Trả lời ngắn: Một phân tích phụ của thử nghiệm FERTINUTS theo dõi 83 nam giới khỏe mạnh từ 18 đến 35 tuổi trong 14 tuần. Nhóm được thêm 60 g hạt hỗn hợp mỗi ngày ghi nhận điểm tự báo cáo về ham muốn tình dục và chức năng cực khoái tăng so với nhóm không ăn hạt; điểm chức năng cương không cải thiện có ý nghĩa thống kê. Nghiên cứu nhỏ, thực hiện ở người trẻ khỏe mạnh không có rối loạn cương và đánh giá chức năng tình dục là kết cục phụ. Vì vậy, không thể kết luận ăn hạt chữa rối loạn cương, tăng testosterone hay cải thiện đời sống tình dục ở mọi nam giới [1].

Thử nghiệm FERTINUTS đã làm gì?

FERTINUTS là thử nghiệm dinh dưỡng ngẫu nhiên có nhóm đối chứng, ban đầu nghiên cứu tác động của hạt lên một số chỉ số tinh dịch ở nam giới trẻ khỏe mạnh có chế độ ăn kiểu phương Tây. Một phân tích thứ cấp sau đó xem xét thêm chức năng cương và một số lĩnh vực tình dục. Trong phân tích này, 83 người hoàn thành bảng hỏi phù hợp: 43 người được thêm hạt vào khẩu phần và 40 người được hướng dẫn tránh ăn hạt. Nhóm can thiệp tiếp tục chế độ ăn thường ngày và được cung cấp 60 g hạt sống hỗn hợp mỗi ngày trong 14 tuần: 30 g óc chó, 15 g hạnh nhân và 15 g hạt phỉ [1,2].

Người tham gia là nam giới khỏe mạnh 18–35 tuổi, vốn theo chế độ ăn kiểu phương Tây. Nghiên cứu loại trừ người thường xuyên ăn hạt, dị ứng hạt, hút thuốc, có bệnh sinh sản, mắc một số bệnh mạn tính hoặc đang dùng một số thuốc và thực phẩm bổ sung. Do đó, nhóm nghiên cứu không đại diện cho người trung niên hoặc cao tuổi, người đang điều trị vô sinh, người mắc bệnh tim mạch hay tiểu đường, và đặc biệt không phải một nhóm bệnh nhân được chẩn đoán rối loạn cương [1].

Chức năng tình dục được đánh giá bằng bộ câu hỏi IIEF-15 (International Index of Erectile Function), gồm các lĩnh vực riêng: chức năng cương, ham muốn, cực khoái, hài lòng khi giao hợp và hài lòng chung. Đây là các điểm số tự báo cáo, không phải phép đo trực tiếp lưu lượng máu đến dương vật hay xét nghiệm hormone. Tách riêng từng lĩnh vực rất quan trọng: cải thiện ham muốn không đồng nghĩa khả năng cương tốt hơn, và thay đổi điểm số không chứng minh một món ăn có tác dụng điều trị bệnh [1].

Kết quả nào có thay đổi, kết quả nào không?

So với nhóm đối chứng, nhóm ăn hạt có mức tăng điểm tự báo cáo về chức năng cực khoái (p = 0,037) và ham muốn tình dục (p = 0,040). Các nhà nghiên cứu không quan sát thấy khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa hai nhóm về chức năng cương (p = 0,192), hài lòng khi giao hợp (p = 0,473) hoặc hài lòng chung (p = 0,333) sau can thiệp. Các chỉ dấu nitric oxide và E-selectin được đo trong máu cũng không khác biệt rõ giữa nhóm [1].

Điều này không có nghĩa hạt chắc chắn không bao giờ ảnh hưởng chức năng cương; một nghiên cứu không thể chứng minh hiệu quả bằng không tuyệt đối. Nhưng dữ liệu hiện có cũng không ủng hộ cách quảng cáo rằng “ăn hạt giúp cương tốt hơn” dựa trên thử nghiệm này. Chính xác hơn là: ở mẫu nam giới trẻ khỏe mạnh, hạt hỗn hợp liên quan đến thay đổi nhỏ ở hai điểm số tự báo cáo, còn kết quả về cương không cho thấy khác biệt rõ. Tác giả cho biết cần thử nghiệm lớn hơn ở người có nguy cơ tim mạch hoặc đã được chẩn đoán rối loạn cương [1].

Các giá trị p gần ngưỡng 0,05 ở hai kết cục phụ nên được đọc thận trọng. Khi một nghiên cứu đo nhiều lĩnh vực, khả năng một vài kết quả dương tính ngẫu nhiên cũng cần được cân nhắc; độ lớn thay đổi và ý nghĩa với người tham gia quan trọng không kém việc một giá trị p vừa vượt ngưỡng thống kê. Kết quả chưa được xác nhận độc lập bằng nhiều thử nghiệm lớn lặp lại trên các nhóm tuổi và tình trạng sức khỏe khác nhau.

