn đề sức khỏe tự báo cáo. Đây là mẫu bệnh nhân đến phòng khám và dữ liệu bảng hỏi; kết quả không đại diện toàn bộ vận động viên, cũng không xác định chắc chắn nguyên nhân ở từng người [2].

Một tổng quan nhỏ hơn về nam vận động viên sức bền mô tả các nghiên cứu về năng lượng thấp, hormone và thành tích. Tác giả nêu khả năng testosterone giảm trong một số bối cảnh tập sức bền và thiếu ăn, đồng thời thừa nhận lượng nghiên cứu ở nam còn hạn chế hơn đáng kể so với nữ [3]. Vì vậy, kết quả nên được xem là tín hiệu cần nghiên cứu thêm, không phải bằng chứng để mọi người tập sức bền đều cần xét nghiệm hormone.

Không nên đọc con số năng lượng như ngưỡng chẩn đoán

Các nghiên cứu có thể dùng cách tính, thời gian đo và ngưỡng khác nhau. Nhật ký ăn và vận động cũng có sai số; nhu cầu thực tế thay đổi theo tải tập, hồi phục, kích thước cơ thể và hoạt động hằng ngày. Không nên tự dùng một công thức calo trên mạng để chẩn đoán RED-S hoặc ép tăng/giảm ăn theo một con số duy nhất [1][3].

Các biểu hiện như giảm hiệu suất, hồi phục kém, thay đổi tâm trạng, chấn thương lặp lại hoặc giảm ham muốn có nhiều nguyên nhân. Bệnh lý, thiếu ngủ, tải tập tăng đột ngột, thuốc và căng thẳng đều có thể liên quan; việc quy mọi triệu chứng cho testosterone có thể bỏ sót nguyên nhân khác [2][3].

Hướng xử lý an toàn

Hãy trao đổi với bác sĩ y học thể thao nếu triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng sinh hoạt. Nhân viên y tế có thể hỏi về tập luyện, nghỉ ngơi, khẩu phần, thay đổi cân nặng, thuốc, sức khỏe tâm thần và tiền sử bệnh; xét nghiệm được lựa chọn theo tình huống, không chỉ dựa vào một bài báo. Chuyên gia dinh dưỡng thể thao có thể giúp xem liệu khẩu phần và thời gian ăn có đáp ứng nhu cầu tập luyện hay không.

Không tự dùng testosterone, hormone, chất tăng cơ hoặc sản phẩm “tăng sinh lý”. Các sản phẩm bổ sung có thể có thành phần không rõ và gây tương tác. Nếu có ngất, đau ngực, khó thở, lú lẫn hoặc suy kiệt, cần tìm trợ giúp y tế sớm.

Điều chưa biết

Cần nghiên cứu theo dõi dài hơn ở nhiều môn thể thao và nhóm tuổi để hiểu mức thiếu năng lượng, testosterone và chức năng sinh sản liên hệ với nhau ra sao. Hiện dữ liệu không ủng hộ việc áp dụng một biện pháp bổ sung hoặc hormone chung cho vận động viên nam [1][2][3].