Củ nần (Dioscorea hispida): Dược liệu cần thận trọng
Củ nần (Dioscorea hispida), còn gọi là Ubi Gadong ở Malaysia, là loài cây củ độc chứa alkaloid dioscorine. Nguồn tham khảo cho biết, cây này có hơn 600 loài phân bố rộng ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Alkaloid từ củ này có thể gây buồn nôn, chóng mặt, ngủ giấc và buồn ngủ ở con người. Tuy nhiên, tinh bột từ củ nần có thể ăn được sau khi loại bỏ hợp chất độc hại. Nghiên cứu SEM cho thấy hạt tinh bột có hình đa diện, kích thước từ 1.8 microm đến 3.5 microm, khác biệt với các loài Dioscorea khác do nguồn gốc sinh học và môi trường trồng khác nhau.
Nhóm đối tượng cần thận trọng
Theo Bệnh viện huyện Kon Chro (Gia Lai), vào ngày 25/10/2012, 8 bệnh nhân nam từ Phù Mỹ (Bình Định) nhập viện với triệu chứng đau đầu, đau bụng, nôn mửa và tiêu chảy sau khi ăn củ nần tươi. Các bệnh nhân đã được chẩn đoán ngộ độc do tiếp xúc với củ nần chưa qua xử lý. Trường hợp này nhấn mạnh tính độc và nguy cơ nhầm lẫn với các loại rễ củ khác khi không biết cách xử lý.
Rủi ro cho thai phụ và thai nhi
Nghiên cứu từ năm 2022 cho thấy, chiết xuất nướu củ nần (DHAE) có thể gây ảnh hưởng đến sản phụ và thai nhi. Nghiên cứu SEM cho thấy hạt tinh bột có hình đa diện, kích thước từ 1.8 microm đến 3.5 microm, khác biệt với các loài Dioscorea khác do nguồn gốc sinh học và môi trường trồng khác nhau [1].
Lưu ý khi sử dụng
Củ nần chứa hợp chất độc cần được xử lý trước khi ăn. Nhiệt độ cao có thể giúp giảm độc tính. Tuy nhiên, không nên tự ý khám phá hoặc chế biến củ nần mà chưa có kinh nghiệm. Khi có bất kỳ triệu chứng nào như đau đầu, đau bụng, nôn mửa sau khi tiếp xúc với củ nần, cần ngay lập tức tham khảo ý kiến bác sĩ.