Vì sao không thể quy kết tác dụng cho một loại hạt hay một chất dinh dưỡng?

Can thiệp là hỗn hợp ba loại hạt ăn kèm chế độ ăn thường ngày. Thử nghiệm không so sánh óc chó với hạnh nhân, không so sánh hạt phỉ với giả dược, và không tách riêng arginine, omega-3, vitamin E hay magie. Vì thế, không thể nói một thành phần cụ thể là nguyên nhân tạo ra thay đổi. Nhóm ăn hạt cũng thay đổi lượng chất béo không bão hòa và một số vi chất trong khẩu phần; đây là một gói thay đổi thực phẩm chứ không phải thử nghiệm viên bổ sung riêng lẻ [1].

Hạt có arginine, tiền chất trong con đường tạo nitric oxide, vốn tham gia điều hòa mạch máu. Cơ chế sinh học hợp lý không tự chứng minh hiệu quả lâm sàng: trong chính phân tích FERTINUTS, các chỉ dấu nitric oxide và E-selectin đo được không giải thích kết quả điểm số. Không thể đi từ “hạt chứa arginine” đến lời khẳng định “hạt làm tăng lưu lượng máu dương vật” khi dữ liệu thử nghiệm không đo được kết luận đó [1].

Thử nghiệm chính của FERTINUTS báo cáo một số thay đổi ở thông số tinh dịch sau 14 tuần, nhưng tinh dịch và chức năng tình dục là các kết cục khác nhau. Một thông số tinh dịch không xác nhận khả năng thụ thai; thay đổi ham muốn cũng không xác nhận cải thiện chất lượng tinh trùng. Bài hạt óc chó và chất lượng tinh trùng ở nam giới phân tích riêng nhóm bằng chứng về tinh dịch để tránh gộp các kết quả thành một lời hứa “tăng sinh lực” chung chung [2].

Có nên ăn đúng 60 g hạt mỗi ngày?

Không nên xem 60 g/ngày là liều điều trị. Đây là lượng can thiệp của một nghiên cứu cụ thể, được cung cấp và theo dõi trong 14 tuần. Thử nghiệm không xác lập liều tối ưu, thời gian dùng lâu dài, mức lợi ích cho người có rối loạn cương, hay việc thay hạt vào món khác tốt hơn bổ sung thêm năng lượng. Một khẩu phần lớn có thể làm tăng tổng năng lượng nếu chỉ ăn thêm mà không điều chỉnh phần còn lại của chế độ ăn.

Nếu thích và không dị ứng, các loại hạt có thể là một phần của chế độ ăn đa dạng. Có thể thay chúng cho một món ăn vặt ít dinh dưỡng thay vì coi là thuốc hoặc thực phẩm kích dục. Chọn dạng nguyên hạt, không tẩm nhiều muối hay đường nếu phù hợp với tình trạng sức khỏe. Người cần kiểm soát năng lượng, có bệnh thận phải hạn chế một số khoáng chất theo chỉ định, hoặc có dị ứng nên hỏi chuyên gia y tế/dinh dưỡng để chọn khẩu phần an toàn. Người từng phản vệ với hạt cây không nên tự thử ăn lại tại nhà.

Không tự mua viên “bổ trợ cương” có hạt, arginine hoặc hỗn hợp thảo dược dựa trên kết quả này. Thực phẩm và thực phẩm bổ sung có hàm lượng, độ tinh khiết và cách kiểm soát khác nhau; kết quả của một can thiệp thực phẩm nguyên dạng không thể chuyển nguyên vẹn sang viên uống. Sản phẩm quảng cáo tăng cường tình dục cũng có nguy cơ chứa thành phần không khai báo hoặc tương tác thuốc.

Nếu gặp khó khăn về cương, nên làm gì?

Rối loạn cương là tình trạng dai dẳng hoặc tái diễn khi khó đạt hay duy trì độ cương đủ cho hoạt động tình dục. Một lần không cương như mong muốn có thể xảy ra do mệt mỏi, căng thẳng, rượu hoặc hoàn cảnh; nhưng vấn đề lặp lại đáng được trao đổi với nhân viên y tế. Nguyên nhân có thể liên quan mạch máu, thần kinh, hormone, thuốc đang dùng, tiểu đường, huyết áp, sức khỏe tâm thần hoặc nhiều yếu tố cùng lúc [3,4].

NIDDK nêu các thay đổi lối sống có thể được cân nhắc trong chăm sóc rối loạn cương, chẳng hạn ngừng hút thuốc, tăng hoạt động thể chất, hạn chế rượu, duy trì cân nặng phù hợp và theo một chế độ ăn lành mạnh. Đây là tư vấn về sức khỏe tổng thể và yếu tố nguy cơ; không có nghĩa một thực phẩm riêng lẻ thay thế chẩn đoán hoặc điều trị nguyên nhân [3]. Hướng dẫn của Hiệp hội Tiết niệu Hoa Kỳ cũng nhấn mạnh việc đánh giá sức khỏe tổng quát và tư vấn thay đổi lối sống ở nam giới có rối loạn cương cùng bệnh đi kèm [4].

Nếu khó cương xuất hiện đột ngột, tiến triển, kèm đau ngực khi gắng sức, khó thở, yếu liệt, đau dương vật hoặc các triệu chứng mới khác, cần được đánh giá y tế phù hợp. Không tự ngừng thuốc huyết áp, thuốc tim mạch hoặc thuốc chống trầm cảm vì nghĩ chúng ảnh hưởng chức năng tình dục; bác sĩ có thể xem xét lựa chọn an toàn hơn sau khi đánh giá. Một số thuốc điều trị cương có tương tác nguy hiểm với nitrate, vì vậy cần khai báo đầy đủ thuốc kê đơn, thuốc mua ngoài và thực phẩm bổ sung.

Kết luận

FERTINUTS là một tín hiệu nghiên cứu thú vị, nhưng phạm vi rất cụ thể: nam giới trẻ khỏe mạnh, hạt hỗn hợp 60 g/ngày trong 14 tuần và kết quả tình dục là phân tích phụ. Điểm ham muốn và cực khoái tăng trong nhóm hạt; điểm chức năng cương không khác biệt có ý nghĩa. Bằng chứng này không chứng minh hạt điều trị rối loạn cương, không xác định loại hạt hay dưỡng chất nào tạo tác dụng và không cho phép suy rộng sang mọi độ tuổi. Hãy xem hạt như một thực phẩm có thể nằm trong chế độ ăn lành mạnh, còn khó khăn tình dục kéo dài cần được đánh giá nguyên nhân.

Tài liệu tham khảo

  1. Salas-Huetos A, et al. Effect of Nut Consumption on Erectile and Sexual Function in Healthy Males: A Secondary Outcome Analysis of the FERTINUTS Randomized Controlled Trial. Nutrients. 2019;11(6):1372. Toàn văn PMC.
  2. Salas-Huetos A, et al. Effect of nut consumption on semen quality and functionality in healthy men consuming a Western-style diet: a randomized controlled trial. Am J Clin Nutr. 2018;108(5):953–962. PubMed.
  3. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Treatment for Erectile Dysfunction. Thông tin điều trị và thay đổi lối sống.
  4. American Urological Association. Erectile Dysfunction: AUA Guideline. Hướng dẫn đánh giá và chăm sóc.
  5. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Eating, Diet, & Nutrition for Erectile Dysfunction. Vai trò của chế độ ăn trong sức khỏe tổng thể và rối loạn cương.

Câu hỏi thường gặp

Ăn hạt có chữa rối loạn cương không?

Chưa thể kết luận như vậy. Phân tích FERTINUTS ở nam giới trẻ khỏe mạnh không thấy khác biệt có ý nghĩa về điểm chức năng cương. Nghiên cứu không phải thử nghiệm điều trị trên bệnh nhân rối loạn cương.

FERTINUTS dùng những loại hạt nào?

Nhóm can thiệp dùng 60 g hỗn hợp hạt mỗi ngày: 30 g óc chó, 15 g hạnh nhân và 15 g hạt phỉ trong 14 tuần. Đây là lượng nghiên cứu, không phải liều điều trị được khuyến cáo cho tất cả mọi người.

Nghiên cứu có cho thấy ham muốn tăng không?

Nhóm ăn hạt có mức tăng điểm tự báo cáo về ham muốn và chức năng cực khoái so với nhóm đối chứng. Đây là kết quả của một phân tích phụ nhỏ, cần được xác nhận thêm.

Kết quả về tinh trùng có chứng minh chức năng tình dục tốt hơn?

Không. Chất lượng tinh dịch, ham muốn, cực khoái và khả năng cương là các kết cục khác nhau. Mỗi kết quả cần được đánh giá bằng nghiên cứu phù hợp.

Khó cương kéo dài có nên thử ăn hạt trước khi đi khám?

Không nên trì hoãn đánh giá. Rối loạn cương có thể là dấu hiệu bệnh mạch máu, tiểu đường, tác dụng phụ thuốc hoặc nguyên nhân khác; hãy trao đổi với nhân viên y tế nếu vấn đề tái diễn.

Người dị ứng hạt có thể dùng viên bổ sung từ hạt không?

Không tự dùng sản phẩm có thành phần từ hạt nếu từng dị ứng. Hãy kiểm tra nhãn và hỏi bác sĩ/dược sĩ; người có phản ứng dị ứng nghiêm trọng cần tránh tự thử sản phẩm mới.